Het is vandaag al 35 jaar geleden dat de Antwerpse protestzanger Ferre Grignard is overleden. In de jaren zestig heeft hij op een bepaald moment een enorme populariteit gekend, maar bij zijn dood was hij helaas al in de vergetelheid geraakt. Sedertdien is zijn naambekendheid dan toch weer een beetje toegenomen.

Over Ferre doen allerlei stadslegenden de ronde. Zo bijvoorbeeld dat hij samen met Jimi Hendrix zou hebben gejamd in de fameuze Star Club in Hamburg, waar The Beatles ooit zijn begonnen.
Louis De Vries, de manager van Ferre Grignard in diens glorieperiode (en tevens ook de manager – en vaak producer – van The Pebbles, Irish Coffee, Mad Curry, Trinity, Raymond van het Groenewoud en vele anderen, ook de organisator van grote evenementen en festivals zoals het First International Pop Event in de Arena Deurne met o.a Fleetwood Mac, The Nice en Yes, en de eerste popeditie van Jazz Bilzen met Procol Harum, enz.) vertelt echter dat Ferre Grignard wel degelijk samen met Jimi Hendrix in Hamburg heeft opgetreden.
Louis De Vries: “Maar dat was inderdaad niét in de Star Club, waar Ferre overigens wel een week heeft gespeeld (van 30 september tot 2 oktober 1966 om precies te zijn). Niet alleen Ferre trouwens maar ook mijn groep Adam’s Recital, een Belgisch trio à la Jimi Hendrix dat bestond uit Adam Hoptman, Jean-Paul Janssens en drummer Jackie Mauer, en die als enige Belgische groep ooit op het beroemde Windsor Festival speelden, samen met de toen debuterende Jethro Tull, Arthur Brown en Chicken Shack, maar ik draaf alweer door. Trouwens ook de Pebbles hebben samen met Jimi Hendrix opgetreden, in de Olympia in Parijs dan nog wel.”
57 ferre met dé autoDaarnaast is er nog het merkwaardige verhaal dat Wim Van Gansbeke me ooit eens heeft verteld in het Gentse Nieuwpoorttheater na een optreden van Jos Van Immerseel met zijn toenmalige echtgenote Maria Lindal. Onze Antwerpse pianovirtuoos zou samen met zijn Nederlandse collega Ton Koopman iets te maken gehad hebben met de provobeweging in Antwerpen, aldus Van Gansbeke. Het is echter ook mogelijk dat hij verwart met een andere Nederlander met de naam Koopman, die De Muze openhield en zijn Rolls Royce (foto) uitleende aan Ferre Grignard als deze een optreden had versierd in de Parijse Olympia. Maar volgens Van Gansbeke was het dus net omgekeerd: Ferre Grignard zou zijn Rolls hebben uitgeleend aan Ton Koopman om een recital te gaan geven in Parijs.
Louis De Vries: “Natuurlijk zijn Ton Koopman en Johan KoopmanS twee totaal verschillende personen. Johan was echter nooit de baas van de Muze, wel van het ‘jazz en artistiek café’ Gard Sivik op de Stadswaag. Vóór Johans tijd was de Gard Sivik een artistiek-literair café waar de redactie van het tijdschrift Gard Sivik sedert de jaren vijftig thuishoorde (Hugues Pernath, Gust Gils) en dat werd uitgebaat door Herman Denkens. Bij Johan trad Ferre in 1965 voor het eerst echt op als de bluesy zanger die wij leerden kennen. Daarvóór speelde hij skifflemuziek naar het voorbeeld van zijn grote Engelse idool Lonnie Donegan. Johan heeft hem dan af en toe geholpen met wat optredens, speelde in het begin ook wel eens mee als basgitarist. Toen Ferre geregeld bij Walter Masselis in de Muze begon te spelen, deed Koopmans niet meer mee. Bepaalde informatie dat hij op de Philips-opnamen met Ferre meespeelde is ook onjuist. Op die platen was de bassist René Goldstein, een Belgische jazz-bassist uit de na-oorlogse jaren. Dat was overigens de enige studiomuzikant die meedeed. Voor Ferre een ware revelatie, want hij had nog nooit met een “echte” beroepsmuzikant gespeeld.”
Louis De Vries: “Maar ik zou nog iets willen zeggen: ten onrechte werd Ferre wel eens als een provo-artiest aangeduid. Ferre was nooit politiek of sociaal geëngageerd, maar maakte wel furore in de periode van de provo-happenings in Antwerpen en vele sympathisanten zoals de kunstenaars Fred Bervoets of Panamarenko waren zijn vrienden. Bovendien trad hij veel in de Muze op en zat hij er dagelijks zijn pintje of witteke te drinken, zodat de link voor de hand lag. Zijn kleding en uiterlijk gaven natuurlijk ook aanleiding om dat te denken. Anderzijds was er niets fake aan Ferre. Hij zei en deed wat hij wou en kleedde zich ook naar eigen goeddunken. De enige echte happening in volle Provo-periode waaraan wij ooit hebben meegedaan was een commerciële stunt van het platenlabel Phonogram in Amsterdam, waarvan Ferre niet op voorhand op de hoogte was en dat, zoals vooraf verhoopt, de voorpagina van De Telegraaf haalde. Een mooi, maar lang verhaal. Voor de rest beperkte zijn engagement zich tot gratis optredens voor benefiets zoals het “Pop for Medicaments” dat ik ten voordele van de Humanitaire Werkgroep X (anti-Vietnam oorlog en medicijnenactie) oganiseerde.”
En dan is er ook nog de ongelooflijke story van professor Chris Van den Wyngaert, die in 2004 werd benoemd als rechter aan het Joegoslavië-tribunaal…
Louis De Vries: “Die was in de jaren zestig inderdaad bevriend met Ferre Grignard en heeft zelfs in een productie van mijzelf nog een elpee opgenomen op MCA als Chris Wyngaert. Ook van haar was ik trouwens de manager.”
Bij de dood van Ferre Grignard op 8 augustus 1982 schreef ik in De Rode Vaan wat naar mijn oordeel een ontroerend eerbetoon (*) was, maar omdat ik mij had laten ontvallen dat het eigenlijk allemaal al lang “over” was, kreeg ik een vlammende lezersbrief naar mijn kop.
Eigenlijk verwees ik daarmee naar mijn samenwerking met The Bluebirds midden de jaren zeventig. Zo had ik immers een optreden van Ferre in jeugdhuis ’t Centrum in Sint-Niklaas bijgewoond, waarvan The Bluebirds het voorprogramma verzorgden. En tegelijk vormden wij op die manier ook het enige publiek, want er was geen kat op afgekomen.
“Sint-Niklaas, augustus 1973. Een paar vrienden van me (amateurs) mogen in het voorprogramma van « een grote vedette » spelen, dat mag ik niet missen natuurlijk ! Toch nog even kijken wie de « vedette » nu precies is… Tiens, Ferre Grignard ? Leeft die nog ? In 1966 was hij alleszins de bekendste Antwerpenaar in de wereld. Met « Ring ring I’ve got to sing », « We want war », « Diggin’ my potatoes », « Drunken sailor » en andere « Crucified Jesus » was hij enorm populair.
Ferre Grignard dus. Bij het betreden van de zaal vraag ik aan een van die vrienden of het concert soms is afgelast, want buiten ons groepje supporters zit er wel geteld niemand meer in de zaal. Neen, het concert is niet afgelast.
Maar the show must go on. We zijn hier nu toch, zegt Ferre, en hij rafelt zijn gekende repertoire zonder veel animo af. Hij wordt begeleid door The Fifth Ball Gang, een harde rockgroep die nauwelijks Ferre als leadzanger duldt. Ach, Ferre, waar is de tijd van Emilius Fingertips op washboard en die andere jongen op mondharmonica ? Waar is de tijd van « De Muze » ? Van de provo’s, de happenings ?
Want, o.k., van de doden niks dan goed, ik ben de eerste om dat te beamen. Maar niet zeveren hé, Ferres talent was beperkt. Zijn teksten staan bol van clichés, zijn muziek is gegapt van country-blues artiesten, zijn gitaarspel primair, zijn stem ruw en getekend door drank en tabak. Als we deze plaats dan ook inruimen voor Ferre Grignard die op zondag 8 augustus « echt » is gestorven dan is dat ook niet voor het pure Talent, zoals dat bij Georges Brassens wél het geval was,
Maar Ferre was méér dan een omhooggevallen straatzanger. Ferre was een symbool, een mythe zelfs en in 1967 reeds een legende. Goed, z’n teksten stonden bol van clichés, maar wij dachten toen in clichés, wij jonge snotapen die in colleges een uitsluiting riskeerden door ons haar over ons boordje te laten groeien. Goed, zijn muziek was zo oud als de straat, maar dat wist men misschien in Memphis of in Houston of in St.-Louis, maar niet in Oostakker of in Lier. En zijn stem was onze stem, met dat verschil dat Ferre de baard op de juiste plaats had en wij in de keel.
De tijd van de provo’s… een crisistijd voor de KP hoort men nu vaak zeggen en, toegeven, op die colleges hoorden we niet veel van de KP of de rode vaan. Maar of dit nu de schuld van de KP was ? Ik heb er een paar rv’s uit die jaren op na gelezen en, ja hoor, lange haren, soft drugs, Viëtnam (natuurlijk) … het is allemaal o.k.
Zodus, de KP die er niet in slaagt op die beweging in te pikken ? Laat me niet lachen… Was het niet eerder de schuld van de media, die erin gelukt zijn om alle KP-standpunten daaromtrent uit het nieuws te houden … ? Zoals dat ook anno 1982 gebeurt, het jaar dat Ferre Grignard is gestorven en dat de wereld blijft verderdraaien… Tot de ultieme knal.” (De Rode Vaan nr.33 van 1982)
Alhoewel men dergelijke brieven beter naast zich neer legt, vond ik het toch een geruststelling om jaren later (19/4/2000 om precies te zijn) in Knack-Focus te lezen dat begeleider Miel Fingertips over die tijd verklaarde: “Toen woekerde zijn ziekte al. Ferre wilde nog wel zingen, maar hij kon het bijna niet meer. Het is tragisch om te zeggen, maar hij besefte niet dat het voorbij was.”
Zijn vriend Fred Bervoets verklaarde nochtans: „De laatste dagen met Ferre waren even goed als die in de glorietijd.”
Broer Roger Grignard: „Zijn kamer zat van ’s morgens tot ’s avonds vol. Het was een echt café. Hij had jenever, wijn, alles wat hij wilde. De dokters stonden dat toe, omdat ze wisten dat hij toch niet meer gered kon worden. Ferre was een alcoholicus, maar voor een ontwenningskuur was het te laat. De drank was het enige plezier dat hij nog had.”
Met “Innocent when you dream” (13-3-88) heeft Patrick Conrad een programma (hijzelf spreekt van een « film », maar dat is toch een te groot woord) afgeleverd waarvan hij eer haalt. Al moet hij die wel delen met cameraman Gilberto Azevedo en met Rudi Maerten, die samen met Conrad zelf de montage voor z’n rekening nam. Het uitgangspunt was zo simpel als het groot was : ter gelegenheid van de vijfde verjaardag van het overlijden van de Antwerpse zanger Ferre Grignard, die het
in de « stoute » jaren zestig van de lokale kroegen tot de Parijse Olympia bracht (en dan weer terug), wilde men een beeld ophangen van die periode, door zijn vrienden aan het woord te laten in een gelijkaardige kroeg (De Kat). Of de drank gratis geleverd werd, staat niet in de persmap vermeld, maar hij heeft alleszins zijn werk gedaan. Met deze aftastende, ietwat voyeuristische aanpak werden dan een paar schaarse archiefbeelden vermengd. Schaars, maar daarom niet minder efficiënt, zoals dit bij mode-ontwerpster Ann Salens, de enige vrouw die in deze mannenwereld blijkbaar overeind (?) was gebleven, het geval was. Inhoudelijk leverde de dronkemanspraat echter uiteraard niet veel op. Op een bepaald moment kregen we zelfs medelijden met handige platenjongen Hans Kusters die een ladderzatte Fred Bervoets ertoe trachtte aan te sporen om « de Ferre » toch min of meer in de muzikale contekst van die jaren te plaatsen. Voor Bervoets is Ferre Grignard echter opgenomen in de schoot van alle heiligen en een vergelijking met eender welke andere zanger was dan ook uit den boze, laat staan enige kritiek. Nochtans mag — ondanks een inderdaad uitstekende debuutelpee — men daarvoor niet blind (of doof ?) zijn. Iemand als een Roland (om het nog maar in dezelfde sfeer te houden) had wellicht onnoemelijk veel meer talent. En over de jaren zestig zelf? Och ja, ook dat was voorspelbaar. De ene vond ze inderdaad « stout », de andere dan weer braaf. Weer een andere vond dat de « revolutie » reeds in de jaren vijftig had plaatsgevonden, terwijl een vierde zei dat ze nu nog altijd bezig was. Naar gelang van het ingenomen standpunt werd er dan ook nostalgisch of onverschillig op teruggekeken. Maar wat dat betreft stond de conclusie in die middens natuurlijk al vast: ze dronken een glas, ze pisten een plas en alles bleef zoals het was… (De Rode Vaan nr.12 van 1988)

Ronny De Schepper

8 gedachtes over “Ferre Grignard (1939-1982)

  1. Hallo Ronny,

    Interessant artikel.

    Zelf ben ik momenteel bezig met een thesis over het beeldend oeuvre van Ferre Grignard. Vandaar dat ik hier op deze webstek terecht ben gekomen. De doelstelling van de thesis is om al (lees : zoveel mogelijk) het beeldend materiaal van Ferre in eerste instantie te catalogeren. Hiervoor heb ik uiteraard contacten en steun nodig van mensen die mij hierbij kunnen helpen. Ik zou graag o.a nog in contact willen komen met Louis de Vries, kan u mij daarbij helpen. Ook enige andere links zijn altijd welkom! Bedankt op voorhand, Stefan.

    Like

  2. Kan er mij iemand zeggen waar precies op de stadswaag de GARD SIVIK gelegen was.
    Welk huisnummer, of welk restaurant/café is er momenteel gevestigd?
    Bedankt voor de info!!!!!!!

    Like

    1. Kris De Beule?

      Zijt gij de Kris die nog opleiding heeft gehad met mij bij de de carabiniers-grenadiers in Leopoldsburg? Laat me aub iets weten via mail.
      Sorry van de stadswaag weet ik niks… van café’s wel :-)

      Grtz, Dirk.

      Like

      1. Dirk,van die stadswaag weet ik ook niets hoor,dat is iemand die de zelfde naam heeft als mij maar verder geen connectie!
        Zeg,als dit klopt is dit wel heel toevallig. Ik zoek namelijk al jaren iemand op van in mijn legertijd met Dirk als naam maar ik wist hoegenaamd niet meer jouw achternaam. Wist alleen nog dat je vroeger in Bilzen ofzo woonde. Mijn legertijd is nu ongeveer 15 jaar geleden. Ik ben nu 33jaar en was toen 18 jaar dus..
        Dit is echt heel raar! Stuur me direct iets naar mijn mailadres of bel me es op 0477 203 447

        grts Kris

        Like

  3. Hello friends, fans in Belgium EU.
    I found this blog recently, fortunately it is a great thing to do for all of the Belgian artists of the era “60s and 70s”. NOT ENOUGH highlighted by the EU media though…
    remarks & innovative ideas in EU music industry (outside the UK), where original stuff came were actually in Belgium.
    I happened to be there went to school there & grew up as a teenager showing my musical aspirations and feelings and sharing them with Belgium. Great time, lovely people. I wouldn’t have it any other way but (met frieten natuurlijk)… I’m proud that I’ve been there, done it for Belgium.
    Ferre (R.I.P), Louis, Pebbles, Ann Christy (R.I.P), Liliane,& many others are true believers of the same musical spirit. LANG ZAL ZE LEVEN… Thank you for remembering.
    ADAM HOPTMAN

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s