Maria Joao Pires wordt 75…

Maria Joao Pires wordt 75…

De Portugees-Braziliaanse (*) pianiste Maria Joao Pires wordt 75 jaar vandaag. Zij is één van de weinige pianistes in de romantische traditie die ik toch kan pruimen als het haar Mozart-vertolkingen aangaat. Toch heb ik zelfs bij haar enkele bedenkingen zoals ik die tien jaar geleden reeds heb neergeschreven…

Eigenlijk lijkt het natuurlijk niet meer dan logisch dat men de concerten van Mozart uitvoert op een instrument dat hijzelf ook bespeelde, maar de uitvoeringsgeschiedenis heeft ons nu eenmaal gewend gemaakt aan de klank van een vleugelpiano, waarop men sedert de negentiende eeuw de concerto’s is gaan spelen. Ondanks het feit dat de “authentieken” het de laatste jaren wel lijken te halen, gaan sommigen toch door met die uitvoeringspraktijk, wellicht omdat deze “commerciëler” is, omdat het gehoor van iemand uit de 20ste eeuw daaraan meer gewend is. Maar dat kan een serieus kunstenaar natuurlijk moeilijk als argument aanvoeren, daarom zegt men dan meestal dat het is omdat, als Mozart de beschikking over een moderne vleugel had gehad, hij zijn concerti voor een Steinway of weet ik veel had gecomponeerd. In die redenering kun je mijns inziens echter net zo goed aanvoeren dat je Mozart op een synthesizer of op elektrische gitaar mag uitvoeren, want het lijdt geen twijfel dat, indien Woolfie in onze tijd had geleefd, hij eerder dààrvoor belangstelling had gehad.
Tijdens de fameuze Mozart-week op Klara, begin 2006, werd de vraag gesteld aan de luisteraars of Mozart op historische instrumenten moest worden gespeeld. Ik was zeer ontgoocheld over de reactie van de meeste luisteraars, die haast woedend negatief reageerden. Maar dat kwam wellicht door dat “moeten” in de vraagstelling.
Ikzelf geef veruit de voorkeur aan “authentieke” uitvoeringen, maar een Murray Perahia of Maria Joao Pires kan ik ook wel appreciëren. Al vind ik dan weer dat Sigiswald Kuijken gelijk heeft als hij zegt: als die op de tippen van hun tenen (eigenlijk vingers) moeten spelen op zo’n Steinway, waarom proberen ze het dan niet liever op een historisch instrument?
Waarop Jos Van Immerseel ongetwijfeld zal antwoorden: omdat ze het niet kunnen.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-attribuut; de bestandsnaam is cd9d.jpg

Maria Joao Pirès speelt Mozart vooral… omdat ze zo’n kleine handjes heeft. Dat belet haar b.v. om Liszt te spelen. Maar Chopin daarentegen dat gaat dan weer wel. “Die had wellicht zelf kleine handen,” zegt ze. Op de vraag waarom ze geen pianoforte speelt, zegt ze dat ze in muziek is geïnteresseerd juist buiten zijn maatschappelijke context. Het interesseert haar wel, maar ze denkt niet dat ze er iets voor haar eigen spel kan uithalen. Ondanks het feit dat de RTBF-interviewer haar kont likt dat het echt niet meer kàn, merkt hij toch fijntjes op, waarom ze na de integrale sonates van Mozart voor één platenfirma, zij een aantal jaren nog eens hetzelfde doet voor een andere. Ze lacht dat er eigenlijk maar weinig wijzigingen zijn. De gatlikker durft er niet uit afleiden dat ze het gewoon voor het geld heeft gedaan. Wat ze wél ergens met de authentieken gemeen heeft, is dat ze een opname meestal in één keer neerzet net alsof het een concert betreft. Slechts heel zelden laat ze montages toe. Ondertussen is ze gehuwd met de Franse violist Augustin Dumay. Tijdens de opnamen van de sonates van Brahms werden ze “plots” verliefd op elkaar. Ondertussen is ze het concertleven zo beu dat ze op een bepaald moment haar vleugel zelfs verkocht om zich vooral met haar vier kinderen bezig te houden op hun “ecologische hoeve”. Toen ze “uit geldnood” (zoals ze zelf zegt) dan toch opnieuw begon te toeren, was het nog steeds zozeer tegen haar zin dat afzeggingen meer regel dan uitzondering werden. Zo ook in Brussel, begin 1997.

Lees verder “Maria Joao Pires wordt 75…”

Viktor Liberman (1931-1999)

Viktor Liberman (1931-1999)

Morgen zal het ook al vijftien jaar geleden zijn dat de Russische violist Viktor Liberman is overleden (foto YouTube).

Viktor Liberman werd geboren in 1931 in Leningrad. In 1958 wint hij de Tsjaikovski-wedstrijd, waarna hij in 1968 concertmeester wordt van de Filharmonie van Leningrad en, later, als hij in 1979 in Nederland komt wonen, eerst van het Rotterdams Filharmonisch Orkest en daarna (1985) van het Concertgebouworkest, waar hij afwisselde met Jaap Van Zweden. Dat was ook het geval tijdens de “Cosi fan tutte”, gedirigeerd door Nikolaus Harnoncourt die ik bijwoonde. Hij was ook jurylid van de Elisabethwedstrijd 1993. Bij zijn afscheidsconcert wegens pensionering in 1996 dirigeerde hij het Concertgebouworkest in onder andere de vijfde symfonie van Dmitri Sjostakovitsj. In datzelfde jaar werd hij vaste gastdirigent bij het Noord-Nederlands Orkest in Groningen, waarvan hij van 1997 tot zijn dood chef-dirigent was. Viktor Liberman overleed op 68-jarige leeftijd aan leverkanker.

Lees verder “Viktor Liberman (1931-1999)”

245 jaar geleden: enige fagotconcerto van Mozart

245 jaar geleden: enige fagotconcerto van Mozart

Op 4 juni 1774 voltooit Mozart zijn enige fagotconcerto (in Bes, KV.191), zijn eerste concerto voor een blaasinstrument (wellicht voor hoffagottist en huisvriend Melchior Sandmayer; op bovenstaande foto van Flickr herkennen we Peter Gaasterland). In die periode is de fagot een beetje bespeelbaarder geworden omdat hij er vijf tot acht kleppen bij kreeg. Aangezien hij nooit een concerto voor cello heeft geschreven, spelen “gefrustreerde” cellisten (omdat Mozart niet voor hun instrument heeft geschreven) zoals France Springuel wel eens dit concerto, maar dan getransponeerd naar C. Fagot en cello zijn qua register en kleur immers vrij “compatibel”.
Lees verder “245 jaar geleden: enige fagotconcerto van Mozart”

Joseph Haydn (1732-1809)

Joseph Haydn (1732-1809)

Het is vandaag 210 jaar geleden dat de Oostenrijkse componist Joseph Haydn is overleden. “Hij is tenminste even goed als Mozart, maar over hem kun je niet zo’n mooie film draaien,” aldus Jos Van Immerseel. Nigel Kennedy daarentegen poneert: “Ik speel Haydn niet, dat is koffiehuis-muziek.” Het minste wat men van Joseph Haydn dus kan zeggen, is dat hij een controversieel figuur is.
Lees verder “Joseph Haydn (1732-1809)”

240 jaar geleden: 32ste symfonie van Mozart

240 jaar geleden: 32ste symfonie van Mozart

Op 26 april 1779 voltooit Mozart in Salzburg zijn 32ste symfonie (KV.318). Het is zijn eerste symfonie na zijn mislukte reis naar Parijs. Aangezien het werk veel weg heeft van een ouverture van de Parijse opéra comique zoals van Grétry, heeft men een tijdlang gedacht dat dit de ouverture tot “Thamos” of “Zaide” moet geweest zijn, maar dat is niet zo (ze is in G, terwijl althans voor “Zaide” D logischer zou zijn geweest). Het is wél waar dat het voor het theatergezelschap van Johann Heinrich Böhm was bedoeld, die ook “Thamos” en een Duitse versie van “La finta giardiniera” hebben opgevoerd. Deze groep verbleef op dat moment weliswaar in Augsburg, maar het was Mozarts nichtje Maria Anna Thekla (“Bäsle”) die voor de correspondentie instond. Samen met twee aria’s leende hij deze symfonie dus uit voor de opera buffa “La villanella rapita” van Francesco Bianchi (tekening via Albin R.Burt van Wikipedia). Trompetten en pauken werden pas toegevoegd voor een latere opvoering in 1785.
Lees verder “240 jaar geleden: 32ste symfonie van Mozart”

235 jaar geleden: creatie (?) van de Gran Partita (Mozart)

235 jaar geleden: creatie (?) van de Gran Partita (Mozart)

De Serenade nr. 10 voor blazers in Bes-majeur, beter bekend onder de naam Gran Partita, KV 361/370a, is een serenade van Wolfgang Amadeus Mozart geschreven voor dertien instrumenten (twaalf blazers en contrabas). Het stuk werd waarschijnlijk gecomponeerd in 1781 of 1782. Vandaag 235 jaar geleden werd het uitgevoerd in een openbaar concert o.l.v. Mozarts favoriete klarinettist Anton Stadler, maar of het hier ook de creatie van het werk betrof, staat niet helemaal vast.
Lees verder “235 jaar geleden: creatie (?) van de Gran Partita (Mozart)”