Dag van de Polyfonie in de Gentse Sint-Baafsabdij

Dag van de Polyfonie in de Gentse Sint-Baafsabdij

Alweer voor de 8ste maal organiseert Meer Stemmig Gent op zaterdag 29 juni vanaf 13u hun jaarlijkse Dag van de Polyfonie. Ook dit jaar kunnen we in de Sint-Baafsabdij (Coyendanspark, ingang rode poort) genieten van koorzang, lezingen en een rondleiding. De toegang is gratis. Hieronder het programma van deze hoogdag voor Polyfonische muziek in de abdij.
Lees verder “Dag van de Polyfonie in de Gentse Sint-Baafsabdij”

Barbara Thornton (1950-1998)

Barbara Thornton (1950-1998)

Het is vandaag ook al twintig jaar geleden dat de Amerikaanse zangeres en musicologe Barbara Thornton in Keulen is overleden aan de gevolgen van een hersentumor. Barbara Thornton was vooral bekend als stichtster in 1977, samen met haar levensgezel Benjamin Bagby, van het ensemble Sequentia, dat zich specialiseert in middeleeuwse muziek en dan vooral in het werk van Hildegard von Bingen. Vanaf die tijd vestigde het echtpaar zich ook in Keulen.
Lees verder “Barbara Thornton (1950-1998)”

Paul Van Nevel wordt zeventig…

Paul van NevelHet Festival van Vlaanderen stond in 1994 in het teken van Orlandus Lassus die op 14 juni van dat jaar precies vierhonderd jaar overleden was. Daarom werd het festivalprogramma voorgesteld in Sint-Niklaas, het centrum van de Mercator-herdenkingen, want deze beroemde geleerde, die eveneens 400 jaar geleden was gestorven, was dus een tijdgenoot van Lassus. En daarom ook had men als Festivalster voor Paul Van Nevel gekozen, omdat die met zijn Huelgas Ensemble een vooraanstaand vertolker is van het werk van de grote polyfonist.
Lees verder “Paul Van Nevel wordt zeventig…”

Philip Pickett wordt 65…

Philip-Pickett-c-Richard-Haughton

De Britse dirigent Philip Pickett viert vandaag zijn 65ste verjaardag. Alhoewel… “vieren”? Toen ik op zoek ging naar een foto van hem om bij deze verjaardag te plaatsen, struikelde ik over volgend bericht uit februari van dit jaar: the British recorder player Philip Pickett (64), founder of The New London Consort received an 11 year prison sentence for the rape and sexual assault of several female pupils at the Guildhall School of Music. He was found guilty of two rapes and two indecent assaults on his victims between 1979 and 1983. Pickett carried out the assaults in sound-proof practice rooms.
Lees verder “Philip Pickett wordt 65…”

Carlo Gesualdo (1566-1613)

Carlo Gesualdo (1566-1613)

Verkijk je niet op het engelengezicht hierboven: Carlo Gesualdo, voluit Don Carlo Gesualdo, prins van Venosa, vermoordde vandaag precies 425 jaar geleden zijn ontrouwe echtgenote Maria d’Avalos en haar minnaar, Don Fabrizio da Carafa, de hertog van Andria. Maar hij is ook een belangrijke figuur in de muziekgeschiedenis…

Zij het dat ook die historische rol enigszins dient te worden genuanceerd. Eigenlijk komt deze eer eerder I Fiamminghi toe, zijnde de Vlaamse polyfonisten die aan de slag waren in Italië. Zo was in Venetië (in de San Marco-kapel) Adriaan Willaert actief, die zowaar een nieuw genre “uitvond”: het Italiaanse madrigaal, omdat hij Italiaanse poëzie (vooral van Petrarca) op muziek zette. Via Giaches de Wert, de man in wiens orkest ene Claudio Monteverdi nog heeft “gedebuteerd”, werd deze techniek doorgegeven aan Gesualdo die dus eigenlijk wel ten onrechte als de ontdekker van de harmonie en “dus” van de huidige westerse muziek wordt genoemd.
Via de familie van zijn tweede vrouw (zie verder) had Gesualdo in Ferrara kennisgemaakt met de Wert, die reeds affecten toepast, maar nogal kinderachtig. In het motet “Ascendente Jesu” (over het stillen van de wateren, niet te verwarren met het wateren van de stille) respecteert hij b.v. de interpunctie, maar het blijft nog altijd te anekdotisch, zoals b.v. de vader van Galilei (zelf ook een componist) aanstipte. In “Vox in Rama” (“Een klacht werd in Rama gehoord: Rachel, wenend om haar kinderen”) heeft men ook nog die traditionele woorduitbeelding, maar toch worden hier reeds “affecten” in beweging gebracht b.v. op “ploratus et ulutatus multus” (geween en luid gejammer). Dat zou komen omdat De Wert werkzaam was in Mantua en Ferrara waar de eerste vrouwelijke “singer-songwriters” actief waren en die hadden daar meer gevoel voor. En het dient gezegd: de madrigalen van Gesualdo waren qua harmoniek en expressieve chromatiek hun tijd ver vooruit.
Maar naast zijn werkelijk revolutionaire harmonieën en het feit dat hij zelf luit speelde om zijn eigen gecomponeerde madrigalen te begeleiden, liet hij zich echter vooral opmerken omdat hij op 26 oktober 1590 zijn ontrouwe echtgenote Maria d’Avalos en haar minnaar, Don Fabrizio da Carafa, de hertog van Andria, vermoordde. For good measure vermoordde hij ook nog zijn dochtertje omdat hij aan zijn vaderschap twijfelde. Dat deed hij door het huilende kind op een binnenkoer te plaatsen en zijn muzikanten daar rond te laten musiceren tot het zou zwijgen. Dat gebeurde pas na drie dagen. Maar het kind stopte dan ook definitief met huilen… (*)
Overigens moeten we dat verhaal van die “ontrouwe” echtgenote niet enkel met een korreltje maar met hele emmers zout nemen. Als tweede kind zou Gesualdo immers oorspronkelijk de titel van zijn vader niét erven en was hij, zoals dat in die tijd gebruikelijk was, naar het klooster gestuurd. Daar vatte hij een extreme “sympathie” op voor de koorknapen. Zelfs in sadomasochistische zin. Het merkwaardige is evenwel dat hij masochistisch was, zodat zijn voorkeursbehandeling erin bestond zich door hen te laten afranselen. (Volgens Geert Stadeus in Snoecks Almanak 2005 had dit echter met een onwillig spijsverteringstelsel te maken: die zweepslagen waren de enige methode om zijn stoelgang op euh… gang te brengen.)
Toen zijn oudere broer evenwel onverwacht stierf, moest Gesualdo alsnog de honeurs waarnemen en daarvoor kreeg hij zelfs één van de mooiste vrouwen uit de omgeving toegeschoven. Maar uiteraard was hij maar weinig gesteld op het vervullen van zijn huwelijksplichten en vandaar dat de arme dame haar toevlucht moest zoeken bij een minnaar…
Zijn tweede huwelijk sloot hij met Eleonora d’Este. Aan het aardse gerecht mocht Gesualdo dan nog ontkomen zijn, het leek er even toch op dat er een soort hemelse wraak bestond, die zich (even blind als die van hemzelf) op zijn twee zoontjes stortte, één uit beide huwelijken. Die slag kwam Gesualdo niet te boven en hij overleed zelf kort daarna.

Ronny De Schepper

(*) Volgens de film “True story” (Rupert Goold, 2015) zou hij het kind gewoon met het hoofd tegen zijn wieg hebben geslagen tot het dood was. Let op: deze film gaat niet over het leven van Gesualdo, maar de muziek van Gesualdo wordt gebruikt om aan te duiden dat een moordenaar zich probleemloos als een halve heilige kan voordoen. Zoals dat in die film ook het geval is.

Lees verder “Carlo Gesualdo (1566-1613)”