25 jaar geleden: Cultuur in Gent (138)

25 jaar geleden: Cultuur in Gent (138)

Met « Das Klagende Lied » van Gustav Mahler (foto) zou Stefan Soltesz afscheid nemen van de Vlaamse Opera, zo werd een jaar geleden aangekondigd, toen bekend werd dat het contract van Soltesz als muziekdirecteur er niet zou worden verlengd. Ondertussen werd Marc Minkowski aangesteld, maar zonder verdere commentaar blijkt dat afscheidsconcert, dat — zo vermoeden wij — toch min of meer een feestelijke aangelegenheid had moeten worden, niet door te gaan. Dat wil zeggen, we krijgen vanavond om 20 uur in de opera wel « Das Klagende Lied » te horen, maar dan geleid door Bernhard Kontarsky, de Duitse dirigent die in de Vlopera ook al « Der Prinz von Homburg » creëerde. Bij de solisten keren eveneens een aantal namen terug die we reeds uit eerdere producties kennen : Pamela Coburn
(« Sheherazade »), Gabriele Reinholz (« Die Fledermaus »), Iain Paton (« Venus & Adonis », « Cosi fan tutte ») en Werner Van Mechelen (« La Bohème ») * In Logos brengt de groep Saling Asah eigentijdse en traditionele stukken voor Balinese gendèr. Dat is de kleinste vorm van de bekende gamelan-ensembles. (HLN, 27/6/1997)

Vijftig jaar geleden: première van “Death in Venice”

Vijftig jaar geleden: première van “Death in Venice”

Het is vandaag precies vijftig jaar geleden dat Death in Venice (ItaliaansMorte a Venezia) een film van de Italiaanse regisseur Luchino Visconti in première is gegaan. De film is gebaseerd op de novelle Der Tod in Venedig van de Duitse auteur Thomas Mann. In Nederland en België werd de film destijds uitgebracht als Dood in Venetië.

Lees verder “Vijftig jaar geleden: première van “Death in Venice””

110 jaar geleden: creatie van het derde pianoconcerto van Rachmaninov

110 jaar geleden: creatie van het derde pianoconcerto van Rachmaninov

De première van het concert vond plaats op 28 november 1909 door Rachmaninov zelf begeleid door de nu niet meer bestaande “New York Symphony Society” met Walter Damrosch als dirigent. Een tweede opvoering vond nog plaats onder Gustav Mahler een aantal weken later. Vaak wordt dit ten onrechte als de creatie beschouwd.

Sergej Rachmaninov schreef het pianoconcert in de zomer van 1909 op het landgoed Ivanovka, de zomerresidentie van de familie (zie bovenstaande foto). Het werk werd voltooid op 23 september 1909. Rachmaninov kon het stuk niet in Rusland oefenen wegens tijdsgebrek. Hierdoor was hij genoodzaakt het stuk te studeren op een “stil toetsenbord” dat hij meenam op de boot naar de Verenigde Staten van Amerika.

Rachmaninov schreef het werk niet om zijn kwaliteiten als componist tot uitdrukking te laten komen, maar juist zijn kwaliteiten als pianist (hij trad bij zijn eigen werk voor piano en orkest niet als dirigent op maar als pianist). Desalniettemin is het werk van een hoge compositorische kwaliteit. Het geldt als een van de meest succesvolle werken van Rachmaninovs oeuvre en behoort tezamen met het tweede pianoconcert (op.18) tot zijn beste werken voor piano en orkest.

Rachmaninovs derde pianoconcert wordt beschouwd als een van de moeilijkste werken uit de gehele pianoliteratuur en geldt daarom als een uitdaging voor vele professionele pianisten. Het wordt dan ook geregeld op concoursen uitgevoerd. De moeilijkheidsgraad bezorgde het stuk een zekere reputatie; Józef Hofmann, aan wie Rachmaninov het werk opdroeg, voerde het werk nooit uit onder het mom van dat “het niets voor hem was”. De pianist Gary Graffman vond het jammer dat hij het concert in zijn jeugdige jaren nooit had geleerd omdat “hij toen nog te jong was om angst te kennen”.

Deze van de pianist bijzonder veeleisende compositie staat steevast op het programma van de finaleweek van de Belgische Koningin Elisabethwedstrijd. Het wordt ook vereenzelvigd met de ietwat speciale pianist David Helfgott (zie hieronder) en wordt sinds de film “Shine” dan ook ietwat oneerbiedig “Rach 3” genoemd. [Wikipedia]

Franz Schmidt (1874-1939)

Franz Schmidt (1874-1939)

Zoals elders geschreven kocht ik mijn eerste single in 1958 (“Till” van Roger Williams). Daaraan voorafgaand kon ik enkel de platen spelen die mijn ouders (eigenlijk bijna uitsluitend mijn vader) hadden gekocht. Eén ervan was zo’n kleine elpee (met de doorsnee van een 78-toerenplaat) van Deutsche Grammophon in het typische geel met een fellere gele streep in het midden (zoals die van Arnold Schönberg hieronder, maar mijn vader – noch ikzelf overigens – kocht natuurlijk geen platen van Schönberg) met daarop verscheidene opera-uittreksels door diverse artiesten en men had niet eens de moeite gedaan om aan te geven welke artiest verantwoordelijk was voor welke opname. Nu goed, één van die opnames was het intermezzo uit de opera “Notre Dame” van Franz Schmidt. Mijn vader had de plaat zeker niet dààrvoor gekocht (hemzelf heb ik dit intermezzo zelden of nooit horen draaien), maar ikzelf “scheurde” bijna telkens als ik dit stuk hoorde. En dan bedoel ik eigenlijk dat “mijn hart scheurde”. Ik weet ook niet waarom, maar die aanzwellende violen hadden een verschrikkelijke invloed op mij. Positief weliswaar, maar toch deed het ook op een bepaalde manier pijn. Nu nog altijd trouwens. Daarom wil ik toch even stilstaan bij de tachtigste verjaardag van de dood van de componist, waarover ik nooit iets heb geweten, dus ik ga dit nu – samen met jullie – op Wikipedia ontdekken…
Lees verder “Franz Schmidt (1874-1939)”