“De Joodse Messias” heb ik gelezen bij de aanvang van 2023. In het begin vond ik het leuker dan “Blauwe Maandagen”, “Tirza” of “Fantoompijn”, de vroegere werken van Arnon Grunberg, die ik al had gelezen, maar na verloop van tijd begon het gezeur en het zelfbeklag alweer de bovenhand te nemen. En als je je afvraagt waarom er een pelikaan op de kaft staat afgebeeld, het antwoord volgt op p.268, waar het jongere zusje van het joodse hoofdpersonage (er is ook nog een “goj” als hoofdfiguur) tot de bevinding is gekomen dat de messias een pelikaan is. Een paar keer zal dat nog terloops terugkeren om dan zijn “bekroning” te vinden in de laatste regels, wellicht als symbool voor de totale vernietiging.