In het Baskische dorpje Zumarraga is op 19 juni Christian Dutoit overleden op zestigjarige leeftijd. Dutoit was stichter en hoofdredacteur van het linkse Vlaams-nationale maandblad “Meervoud” dat hij al 25 jaar leidde. Tegelijkertijd was hij ook de spil van het Vlaams Huis in Brussel, reeds bijna 20 jaar het epicentrum van de Vlaamse beweging in Brussel, aldus zijn echtgenoot Bernard Daelemans. “Meervoud” is het linkse buitenbeentje in de Vlaamse beweging, met aandacht voor de binnenlandse politieke actualiteit maar ook de nationale emancipatiebewegingen die links gericht zijn, zoals de Baskische, de Ierse, de Schotse, de Koerdische en ook de Catalaanse. Het blad ontstond in de nadagen van de zogenaamde Zwarte Zondag (politieke doorbraak van het Vlaams Blok) onder het motto ‘Vlaanderen tegen racisme’ maar is altijd ook kritisch geweest voor een bepaald politiek-correct multicultureel gedachtengoed. Getuige daarvan de lijst van medewerkers: Antoon Roosens (stichter van het Masereelfonds), Jef Turf en Miel Dullaert (kopstukken van de Kommunistische Partij en van De Rode Vaan), onafhankelijk publicist Mark Grammens, maar ook oud VB-senator Roeland Van Walleghem (VB). Ikzelf heb op mijn blog reeds een (fragment van een) interview van Jan Debrouwere staan over Jef Van Extergem, maar hieronder vindt men het in memoriam door Joost Vandommele, zoals uitgesproken op de uitvaartplechtigheid van zijn vriend en medestander.

Bestaat toeval? Op zondag 19 juni jl om 13 u 11 min, stuurt Dirk Dehaes me bericht dat Christian ‘ vorige nacht in Baskenland was overleden’. Wat later dezelfde namiddag, hoor ik voor het eerst dat mijn moeder tijdens de eerste repressie in deze kathedraal asiel had gezocht. Met anderen had ze zich een tijd op voorhand gehard o.m. door slechts met één deken te slapen… In 1948 zou haar eersteling Goedele worden gedoopt… Enkele tijd daarvoor hadden mijn ouders mekaar, op kleine loopafstand van de Drukpersstraat, nl. in het ‘Hoofdkwartier’ van de oorlogsjeugdbeweging achter het parlement in de Leuvense Weg, leren kennen. Wie ook op dat Hoofdkwartier werkte, was Remi Piryns (vader van…), die als geïnterneerde in Lokeren, enkele maanden, later de tekst van het prachtige Gebed voor het Vaderland schreef, dat ik op het eind van deze ceremonie zal inzetten. Christian wou een oranje blanje bleu ofte prinsen- ofte geuzenvlag op zijn kist. Toeval wil dat mijn vader, afkomstig van een buurdorp van Aalbeke, Christians geboortedorp, op 9 april jl werd begraven met zijn eigen prinsenvlag op de kist; het is precies die vlag die momenteel Christians urne bedekt… Ik ben zeker dat Christian zou gemonkeld hebben toen hij dit verhaal zou gehoord hebben…
Ik leerde Christian Dutoit kennen in 1973. Het jaar daarvoor was Werkgroep Arbeid (met als leuze ‘voor een autonoom en socialistisch Vlaanderen’ (het was toen nog de tijd van de grote verhalen) ontstaan als afsplitsing van de Were di-jongeren. Met enkele medeleerlingen uit de poësisklas van het Kortrijkse Damiaancollege waren zij de eersten, bovendien zonder stamboom-nationalistische achtergrond, die aansloten. Christian vertelde vaak al lachend dat zijn vader verzetsman was geweest in zijn geboortedorp, Aalbeke en een tijd was ondergedoken in een ‘kiekenskot’… Of je dat werkelijk moest geloven, wist je bij hem echter nooit… Chris Dutoit, later zou men Christian zeggen, had zo z’n eigen humor, ironie etc. Als geen ander kon hij mensen op het verkeerde been zetten. Sommigen konden daar geen weg mee, anderen haakten daardoor soms af… Christian was zo goed als bilingue, naar ’t schijnt wilden zijn ouder hem naar de universiteit van Mons sturen… Maar hij deed zijn kandidaturen geschiedenis aan de pas opgerichte KULAK en zijn licentie aan de KUL. Zijn thesis ging over de activist en later Vlaamsgezinde communist, Jef van Extergem (later uitgegeven bij die andere dwarsligger Soethoudt). Kwatongen beweren dat veel van deze thesis door anderen zou zijn geschreven, want Christian was toen al overbelast. Hij was immers de bezieler van de Werkgroep Arbeid-kern aan de KULAK die ca. 1976 integraal naar Leuven verhuisde. Christian bleek een goede organisator. Hij had een merkwaardig tekentalent voor politiek getinte cartoons en kon als geen ander affiches ontwerpen. In zijn thuisstad Kortrijk hield hij in de weekends een pub open, The Cupper Kettle Inn. Lekker eten, koken en horeca zaten hem in het bloed want zijn oom hield een restaurant (toen al) in zijn geboortedorp. Christian heeft me op terugreis naar Baskenland (in ’77 of ’81?) eens meegenomen. Ik vermoed dat er bij hem van studeren weinig in huis kwam maar met zijn flair en intelligentie, redde hij het zonder problemen… De Werkgroep Arbeid was ook de pionier van de actieve contacten in Ierland, Baskenland, Bretagne, Corsica, Sardinië etc. Ik herinner me bezoeken, kampen en werkkampen mét Christian in al deze landen tot begin de jaren ’80. In dit verband, wil ik volgende anekdote kwijt, die me te binnen schoot, toen hij op het eind van zijn leven bijna niet meer kon spreken. Ik spring 36 jaar terug in de tijd: in de zomer van 1980 gingen we met een 10-tal op reis naar Corsica. In groepjes van twee doorkruisten we al liftend het eiland. Op gegeven dag kreeg Christian wat hij noemde ‘de muulplage’, hij kon niet meer spreken en eten. Ik meldde me om met hem die dag in de brandende zon te liften. Ik verzorgde hem de hele dag en voedde hem met in water gedopt brood en vers gedraaide américain die ik in sommige dorpen liet draaien… Ik voedde hem als een merel zijn jong… “Meervoud” (eerste versie tot 1980) ontstond trouwens in 1976 als specifiek blad over nationale minderheden uitgegeven door de Werkgroep Arbeid. De naam was geïnspireerd op het toenmalige Franse blad “Pluriel” (voor het ‘meervoud’ der volkeren, tegen de ‘eenvormigheid’ der staten). Onder impuls van Christian zou in 1992 het nieuwe “Meervoud” ontstaan. Terwijl ik in 1980 definitief in vast beroepsverband ging werken, met alle consequenties voor het politieke engagement vandien, probeerde Christian verschillende jobs als zelfstandige etc. Ik denk dat hij o.m. in 1984 een korte tijd en overigens de laatste hoofdredacteur van het links -flamingantische weekblad “De Nieuwe” geweest is, dat in 1964 door Mark Grammens was opgericht… In die periode vertelde Christian dat de remmen van zijn auto gesaboteerd waren door een geheime dienst (de Spaanse?); hij was ei zo na verongelukt… Kwatongen beweerden toen ook dat Christian voor één of andere geheime dienst zou hebben gewerkt… Met hindsight, gezien al zijn realisaties, inzet en gedrevenheid tot het uiterste, denk ik dat dit laatste een kwakkel was… Eigenlijk had hij om het met woorden van zijn oud-KULAK-mentor Erik Defoort te zeggen, makkelijk ‘een fermette-Vlaming kunnen zijn met een vrouw vol goedewerk…’ Het is ook onder Christian dat de restanten van de Werkgroep Arbeid stilaan exclusief tot een linkse vereniging binnen de Vlaamse Beweging werden. Tot het succes van het Vlaams Blok werd de groep overigens ook gerespecteerd binnen een deel van de linkerzijde in Vlaanderen… Ikzelf heb me in die periode exclusief over Ierland ontfermd, Christian over al de rest… Ik ben overigens in een kerstperiode van 1975, ’76, dacht ik, met hem in Belfast geweest, in het najaar van ’78 tijdens een internationale solidariteitsbijeenkomst, logeerden we bij Staf van Velthoven in Dublin. Christian was zeer onder de indruk… Naast het nieuwe “Meervoud” was Christian ook de bezieler en uitbater van het Vlaams Huis in Brussel, vandaag nog één van de weinig overgebleven Vlaamse Huizen in Vlaanderen. Na de ‘catacombentijd’ en ontstaan als ‘Gure Etxea’ (in het Baskisch letterlijk ‘ons huis’) in de Lakensestraat en de Zinnikstraat, werd in de loop van de jaren ’90 een pand aangekocht in de Drukpersstraat waar hij letterlijk tot zijn laatste snik het café uitbaatte. In “Meervoud” zorgde hij als hoofdredacteur tot het laatste voor een pittig maandelijks redactioneel stuk en talrijke bijdragen. Als fotograaf en verzamelaar van een enorm aantal (dikwijls humoristische en bizarre) afbeeldingen gaf hij het blad een gezicht. Ik moet eerlijk zeggen; hij kon je artikel soms versieren met zodanig compromitterende afbeeldingen en/of foto’s, dat je wel even moest slikken… Christian kennend , heb ik daarover nooit de confrontatie opgezocht. Ik denk dat hij al van in de jaren zeventig sterk geïnspireerd was door het libertaire “Charlie Hebdo”. Christian was een mengeling van flamingant, libertair, anarchist etc. Ik was het niet steeds eens met hem gedurende die 43 jaar maar ik moet ruimschoots toegeven dat hij onwaarschijnlijk veel heeft gerealiseerd… Hij was én libertair én ontzettend ijverig en ondernemend, daar waar anarchisme dikwijls een excuus voor luiheid betekent. Ik meen mij te herinneren dat men me ca. 2002 al meldde dat Christian een ongeneeslijke ziekte had. Ik kreeg van hem in die vele decennia zeer geregeld ludieke kaartjes uit de gehele wereld (Eritrea, Curaçao, Frans-Vlaanderen, de hoger genoemde minderheidsgebieden etc.). In mei jl. nog een Ansicht uit Sankt Johann en een uitnodiging voor de viering van het 25-jarige ‘concubinaat’ met zijn vriend Bernard (waarop ik wegens een ongeval spijtig genoeg niet aanwezig kon zijn). Hij was in maart jl. 60 geworden…
Ik wil besluiten met de woorden van een veel jongere Brusselse vriend Erwin, die Christian ‘slechts’ een tiental jaren kende: ‘Het zou hem misschien verbazen, maar ik heb steeds een grote bewondering voor de man gehad. Brussel is een figuur armer, een plantrekker, een sympathieke schelm, een West-Vlaamse koppigaard, het soort persoon dat bij wijze van spontane reflex contraire was en dat helaas steeds schaarser lijkt te worden. Niemand zal, denk ik, ooit kunnen zeggen dat hij z’n leven niet ten volle heeft geleefd.’
Als werkelijk slot wil ik oproepen om in een uitgave zoveel mogelijk anekdoten etc. over zijn leven te bundelen. Vele zullen ongeloofwaardig lijken maar zeker bij Christian, was de werkelijkheid straffer dan de fictie!

Joost Vandommele, 24 juni 2016

Heer, laat het Prinsenvolk
der oude Nederlanden
niet ondergaan in haat
in broedertwist en schande
maak dat uit d’oude bron
nieuw leven nogmaals vloeit
schenk ons de taaie kracht
om fier vol vroom vertrouwen
met nooit gebroken moed
ons land herop te bouwen
tot statig als een eik
voor U ons volk herbloeit

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.