Op 29 januari 1886 diende Benz het patent in voor zijn Motorwagen Nummer 1 met verbrandingsmotor. De eerste auto kostte omgerekend naar vandaag 200.000 euro. De jaren 1885-1914 betekenden hoogbloei voor Temse, zowel sociaal-economisch als cultureel en toeristisch. Heel wat nieuwigheden zagen toen ook hier het levenslicht. De auto, bij voorbeeld. Al jaren vroeg ik mij af wie de eerste bezitters waren in onze gemeente. Ik speelde de vraag door naar onze gemeentearchivaris Digna Coppieters. Aan haar bevindingen zijn de hierna volgende gegevens ontleend.

In zijn boek ‘De blijde intrede van de automobiel in België, 1895-1940’ verhaalt historicus Donald Weber de geschiedenis van de auto en hij heeft op vraag van Digna Coppieters de juiste bronnen aangewezen.

Vanaf januari 1900 werden nummerplaten in België verplicht voor automobielen en motorfietsen. De archieven en de administratie die de nummerplaten uitreikte, zijn verloren gegaan. Maar vanaf 1902 werden de lijsten van nummerplaatbezitters (van auto’s en motorfietsen) jaarlijks gepubliceerd.
In de editie 1907 staan 10 Temsenaren. Nummerplaten werden chronologisch uitgereikt en zo weten wij wie de eerste Temsese bezitters waren.
Kasteelheer Antoon Janssens (de Varebeke) was de eerste, maar hij was strikt gezien geen Temsenaar. Hij was ingeschreven in Sint-Niklaas, het kasteel was zijn zomerverblijf. Al in 1898 was hij lid van de Automobile Club de Belgique en ingeschreven als ‘automobielconstructeur’. Na hem volgden textielfabrikant Paul Van Der Schueren, houthandelaar Charles Wilford, notaris-schepen Paul Van De Perre en textielfabrikant August Wittock.
De familie Wilford neemt een plaats apart in. Zij fabriceerde immers ook zelf auto’s. Stamvader Charles en z’n zonen Maurice, Paul en Gustave worden al in 1900 vermeld als automobielconstructeurs. Zoon Paul reed in 1899 op de weg naar Diegem met een zelfgebouwd voertuig een km-met-vliegende-start tegen een snelheid van 96,5 km/u., een benadering van het toenmalige wereldrecord.
Wilford deponeerde verschillende patenten, maar stopte de fabriek in 1901. Anderen bouwden op die patenten verder.
Paul Wilford, die in 1901 naar Antwerpen verhuisde, was nauw bevriend met Baron de Caters de Bosschaert, bezitter van het eerste officiële Belgische vliegbrevet (1909). Beiden waren auto- én luchtvaartpioniers en speelden een rol in de organisatie van de eerste vliegweek van Antwerpen (1909), waaraan zijzelf ook deelnamen. In 1912 hadden zij een aandeel in de organisatie van de vliegweek in Temse. Gustave Wilford werd later de officiële verdeler voor België van het automobielmerk Willys-Overland en richtte in 1947 in Brussel The Establishments Wilford S.A. op.
Markant detail: Frans Meeus, die z’n eerste auto kocht in 1927 en datzelfde jaar het eerste taxibedrijf startte, startte in 1928 ook de eerste garage in Temse. Meer dan 80 jaar later is Garage Meeus (Akkerstraat) nog altijd springlevend.
Motorfietsen
Eind jaren 1890 reden de eerste motorfietsen in Temse. De pioniers waren adjudant bij de genie (Fort van Steendorp) Henri Geysen, de hoger vermelde Maurice Wilford, tabaksfabrikant Charles Vispoel, textielfabrikant William Wilford, graankoopman August Demeester en textielnijveraar Léon Van Den Haute.
Fietsen
Wie in Temse het eerst met de fiets reed, is uiteraard niet bekend. Temses eerste wielertoeristenclubs avant la lettre waren de ‘Tamise Cyclists Union’ (°1895) en ‘De Schelde’ (°1896).

Luc De Ryck

Op de foto: Maurice Boel (Tielrode) bij zijn Buick uit 1915. Met echtgenote en gemeentearchivaris Digna Coppieters.

3 gedachtes over “Wie reden met de eerste auto’s en motorfietsen in Temse?

  1. Enige jaren geleden was ik de genealogie aan het samenstellen van de Wilfordfamilie. Mijn eerste contact was met William Wilford, de bestuurder van ATAB. Deze bracht me verder naar een zuster van hem die meer belangstelling toonde en haar medewerking verleende. Gelijklopend begon ik aan een studie over de componist Arthur Wilford (1851-1926), dat bracht me in contact met componist Vic Nees, die zoals Arthur Wilford ook op een 8e maart geboren was. Vic Nees had reeds wat gepubliceerd in het Vlaams Muziektijdschrift. In 1976 richtte het Davidsfonds een Wilford-herdenkingsconcert in en eigenlijk was dat het vertrek voor verder onderzoek naar deze componist. Tot vandaag is dat nog niet veel zaaks. Dat komt omdat wie er iets over had gepubliceerd altijd dezelfde bronnen had geraadpleegd. Er werd bijna nooit iets nieuws aangeboord. Arthur Wilford was dus een buitenbeentje in zijn familie. De Wilfords waren ingenieurs, ondernemers, fabrikanten. Dus een componist was wel een vreemde eend in de bijt ! Muziek (piano en zang) was voor de meisjes ten huize Wilford.
    Arthur mocht van zijn vader William niet naar het conservatorium. Hij heeft moeten wachten tot na de dood van zijn vader vooraleer zijn moeder haar fiat kon geven. Na Brussel ging hij in Leipzig studeren bij Carl Reinecke. Zijn verblijf in Saksen was ook de aanleiding voor zijn terugkeer naar Duitsland. Na de dood van zijn moeder huwde hij in Londen een bankiersdochter en ging naar Dresden wonen. Daar verbleef hij 12 jaar en gaf er als pianovirtuoos concerten en stond hij er ingeschreven als pianoleraar. Dresden was een uitvalbasis voor meerdere reizen naar het buitenland. In Dresden begon hij ook te componeren.
    Daarna kende hij een Antwerpse periode (met Benoit als grote vriend) en een Brusselse periode. Tijdens WO-I verbleef hij in Sheffield. Over deze periode is een intense briefwisseling gevoerd tussen mij en bereidwilligen in Engeland.
    Arthur Wilford is in Temse nooit gewaardeerd geworden: zijn eigen familie noemde hem smalend “onze notenklopper”, verwijzend naar de notenkloppers op de Scheldedijken!
    Het eerste borstbeeld door War Van Asten op de toen nog Grote Kaai, was eigenlijk een geschenk van de Brusselaars, en daar had Emiel Hullebroeck voor gezorgd.
    (Dit schrijfsel is zomaar neergepend uit het hoofd).

    Geliked door 1 persoon

  2. Toevallig kwam ik op deze site terecht, met een zeer interressant artikel over de eerste auto’s in Temse. Jammer genoeg word nergens vermeld van welke merken deze auto’s waren. Ik heb interesse in de Belgische autogeschiedenis, en zou graag in contact komen met mevr.Digna Coppieters.
    gillet.man@live.be
    Alvast dank.

    Geliked door 1 persoon

Laat een reactie achter op Ronny De Schepper Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.