Als fietsen een daad van verzet wordt

Als fietsen een daad van verzet wordt

Geef het maar toe: je hebt ook wat zitten gniffelen toen die twee deelneemsters uit Koeweit aan het WK voor vrouwen al onmiddellijk na de start moesten loslaten. Met hun beenstukken en hoofddoek waren ze geen partij voor de “echte” wielrensters. Maar onze binnenpretjes waren misplaatst: deze meisjes zijn ware heldinnen. Vandaag wordt daar in NRC aandacht aan besteed, weliswaar niet aan de hand van die Koeweitse meisjes maar van hun lotgenoten in Afghanistan, waar het zo mogelijk nog erger is gesteld. De Groene Filmclub Afghan Cycles (2018) volgt een groep jonge vrouwen die trainen als lid van de nationale vrouwenfietsploeg van Afghanistan. Er zijn drie obstakels die een vrouw met een fiets tegenkomt, zegt een van hen: ongelukken, toestemming van de ouders en vijandige reacties uit de omgeving. Afghan Cycles biedt hoop, maar laat ook zien dat de weg soms doodloopt of alleen elders ter wereld vervolgd kan worden.

Dertig jaar geleden: fatwa over Salman Rushdie

Dertig jaar geleden: fatwa over Salman Rushdie

Op de begrafenis van Bruce Chatwin verneemt de Brits-Indische schrijver Salman Rushdie (foto David Shankbone via Wikipedia) dat er een fatwa over hem is uitgesproken door de Iraanse leider Khomeini waardoor hij vogelvrij werd verklaard en straffeloos (*) kon worden gedood door islamieten. Rushdie moest eerst tien jaar onderduiken en stond ook daarna onder constante Britse politiebescherming. Op 3 augustus 1989 ontplofte in de Londense wijk Paddington voortijdig een bom die voor Rushdie bedoeld was, waarbij de terrorist omkwam.

Rushdie werd geboren in Bombay in een moslimfamilie van etnische Kasjmiri afkomst, namelijk een zakenman-jurist en een lerares. Later studeerde hij geschiedenis in Engeland en slaagde met lof aan het King’s College in Cambridge. Hij werkte bij reclamebureaus (Ogilvy & Mather en Ayer Barker) voordat hij zich volledig aan literatuur wijdde. Rushdie was viermaal getrouwd, onder andere met de Amerikaanse schrijfster Marianne Wiggins en de Indiase actrice en fotomodel Padma Lakshmi.
Hij begon zijn schrijversloopbaan met “Grimus” (1975), deels een fantasievertelling, deels sciencefiction. Dit werk werd over het algemeen genegeerd door het publiek en de recensenten.

MIDNIGHT’S CHILDREN
Zijn volgende boek, “Midnight’s Children” (Middernachtskinderen) bracht hem literaire roem en wordt door velen als zijn beste werk tot nu toe beschouwd. Het beschrijft de wederwaardigheden van kinderen die geboren werden in de nacht dat India onafhankelijk werd (15 augustus 1947). Het had een grote invloed op de Indiase en Britse literatuur in het daaropvolgende decennium. Rushdie werd ervoor beloond met de Booker Prize 1981 en in 1993 met de “Booker of Bookers Prize”. Dit is de prijs voor de beste roman in 25 jaar die een Booker Prize won. “Middernachtskinderen” ontleent thema’s aan de roman “Die Blechtrommel” van Günter Grass, het boek dat hem naar eigen zeggen geïnspireerd heeft om schrijver te worden. In zijn vertelstijl vermengt hij mythe en fantasie met het werkelijke leven. Hij wordt dan ook wel gerekend tot het magisch-realisme.

THE SATANIC VERSES
In 1988 volgt dan “The Satanic Verses” (De duivelsverzen). In het boek is duidelijk de invloed te herkennen van Michail Boelgakovs klassieke Russische roman “De Meester en Margarita”. Het vermengt de Koran met Bollywood. “The Satanic Verses” takes its title from a well-known incident in the life of the Prophet Muhammad. The Prophet came under pressure from the citizens of Mecca to moderate his unbending monotheism and to accommodate his new faith to the traditional polytheism, especially the cult of three local goddesses. Obligingly, he came up with the convenient verses, “Have ye considered al-Lat and al-Uzza, and Manat, the third, the other? These are the swans exalted, whose intercession is to be hoped for”. The Meccans were naturally delighted, but very shortly afterwards Muhammad received a true Koranic revelation from the Archangel Gabriel. He then revoked the compromising verses, stigmatizing them as dictation from the Devil. (**)
In 1999 is er “The Ground Beneath her Feet” (De grond onder haar voeten) over de Amerikaanse rock’n’roll-scene en de invloed daarvan in India.

THE ENCHANTRESS OF FLORENCE

‘The Enchantress of Florence’ (2008) is een magistrale roman. Niet omwille van het verhaal, hoewel de avonturen, de omzwervingen van Uccello, alias Niccolo Vespucci, alias Mogor dell’ Amore best spannend zijn. Hoewel de belevenissen aan het Hof van de Grootmogol zeer boeiend blijven. Net als alles dat gebeurt in en rond Firenze. Maar dat alles is lang niet de essentie van het werk. Salman Rushdie verbindt hier de Italiaanse renaissance met de leefwereld en cultuur van het Oosten: een vruchtbare botsing: tegenstellingen, symbiosen… Hij schotelt ons de geschiedenis van Firenze voor, het pausdom, het geslacht der Medici, de strijd van de Italiaanse steden, de corruptie. Parallel maken we kennis met de Oosterse leefwereld, gebruiken, godsdienst, cultuur.
Het werk is een kluwen, een heus labyrinth van verwijzingen: historisch, literatuur, filosofie, religie, mythologie, zowat alle kunsten komen aan bod. Dit met telkens dubbele, zelfs driedubbele bodems – niets is wat het lijkt. Realiteit en sprookje vloeien onmerkbaar in elkaar over, geschiedenis en droombeeld worden door elkaar heen op eenzelfde doek geprojecteerd tot je als lezer bijna de focus kwijt raakt. De auteur brengt je tijdig weer op het juiste pad. Het is een ode aan de droom van de kunstenaar. In een taal die zo poëtisch is, zo rijk aan beelden, dat de betovering die in het verhaal voortdurend geschetst wordt, ook hieruit spreekt: plot en taalmiddel zijn één. De personages zijn, hoe reëel ze vaak ook zijn (vooral de historische figuren die we in Firenze ontmoeten), hoofdzakelijk een soort fabelfiguren. Niet alleen de koningin, echtgenote van de Grootmogol, die niet werkelijk bestaat maar een droomcreatie is die door de heerser tot een pseudo-leven werd gewekt, is zo’n fantasme. In wezen zijn alle personen onwezenlijk, bewegen ze zich als schimmen in een sprookje, in een mythische wereld. Maar achter dat fantastische duidt Rushdie nu net heel bittere waarheden en een trieste realiteit. Krachtig!          


In zijn autobiografische roman “Joseph Anton” tenslotte beschrijft hij de gebeurtenissen die volgden op het uitspreken van de fatwa. Deze roman werd gepresenteerd in het najaar van 2012 in diverse landen, waarbij hij op 13 november 2012 ook een openbaar interview gaf in de Brusselse BOZAR. In dat interview benadrukte hij onder andere dat de gebeurtenissen hem als schrijver niet veranderd hadden. (Wikipedia)

Johan & Jan de Belie-Segers

(*) Integendeel! Er werd zelfs een dikke premie uitgeloofd!
(**) Robert Irwin, Falling towards England, Times Literary Supplement September 30, 1988

Lees verder “Dertig jaar geleden: fatwa over Salman Rushdie”

25 jaar geleden: Hassiba Boulmerka wint de 1500 meter in Barcelona

25 jaar geleden: Hassiba Boulmerka wint de 1500 meter in Barcelona

25 jaar geleden won de Algerijnse Hassiba Boulmerka de 1500 meter op de Olympische Spelen van Barcelona. Ik heb dit eigenlijk vorig jaar al bericht. Kon ik dan geen jaartje wachten met deze mededeling? Welnee, want Jean-Marie De Decker had daarover toen wat zinnige dingen te vertellen in zijn column in Het Nieuwsblad.
Lees verder “25 jaar geleden: Hassiba Boulmerka wint de 1500 meter in Barcelona”

Georges Wolinski (1934-2015)

64 georges wolinskiHet is vandaag al één jaar geleden dat de Frans-Algerijnse gebroeders Chérif Kouachi (32 jaar) en Saïd Kouachi (34 jaar) een bloedbad aanrichtten op de redactie van het satirische weekblad “Charlie Hebdo” met twaalf dodelijke slachtoffers als gevolg, waaronder ook cartoonist (Georges) Wolinski, met zijn tachtig jaar het oudste slachtoffer. Meteen ontstond wereldwijd de sympathiebeweging “Je suis Charlie”.
Lees verder “Georges Wolinski (1934-2015)”