25 jaar geleden: Theaterfestival werpt blik op verwante media

25 jaar geleden: Theaterfestival werpt blik op verwante media

Na een paar Antwerpse edities vond het Nederlands–Vlaams Theaterfestival van 25 augustus tot en met 8 september 1995 voor het eerst te Gent plaats. Vanaf dit jaar werd, wat het Vlaamse luik betreft, immers een beurtrol gehanteerd tussen Gent, Brussel en Antwerpen. Andere nieuwigheid was, de steun van stad en provincie, wat in Antwerpen niet het geval was.

Lees verder “25 jaar geleden: Theaterfestival werpt blik op verwante media”

Griet Pauwels wordt zestig…

Griet Pauwels wordt zestig…

In 1989 ben ik een cursus dictie gaan volgen bij Griet Pauwels. Dat was na mijn ontslag als perswoordvoerder van Norbert De Batselier. Ik wilde met andere woorden alle opties open houden en probeerde mijn lelijke Waaslandse tongval (vergelijk met Tom Lanoye en Herman Brusselmans) kwijt te spelen om eventueel ook voor radio of televisie te kunnen werken (alhoewel ik dat liever niét zou doen, ik was daar veel te zenuwachtig voor).

Lees verder “Griet Pauwels wordt zestig…”

Vijf jaar geleden: boekpresentatie “Etherisch Strijkersensemble Parisiana”

Vijf jaar geleden: boekpresentatie “Etherisch Strijkersensemble Parisiana”

In 2010 overleed Eric De Volder (foto Michiel Hendryckx via Wikipedia) onverwacht. Zijn theaterwerk blijft de verbeelding beroeren. Vijfendertig jaar eerder was het Etherisch Strijkersensemble Parisiana de voorloper van alle wonderlijke opvoeringen die later aan zijn geest zouden ontspruiten. Het boek “Etherisch Strijkersensemble Parisiana”, een hommage aan Eric De Volder & Parisiana, samengesteld door Thomas Crombez en met getuigenissen van Eric De Volder, Michiel Hendryckx, Dirk Pauwels, Johan Dehollander, Cecilia De Mulder en William Phlips en met essays van Evelien Claeyé, Dirk Pauwels, Evelien Jonckheere, Thomas Crombez, Karel Vanhaesebrouck en Evelyne Coussens werd op zaterdag 20 december 2014 voorgesteld in het Kunstencentrum Vooruit met de medewerking van Katrijn Friant, Philippe Flachet, William Phlips, Dirk Pauwels, Steffie Vancauter, Ineke Nijssen en Barbara Vlaeminck.
Lees verder “Vijf jaar geleden: boekpresentatie “Etherisch Strijkersensemble Parisiana””

Vijf jaar geleden: eerste aflevering van “Amateurs”

Vijf jaar geleden: eerste aflevering van “Amateurs”

Eén van de betere series op televisie vond ik “Amateurs” op VTM. Vooral de manier waarop Stany Crets zich als Stanny Krets te kakken liet zetten op een manier die alleen maar met “Het Geslacht De Pauw” kon worden vergeleken, vond ik zeer gedurfd (*). Maar ook meeste andere acteurs vind ik fantastisch. Het is altijd gevaarlijk om in zo’n geval namen te noemen, maar Marc Van Eeghem verdient toch een speciale vermelding, vind ik (helaas zou hij niet lang daarna overlijden). Tenslotte ook alle lof voor de jonge auteurs: Jonas Van Geel, Jef Hoogmartens en Steve Aernouts!
Lees verder “Vijf jaar geleden: eerste aflevering van “Amateurs””

Dertig jaar geleden: verteltheater

Dertig jaar geleden: verteltheater

Dertig jaar geleden had ik het in mijn toneelrubriek in De Rode Vaan over twee toneelstukken die konden worden samengevat onder de noemer “verteltheater”. En zo gezegd, zo gedaan!
« Ik wil u een verhaal vertellen ». Dat zijn de eerste woorden van Lieve Moorthamer, wanneer ze (vanuit het publiek) de geïmproviseerde scène van de aula van de Gentse Rijksuniversiteit opstapt. Dan doet ze haar jas uit en daar staat ze : Rosalie Niemand. Tijdens de lunchpauze zal ze vlug even haar levensgeschiedenis vertellen. Arne Sierens heeft méér tijd nodig. Hij vertelt dan ook twéé verhalen : de moord op Lev Trotski (foto) en die op Emiliano Zapata.
Wat hebben die twee nu met elkaar te maken, vraagt u zich misschien af. En terecht. Het zijn weliswaar beiden in Mexico vermoorde revolutionairen maar het grootste nadeel van het stuk « Los Muerticitos/Onze Lieve Doden » is inderdaad dat er haast geen raakpunten zijn tussen de populaire boerenleider en de geïsoleerde Russische balling. Dat ze met een verschil van 21 jaar (1919-1940) werden vermoord is daarbij vanuit theatraal oogpunt zelfs van minder belang. Even onbelangrijk als het toevallige detail dat ze beiden in 1879 geboren zijn.
Neen, het is veeleer in sfeer dat beide verhalen « schuren ». In het verhaal van Trotski zoals dat door zijn weduwe Natalia Sedowa (Gert Portael) wordt verteld, is het duidelijk dat de Mexicaanse achtergrond (overigens met minimale elementen briljant opgeroepen door het decor van Tone Pauwels en de belichting van Stef Viaene) eigenlijk maar bijzaak is. De drie « Zapatistas », Ramon, Angel en Serafin, daarentegen vertellen hun verhaal « vanuit de buik ». In dit onderdeel haalt Arne Sierens bijna het niveau van zijn ontroerende « De soldaat-facteur en Rachel » (zie rv nr 45 van 1986) waarin de twee hoofdpersonages (gespeeld door hemzelf en de reeds genoemde Gert Portael) letterlijk met beide voeten in de slijkerige West-Vlaamse bodem wegzakken. Geen slijk in Mexico uiteraard, maar wel datzelfde medevoelen, dezelfde passies, het zelfde succesrijke ineenstrengelen van liefde en dood. De passionele liefde tussen Angel (Wouter Van Lierde) en Jesusita, de echtelijke liefde tussen Serafin (Mark Verstraete) en Esperanza, de liefde van Ramon (Bart Van Avermaet) voor zijn broer.
Natuurlijk is er ook de liefde tussen Natalia en Trotski, maar deze wordt op een heel andere manier naar voren gebracht. Met ironiserende trekjes, cynisme zelfs, kortom intellectualistischer, afstandelijker, helemaal in de geest van de personages zelf. Arne Sierens (die overigens zelf de regie heeft verzorgd van deze Korrekelderproductie) heeft verklaard dat het verhaal over Trotski ook best apart kon worden gebracht, maar dat hij het juist een uitdaging vond om de twee « lamento’s » samen te voegen, met als leidraad « de dag der doden », wat overeenkomt met onze Allerzielen, maar die in Latijns-Amerika uitbundig wordt gevierd. Van dat « vieren » was overigens niet veel te merken, misschien daarom dat de samenvoeging zo zwaar op de hand was. Laten we hopen dat Sierens deze krachttoer niet probeert te herhalen in de stukken die nog moeten volgen. Deze twee verhalen maken immers deel uit van een « Kroniek XX », een ambitieus project waarin Sierens de mythologische geschiedenis van de twintigste eeuw tracht samen te vatten.
Hoeft het nog gezegd dat de muziek voor het stuk van Sierens gecomponeerd werd door Johan De Smet, de man met wie hij reeds drie opera’s heeft geschreven? Diezelfde De Smet is ook verantwoordelijk voor de muzikale intermezzo’s bij « Rosalie Niemand », waarin hij Lieve Moorthamer de kans geef haar onmiskenbare zangtalent aan te boren. Maar nog veel meer dan haar vocale kwaliteiten komt in deze aangrijpende monoloog haar acteerprestatie naar boven. Het zou ons niet verwonderen mocht het haar hier of daar een prijs opleveren.

Elisabeth Marains “Rosalie Niemand” in een regie van Hugo van den Berghe is eigenlijk een soloproductie van Lieve Moorthamer. Zeker na het zien van de MMT-versie van dit boek van Elisabeth Marain (een regelrechte draak), is het duidelijk hoe groot de verdienste van bewerker Jan De Vuyst wel is. Vooral als men weet dat Marain zelf haar actieve medewerking aan de MMT-bewerking heeft verleend. Misschien had RV-recensent Johan de Belie toch gelijk wanneer hij bij het verschijnen van het boek tegen de gangbare opinie in verkondigde dat Marain vaak vervalt in “een melodramatische stijl met pseudo-literaire beelden” en “gezwollen taal en pathetiek” (RV nr.36 van 1988)
Daarom dienen in de hulde ook Jan De Vuyst betrokken, die het bekende boek van Elisabeth Marain bewerkte, en regisseur Hugo Van den Berghe, die met een minimaal attribuut (een stoel, god betere het!) een hele ambiance weet op te roepen van kille kloostergangen, beangstigende zolderkamers, overvolle slaapzalen. En ook wel een prettig naaiatelier en een heerlijke vakantie op de boerenbuiten, want net zoals in « One flew over the cuckoo’s nest » zitten er toch een paar lichtere passages in om de toeschouwer de gelegenheid te geven al dat leed te verwerken.
Wat niet wegneemt dat er na afloop toch hier en daar gesnotterd werd. « Als het sentimenteel is, zitten wij ernaast », had Lieve Moorthamer op voorhand gesteld en, inderdaad, aan de uitgang werden ook kleine pamfletjes uitgedeeld van « Kisjot » en « Bevrijd De Waanzin » die juist protesteren tegen een « sentimentele » interpretatie. « Rosalie Niemand zit nog binnen », is hun standpunt. Met andere woorden, het is niet omdat deze kranige dame (Liliane Stijnen is haar echte naam en ze lijkt verdomme wel de zus van Lieve) er tenslotte in geslaagd is zichzelf te bevrijden (en dan nog op de eerste plaats omdat de subsidiewetgeving is veranderd), dat dergelijke wantoestanden zich niet meer zouden voordoen in onze psychiatrische instellingen.
Toch mag het snotteren niet als goedkope sentimentaliteit worden opgevat. Het trio Moorthamer-Van den Berghe-De Vuyst zit er dus NIET naast. Men kan immers ook wenen van woede, van onmacht. En men zou zich kunnen afvragen of dit hier niet het geval is. De kernzin van het stuk is o.i. immers te horen wanneer Rosalie één van haar grootste kwellingen ondergaat en constateert : « Ik hoef maar te zeggen : ik zal mij voegen naar uw voorschriften of zoiets, en de riemen zullen van mij afvallen. Maar ik weiger. Ben ik gek? » Dit overstijgt immers niet alleen dit individuele geval, maar ook de problematiek van psychiatrische instellingen in het algemeen. Dit is werkelijk een vraag waarmee iedereen geconfronteerd wordt, die weigert de platgetreden paden te bewandelen, die doelbewust uit de maatschappij stapt, die « in tegenstroom » wil leven…
Bovendien is er nog een ander excuus voor de traantjes van de gevoelige zielen: de zeer realistische manier waarop deze NTG-productie wordt gebracht, werkt allicht nog veel aangrijpender dan in romanvorm. Daarom hebben we maar één bedenking: waarom moest dit stuk nu zo nodig als « lunchvoorstelling » worden gebracht? Is dit genre niet ipso facto wat luchtiger van aanpak ? Met dit stuk krijgt de toeschouwer immers zoveel klappen te verwerken dat het de eetlust volledig wegneemt. En dat kan toch niet de bedoeling zijn, dachten we. Want vermageren is immers een teken van ziekte… nietwaar, Rosalie?

Lees verder “Dertig jaar geleden: verteltheater”

Dertig jaar geleden: Marc Van Malderen in “De liefde voor de drie manen”

Dertig jaar geleden: Marc Van Malderen in “De liefde voor de drie manen”

Tenor Marc Van Malderen was Nero in “Het Rattenkasteel” van Arne Sierens & Johan Desmet en ook in “De liefde voor de drie manen” (foto) van hetzelfde duo uit 1988 stal hij de show. Enkele jaren later was hij in “De Orkestrepetitie” van Wim De Wulf in 1996 ook alweer goed op dreef. In 2005 dook hij zowaar op in de wedstrijd “X-factor” op VTM en sinds 2007 vervangt hij Roger Filip als “de dunne” in de “de dikke & de dunne”-act samen met Guy De Groote. (Die Roger Filip doet van zijn kant verder met Eric Reyntens, zodat er nu twéé “dikken & dunnen” zijn.)