Dertig jaar geleden: fatwa over Salman Rushdie

Dertig jaar geleden: fatwa over Salman Rushdie

Op de begrafenis van Bruce Chatwin verneemt de Brits-Indische schrijver Salman Rushdie (foto David Shankbone via Wikipedia) dat er een fatwa over hem is uitgesproken door de Iraanse leider Khomeini waardoor hij vogelvrij werd verklaard en straffeloos (*) kon worden gedood door islamieten. Rushdie moest eerst tien jaar onderduiken en stond ook daarna onder constante Britse politiebescherming. Op 3 augustus 1989 ontplofte in de Londense wijk Paddington voortijdig een bom die voor Rushdie bedoeld was, waarbij de terrorist omkwam.

Rushdie werd geboren in Bombay in een moslimfamilie van etnische Kasjmiri afkomst, namelijk een zakenman-jurist en een lerares. Later studeerde hij geschiedenis in Engeland en slaagde met lof aan het King’s College in Cambridge. Hij werkte bij reclamebureaus (Ogilvy & Mather en Ayer Barker) voordat hij zich volledig aan literatuur wijdde. Rushdie was viermaal getrouwd, onder andere met de Amerikaanse schrijfster Marianne Wiggins en de Indiase actrice en fotomodel Padma Lakshmi.
Hij begon zijn schrijversloopbaan met “Grimus” (1975), deels een fantasievertelling, deels sciencefiction. Dit werk werd over het algemeen genegeerd door het publiek en de recensenten.
Zijn volgende boek, “Midnight’s Children” (Middernachtskinderen) bracht hem literaire roem en wordt door velen als zijn beste werk tot nu toe beschouwd. Het beschrijft de wederwaardigheden van kinderen die geboren werden in de nacht dat India onafhankelijk werd (15 augustus 1947). Het had een grote invloed op de Indiase en Britse literatuur in het daaropvolgende decennium. Rushdie werd ervoor beloond met de Booker Prize 1981 en in 1993 met de “Booker of Bookers Prize”. Dit is de prijs voor de beste roman in 25 jaar die een Booker Prize won. “Middernachtskinderen” ontleent thema’s aan de roman “Die Blechtrommel” van Günter Grass, het boek dat hem naar eigen zeggen geïnspireerd heeft om schrijver te worden. In zijn vertelstijl vermengt hij mythe en fantasie met het werkelijke leven. Hij wordt dan ook wel gerekend tot het magisch-realisme.
In 1988 volgt dan “The Satanic Verses” (De duivelsverzen). In het boek is duidelijk de invloed te herkennen van Michail Boelgakovs klassieke Russische roman “De Meester en Margarita”. Het vermengt de Koran met Bollywood. In 1999 is er “The Ground Beneath her Feet” (De grond onder haar voeten) over de Amerikaanse rock’n’roll-scene en de invloed daarvan in India.
In zijn autobiografische roman “Joseph Anton” tenslotte beschrijft hij de gebeurtenissen die volgden op het uitspreken van de fatwa. Deze roman werd gepresenteerd in het najaar van 2012 in diverse landen, waarbij hij op 13 november 2012 ook een openbaar interview gaf in de Brusselse BOZAR. In dat interview benadrukte hij onder andere dat de gebeurtenissen hem als schrijver niet veranderd hadden. (Wikipedia)

(*) Integendeel! Er werd zelfs een dikke premie uitgeloofd!

Lees verder “Dertig jaar geleden: fatwa over Salman Rushdie”

Iris Murdoch (1919-1999)

Iris Murdoch (1919-1999)

Gisteren was het al twintig jaar geleden dat de Britse schrijfster Iris Murdoch is gestorven.

Iris Murdoch werd geboren in Dublin. Op jonge leeftijd verhuisde ze met haar ouders naar Londen, waar haar vader als ambtenaar werkte. Haar moeder volgde een zangopleiding, maar brak die af toen ze zwanger was van Iris en ze pakte het zingen daarna nooit meer op.
Iris Murdoch bezocht scholen die voor die tijd vooruitstrevend waren. Ze studeerde klassieke talen, geschiedenis en wijsbegeerte aan het Somerville College in Oxford.
In de tijd dat ze lid was van de Britse KP, voelde ze zich verplicht om het zowat met alle kameraden te doen (waardoor ze zich later expliciet tégen promiscuïteit kantte). Toen ze een beurs won voor de VS en naïef haar vroeger lidmaatschap “verklapte”, kon ze die beurs voor the land of the free natuurlijk in haar gat steken. Ze ging dan maar naar… België, waar ze prompt een verhouding begon met Raymond Queneau en via hem met Jean-Paul Sartre, op dat moment de vrijer van Simone de Beauvoir.
Murdoch had een voor die tijd dus erg vrije moraal. Ze had relaties met verscheidene mannen en vaak ook met meerdere tegelijk. Dat waren zonder uitzondering invloedrijke mannen, vaak afkomstig uit de wereld van wetenschap en cultuur.
Er gingen geruchten dat Murdoch ook relaties met vrouwen zou hebben, maar dat ontkende ze altijd. Zo was collega Brigid Brophy verliefd was op haar. Ze bleef echter immuun voor haar verleidingspogingen, omdat ze op dat moment haar wildste jaren reeds achter de rug had. Nadat ze een postuniversitaire opleiding had gevolgd aan het Newnham College in Cambridge, waar Ludwig Wittgenstein haar leraar was, kreeg ze in 1948 immers een baan als onderzoeksassistent (fellow) en mentor aan het St.Anne’s College in Oxford. Daar ontmoette ze in 1954 op een feestje John Bayley, die een soortgelijke functie bekleedde op het naburige St. Anthony’s College. Later werd hij hoogleraar Engels en literatuurcriticus. In 1956 traden ze in het huwelijk en ze leidde voortaan een saai, maar comfortabel huwelijksleven dat haar wel in staat stelde om een reeks succesvolle boeken te schrijven, waarvan het succes echter ook wordt toegeschreven aan haar uitgeefster Norah Smallwood. Vanaf het ogenblik dat Carmen Callil deze job immers overnam en er prat op ging dat ze “geen letter veranderde”, schamperden de critici: ’t is eraan te merken! Trouwens ook Murdoch vond zichzelf inderdaad slechts een middelmatige schrijfster, al kan de terugval ook wel op rekening van haar opdoemende ziekte (Alzheimer) worden geschreven.

Lees verder “Iris Murdoch (1919-1999)”

Charlotte Lennox (1730-1804)

Charlotte Lennox (1730-1804)

Ik wil echt niet op de kap van die brave professor Schrickx zitten, maar vandaag kom ik alweer een schrijfster tegen, waarover nooit met een woord sprake was in zijn lessen. Het betreft Charlotte Lennox, die vandaag precies 215 jaar geleden is overleden. Zij is vooral bekend van “The Female Quixote” (1752). Op bovenstaand schilderij van Richard Samuel staat ze rechts boven (met in haar hand een “citer” zegt de Engelse tekst, maar wij zouden eerder van een “luit” spreken) samen met andere leden van “The Bluestockings” (*).

Lees verder “Charlotte Lennox (1730-1804)”

William Makepeace Thackeray (1811-1863)

William Makepeace Thackeray (1811-1863)

Het is vandaag 155 jaar geleden dat de Britse auteur William Makepeace Thackeray is overleden. Dat is niet echt een “ronde” verjaardag, zodat het wel toeval zal zijn dat dit jaar ook een nieuwe televisieserie naar zijn bekendste werk “Vanity Fair” werd gemaakt. Met de verrukkelijke Olivia Cooke in de hoofdrol was het hoe dan ook een verademing!
Lees verder “William Makepeace Thackeray (1811-1863)”

175 jaar geleden: “A Christmas Carol” van Charles Dickens

175 jaar geleden: “A Christmas Carol” van Charles Dickens

A Christmas Carol (Een Kerstvertelling), volledige titel: A Christmas Carol in Prose, Being a Ghost Story of Christmas, is een novelle van Charles Dickens die verscheen op 19 december 1843. Ze was reeds uitverkocht op de 22e. Het boek was onmiddellijk een succes, met een verkoop van 6000 exemplaren binnen een week. Godfried Bomans noemde dit terecht « de op één na beroemdste kerstvertelling ter wereld. »
Lees verder “175 jaar geleden: “A Christmas Carol” van Charles Dickens”