Vandaag is het ook al zestig jaar geleden dat de Amerikaanse acteur Gary Cooper is overleden. Ik heb op mijn blog al vaak over hem geschreven (o.a. over “High noon”, waaruit bovenstaande foto), maar hier beperk ik me tot een overname van Wikipedia.

Ik moet al onmiddellijk beginnen met een fout recht te zetten. Op de Nederlandse Wikipedia staat immers dat Gary Cooper werd geboren in Dunstable, Engeland. Op de Amerikaanse Wikipedia-pagina wordt dat echter tegengesproken. Daar zegt men dat hij afkomstig is uit Montana, wel degelijk in de Verenigde Staten. Aangezien op de Nederlandse pagina niet wordt gespecifieerd wanneer de familie (of hijzelf) dan wel naar Amerika zou zijn uitgeweken, neem ik aan dat de Amerikaanse pagina het bij het rechte eind heeft. Of de rest van de informatie van de Nederlandse pagina dan juist is, heb ik natuurlijk – ook alweer wegens tijdsgebrek – niet kunnen nagaan…
Op jonge leeftijd kreeg hij een auto-ongeluk, waarna hij revalideerde op de ranch van zijn vader. Eerst probeerde hij een carrière op te bouwen in het tekenen van politieke spotprentjes, maar vrienden raadden hem aan om rolletjes aan te nemen als figurant in cowboyfilms. Zijn agent regelde voor hem in 1926 een grote rol in de film “The Winning of Barbara Worth”. Ook actrice Clara Bow zorgde ervoor dat de aantrekkelijke acteur enkele malen haar tegenspeler kon worden, bijvoorbeeld in “It” uit 1927. De twee kregen een kortstondige relatie. Voor Paramount Pictures speelde hij de hoofdrollen in enkele stomme westerns. In 1929 speelde hij de hoofdrol in zijn eerste geluidsfilm, “The Virginian”.
Gedurende de jaren dertig wisselde hij romantische met avontuurlijke rollen af, waaronder enkele Hemingway-verfilmingen. In 1933 trouwde hij met Veronica Balfe, die in de jaren dertig als Sandra Shaw (niet te verwarren met Sandie Shaw!) een kortstondige acteercarrière had. In 1936 kreeg hij de hoofdrol in Frank Capra’s “Mr.Deeds Goes to Town”, waarvoor hij zijn eerste Oscarnominatie kreeg. In 1941 kreeg hij de hoofdrol in de biografische oorlogsfilm “Sergeant York”, op verzoek van oorlogsheld Alvin York, wiens leven model stond voor de film. Voor deze film won hij zijn eerste Oscar. Het jaar daarop speelde hij in een andere biografische film, de sportfilm “Pride of the Yankees” naar het leven van honkbalster Lou Gehrig.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte hij tournees langs de soldaten door de Zuidelijke Grote Oceaan. In de jaren vijftig was hij voornamelijk te zien in westerns, waaronder de klassieker “High Noon”, waarvoor hij zijn tweede Oscar mocht ontvangen. “High noon” is een western waarin de rechtschapen sheriff Gary Cooper het heel alleen tegen vier outlaws moet opnemen, omdat het ganse stadje hem laf in de steek laat. Deze film wordt altijd gezien als een parabel over het McCarthisme, maar dat is niet zo meteen duidelijk, zeker als men weet dat Cooper één van de supporters van de heksenjagende senator was. In 1949 had hij zelfs de hoofdrol vertolkt in de verfilming (door King Vidor) van “The Fountainhead”, het beroemdste boek van de extreem-rechts Ayn Rand.
Als Cooper echter op het einde zijn sheriff-ster vol misprijzen in het zand gooit, dan wilde scenarist Carl Foreman daarmee zijn ontgoocheling uitdrukken over de lakse houding van de gewone Amerikanen tegenover de heksenjachten. Er wordt van Gary Cooper altijd beweerd dat hij zowat het mannelijke equivalent was van “het domme blondje” en voor deze film zou dat dus wel kunnen kloppen, als hij de symboliek niet eens had begrepen.
John Wayne had dat alvast wél door, want volgens hem was dit “de meest on-Amerikaanse film” die hij ooit had gezien. Hij nam dan ook Howard Hawks onder de arm en samen draaiden ze “Rio Bravo” (1959), waarin zich precies hetzelfde voordoet als in “High noon”: in Rio Bravo, een stadje in Texas, heeft de sheriff (uiteraard John Wayne) de moordenaar Joe Burdette (Claude Akins) gearresteerd. Zijn broer Nathan (John Russell), een machtige veehouder, huurt een paar gangsters om de sheriff uit te schakelen en laat het stadje omsingelen. Maar in deze film scharen alle bewoners zich wel eendrachtig achter de sheriff en gedragen ze zich allemaal als helden.
John Wayne vertolkt een rechtschapen sheriff die het moet opnemen tegen een bende ‘bad guys’, die een bendelid willen bevrijden uit de plaatselijke gevangenis. Regisseur Howard Hawks, een meester in uiteenlopende genres, wordt ‑ samen met John Ford ‑ beschouwd als een van de tenoren van de western. De traditionele mix van schietpartijen, heldenmoed, humor en een vleugje romantiek maken “Rio Bravo” tot een klassieker in het genre, nog voor er sprake was van het rauwe geweld en het cynisme van de jaren zestig‑westerns. Na “Rio Bravo” maakte Hawks nog twee gelijkaardige films met Wayne in de hoofdrol: “El Dorado” (1967) en “Rio Lobo” (1970).
Gedurende de jaren vijftig en zestig werd Cooper van zijn kant geplaagd door ziekten. In april 1961 ontving Gary Cooper de ere-Oscar voor zijn gehele oeuvre en zijn bijdragen aan de film. Hij kon echter zelf niet bij de uitreiking aanwezig zijn en zijn goede vriend James Stewart nam de prijs namens hem in ontvangst. Een maand later stierf de acteur op zestigjarige leeftijd aan longkanker in Beverly Hills, Californië.

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.