De ondertitel van het boek Het empathisch teveel van Ignaas Devisch luidt: ‘Op zoek naar een werkbare onverschilligheid’ (foto Canvas).  De auteur is hoogleraar ethiek, filosofie en medische filosofie, verbonden aan de Universiteit Gent en de Arteveldehogeschool.

Er is de laatste jaren veel roep om empathie, inlevingsvermogen. Er wordt geregeld een beroep gedaan op onze empathie in allerlei acties voor goede doelen. Denk b.v. aan de Warmste Week van Studio Brussel. Op het eerste gezicht is dat allemaal positief en is onverschilligheid altijd negatief. Maar Ignaas Devisch maakt hierbij ernstige bedenkingen. Aan de hand van een aantal concrete voorbeelden legt hij de beperkingen en schaduwzijden van empathie bloot. Zo is die ‘bijziend’, vaak gericht op individuen (die in ‘beeld’ komen), kan empathie ook gemanipuleerd worden en kan empathie ook omslaan in wrokgevoelens indien blijkt dat het ‘voorwerp’ van de liefdadigheid toch niet voldoet aan de verwachtingen/eisen van de gever. Er kan ook een zekere ‘moeheid’ bij het publiek optreden wanneer te vaak een beroep gedaan wordt op de empathie, de vraag om te geven voor deze of gene goede doel. Maar vooral: empathie gaat samen met een liefdadigheidsmodel, dat niet geschikt is om de structurele noden in de maatschappij te ledigen. Daarom pleit Devisch voor wat hij ‘werkbare onverschilligheid’ noemt: wie een uitkering krijgt van de overheid, krijgt die niet omdat men hem/haar sympathiek vindt, maar omdat hij/zij voldoet aan objectieve criteria die recht geven op die uitkering (ziekte, werkloosheid, pensioen…). Bij (dringende) verdeelproblemen (van goederen, diensten, noodhulp…) moeten hulpverleners uitgaan van criteria niet van empathie.

Devisch gaat in het bijzonder ook in op de pleidooien voor empathie van politici als Gwendolyn Rutten, die tegelijkertijd (als partij) niet bekend staan als grote voorvechters van structurele hulp (sociale zekerheid). Het is fout structurele hulp uit te hollen en tegelijk te pleiten voor meer empathie in de samenleving omdat dit laatste aanleunt bij het liefdadigheidsmodel.

De discussie over empathie versus werkbare onverschilligheid leidt Devisch ook tot meer fundamentele vragen over de aard van de mens, waarover hij zinvolle bedenkingen maakt.

Kortom, dit boek is heel lezenswaard en een nuttige bijdrage tot het maatschappelijk debat.

Fons Mariën, 14/04/2018

2 gedachtes over “De leestips van Nonkel Fons (retro 90)

  1. Ignaas is een intelligent man; hij zal dan ook wel weten dat de groeiende voorkeur voor liefdadigheid uit empathie en dalende voorkeur voor structurele hulp een gevolg is van de dalende sociale cohesie. Ik heb het hem nog niet horen zeggen en misschien is hij er ook wat bang voor om het te benoemen omdat het duidelijk gelieerd is aan demografie en migratie.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.