“Afternoon men” was de debuutroman van Anthony Powell. Jocelyn Brooke, die toen een zeer jonge recensent van begin twintig was (geboren in 1908) , schreef in Time and Tide, een literair-politiek tijdschrift dat elke week een nieuw nummer uitbracht: “Afternoon Men heeft een onweerstaanbaar, innerlijk pulserend ritme en doet bijna denken aan een prozavariant van Sweeney Agonistes. Net als Ulysses is het een eindpunt (**), een vorm die zich niet laat herhalen. Niemand zou nog een roman op precies deze manier kunnen schrijven. Het is een van de meest betekenisvolle — en trouwens ook een van de geestigste — romans van zijn tijd. (***)” Dat wordt in latere studies expliciet genoemd als een van de allereerste reacties op Powell’s debuut vrijwel zeker in het vroege voorjaar van 1931, waarschijnlijk eind maart of april 1931.
Anthony Dymoke Powell (de uitspraak van de achternaam klinkt als “Pool”) werd geboren in Londen op 21 december 1905. Hij bracht als zoon van een beroepsofficier zijn jeugd door op tal van plaatsen over de wereld waar zijn vader gestationeerd was. Hij studeerde vervolgens aan Eton College en aan de Universiteit van Oxford (Balliol College), om daarna negen jaar voor een uitgeverij te werken.
In 1931 publiceerde Powell zijn eerste roman: het ironisch-satirische Afternoon Men, gesitueerd in de Londense ‘Bohème’. Daarna volgden in de jaren dertig nog enkele romans in dezelfde stijl. Powell werkte ondertussen in de journalistiek en bij tijd en wijle als scenarioschrijver. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte hij voor de militaire inlichtingendienst.
Na de oorlog begon Powell aan een lange reeks romans, samengebracht onder de titel A Dance to the Music of Time (1951-1975), met welke hij zijn reputatie als schrijver vestigde. Het is een twaalfdelige cyclus opgebouwd rondom Powells alter ego ‘Nicholas Jenkins’, die ook als verteller fungeert. In structureel opzicht doet het werk sterk denken aan de in dezelfde periode verschijnende romancycli van C.P.Snow en Olivia Manning. De titel is gebaseerd op een schilderij van Nicolas Poussin en suggereert connecties met À la recherche du temps perdu van Proust. Tezamen geven de romans een weids doch tegelijkertijd selectief tijdsbeeld met een groot scala aan personages, veelal maatschappelijke figuren uit de sociale bovenlaag, in een veranderende, afbrokkelende wereld. Dit alles gezien door de ogen van Jenkins, zelf een schrijver met dezelfde maatschappelijke achtergrond als Powell, evenals deze getrouwd met iemand met een maatschappelijke titel.
Na het voltooien van de Music of Time-cyclus, in 1975, schreef Powell nog uitgebreide memoires en publiceerde hij zijn dagboeken. Ook schreef hij tot op hoge leeftijd tal van literaire kritieken voor Times Literary Supplement, Punch en de Daily Telegraph. Hij stierf in Frome, Somerset op 28 maart 2000.
Ronny De Schepper (op basis van Wikipedia en met dank aan chatgpt)
(*) Sweeney Agonistes is een experimenteel toneelstuk (of beter: een fragmentarisch “versdrama”) van T.S.Eliot, geschreven in de jaren 1920 en gepubliceerd in 1932. Het is onvoltooid en bestaat uit twee losse scènes, geschreven in een ritmische, bijna jazzy spreektaal. Het klinkt bijna als een muzikale compositie in woorden. De dialogen hebben een hypnotiserend, staccato karakter. Wanneer Jocelyn Brooke zegt dat Afternoon Men “bijna een prozaversie van Sweeney Agonistes” is, bedoelt hij dat Powell’s roman een vergelijkbare, bezwerende cadans heeft en dat de dialogen en scènes iets ritmisch-theatraals krijgen. Dat is dus eigenlijk evenmin als Ulysses van James Joyce een aanrader om het boek te lezen! Chatgpt is het daarmee niet eens: “Het interessante is dat Afternoon Men van Anthony Powell veel toegankelijker is dan Ulysses, maar toch iets van dat modernistische ritme en die ironische toon meeneemt en bovendien vaak wordt geprezen om zijn droge humor en observatievermogen. Brooke’s vergelijking is dus eigenlijk een compliment op stilistisch niveau, geen waarschuwing dat het boek onleesbaar is.”
(**) In de oorspronkelijke tekst staat “cul-de-sac”, wat letterlijk doodlopende straat betekent en hier bedoeld is als een unieke, niet navolgbare vorm.
(***) John Betjeman vergelijkt hem met Evelyn Waugh, wat helaas geen aanbeveling is in mijn ogen, en Kingsley Amis schrijft: “I would rather read Mr.Powell than any English novelist now writing.”
dagelijks iets degelijks 