“Blackbeard’s ghost”

Tijdens de Paasvakantie vertoont BBC 2 elke namiddag een ouwe Disneyfilm (uit de tijd dat Walt Disney de VS om belastingredenen ontvluchtte en films in Groot-Brittannië liet draaien, meestal door Robert Stevenson) en het valt op hoezeer sport daarin een komische rol speelt. Vandaag is het om twintig over twaalf bijvoorbeeld de beurt aan “Blackbeard’s ghost” uit 1968 (en inderdaad van Robert Stevenson) en wat ik me daar vooral van herinner is de hilarische finale op het atletiekterrein…

Bij films over atletiek denkt iedereen natuurlijk meteen aan “Chariots of fire” van Hugh Hudson (*), maar ikzelf denk dan altijd eerder aan die biopic over IOC-voorzitter Avery Brundage en met name aan de passage toen hij als voorzitter van het Amerikaans Olympisch Comité er eigenhandig voor zorgde dat de Verenigde Staten de fameuze Spelen van Berlijn in 1936 niet zouden boycotten, al was een meerderheid ervoor te vinden om dat wél te doen. Om eerlijk te zijn, dàt krijgen we in de film niet te zien, want het is uiteraard weer zo’n hagiografie waarin Hollywood zo gespecialiseerd is, maar we krijgen wel Jesse Owens te zien, die start in baan één en in baan vier aankomt! Of hoe men soms slordig omspringt met documentair materiaal (wellicht was het de start van één van de reeksen en de aankomst wel degelijk die van de finale).
Wat we ook niet te zien krijgen in die film, is de manier waarop Brundage zijn concurrent in de tienkamp Jim Thorpe met alle middelen probeert het leven zuur te maken. Thorpe trad na zijn loopbaan in navolging van zwemmer-Tarzan Johnny Weissmuller als curiosum ook op in een paar films (b.v. “She” uit 1935, maar ook die van zijn eigen leven, met in de hoofdrol Burt Lancaster), maar het succes bleef uit. Teleurgesteld trok Thorpe terug naar zijn reservaat, waar hij zijn indiaanse naam Wah Tho Huk (ook soms Wa Tho Huck geschreven) weer aannam (zijn Engelse naam had hij van zijn Ierse vader, een verkoper van whisky – en eender wat eigenlijk – aan de indianen). Van dan af kwam hij aan de kost als toeristische bezienswaardigheid in traditionele kledij.
Op een minder dramatische manier kreeg deze onfrisse geschiedenis een heruitgave in Tokio 1964. De Sioux Billy Mills had omwille van zijn atletische capaciteiten een beurs voor de universiteit van Kansas gekregen, maar had daar ook met racisme van medestudenten en van zijn coach af te rekenen. Zijn doorzettingsvermogen leverde hem echter wel de gouden medaille op in de 10.000m. Zijn verhaal wordt verteld in de film “Running brave” van D.S.Everett uit 1983 met Robbie Benson in de hoofdrol. Er is natuurlijk ook weer een rol weggelegd voor Graham Greene en een paar andere indianen.
Een andere legendarische atleet wiens carrière zich tot een film leende was de Brit Roger Bannister. Deze werd vooral legendarisch omdat hij er in 1954 als eerste in slaagde om de mijl in minder dan vier minuten te lopen. De Amerikaanse TV-film van Charles Beeson uit 2005 kreeg als titel dan ook “Four minutes” en de hoofdrol wordt vertolkt door Jamie MacLachlan.
Ik herinner me op dat vlak ook een film over… bedplassen, “The loneliest runner”, met Michael Landon (Little Joe uit Bonanza) in de hoofdrol (en tevens de regisseur). Of de atleet in kwestie echt heeft bestaan, kan ik me niet herinneren (zijn naam, John Curtis, gekoppeld aan het woord “marathon” levert wel veel hits op op Google, maar het zijn allemaal amateurs, ’t is tenslotte een vrij courante naam), maar als kind plaste die dus in zijn bed. En aangezien zijn moeder om hem te vernederen opzettelijk steeds de natte beddenlakens op de wasdraad hing, was hij dus wel verplicht na schooltijd harder te lopen dan zijn klasgenootjes om die beddenlakens binnen te halen. En zo werd hij dus uiteindelijk een atleet.
Geloofwaardig? Geloofwaardiger alleszins dan Mariel Hemingway die een lesbische atlete vertolkt in “Personal best”, een film van Robert Towne over twee atletes (gespeeld dus door Hemingway en door de echte atlete Patrice Donnelly) die in het gewone leven een lesbische verhouding hebben, maar op de piste elkaar moeten bekampen. Eigenlijk is Chris (Hemingway) een beginnende atlete die door de ervaren Tory zowel in de vijfkamp als in de liefde wordt ingewijd. Alhoewel ze erg van Tory houdt – de lesbische scènes zijn ongewoon “open” voor een Hollywoodfilm (**) – is ze toch niet echt zeker over haar “geaardheid”. Dat wordt uitgebuit door trainer Terry Tingloff (Scott Glenn), die in Chris de opvolgster ziet van de ouder wordende Tory en er oprecht van overtuigd is dat om die reden Tory haar verkeerde trainingsmethoden aanleert. Dat is niet zo, maar door een stom ongeluk gelooft Chris toch de trainer. Maar door zijn harde aanpak heeft hij het zelf toch ook wel bij haar verkorven en als Chris er uittrekt bij Tory, is het tenslotte om een verhouding te beginnen met een vroegere zwemkampioen die nu is “gedegradeerd” tot waterpolospeler. Uiteindelijk zal het niet Chris maar Tory zijn die moeite heeft om zich te plaatsen voor de Olympische Spelen van Moscou, maar precies dankzij Chris lukt het haar toch.
Sportliefhebbers zullen natuurlijk opmerken dat de Verenigde Staten de Olympische Spelen van Moscou in 1980 hebben geboycot, zodat er dus helemaal géén team werd afgevaardigd en dat is inderdaad blijkbaar tijdens het draaien van de film gebeurd, waardoor het scenario op dat vlak een fameuze deuk kreeg, maar daar kunnen de makers noch de atleten natuurlijk iets aan doen.
Alhoewel Townes vertrekpunt naar eigen zeggen de schoonheid van het vrouwelijke lichaam tijdens de sportinspanning was en het lesbische aspect er eigenlijk niet toe deed, maakt hij in mijn ogen toch ook de fout van dit lesbische aan de sportwereld te verbinden. Dit is natuurlijk in de realiteit misschien wel evenzeer waar als de vaststelling dat mannelijke homofilie vaak in artistieke middens voorkomt (denk aan tennissterren als Martina Navratilova en Billy Jean King), maar door als sporttak de vijfkamp te kiezen, legt hij wel erg de nadruk op het “mannelijke” van de lesbiennes. Om nog niet te spreken over de impliciete verwijzing naar iemand als Irina Press, die in die discipline herhaalde malen kampioen werd, maar waarvan achteraf werd vastgesteld dat ze eerder tot het mannelijke geslacht kon worden gerekend…
Een heel ander aspect wordt dan weer behandeld in “Dying to be perfect: the Ellen Hart Pena story” van Jan Egleson uit 1996. Ellen Hart is een atlete, die zozeer met haar gewicht bezig is dat haar gezondheid (en dus ook haar carrière) eronder begint te lijden. “En dan ontmoet ze de charmante Frederico Pena” schrijft men in Humo. En we hebben er dus het raden naar wat er gaat gebeuren. Uit de titel kan men echter opmaken dat ze met Prince Charming blijkbaar is gehuwd. De titel doet trouwens reeds vermoeden dat het hier over een waar gebeurd verhaal gaat. Ik zelf heb nog nooit van een Ellen Hart of Ellen Hart Pena gehoord, maar dat wil niets zeggen, want de tijd dat ik kon meepraten over atletiek ligt reeds jaren achter me!

Ronny De Schepper

(*) En dan denkt men in de eerste plaats aan de score van Vangelis Papathanassiou (van de vroegere popgroep Aphrodite’s Child, denk aan “Rain and Tears” met als zanger de later totaal ontaarde – maar niet onthaarde – Demis Roussos). In “Heaven and Hell” uit 1975 is op het einde van deel één reeds het thema van “Chariots of fire” uit 1981 te horen… (Op de foto: de echte Harold Abrahams in 1924)82 harold abrahams in 1924
(**) Ongedwongen seks- of naaktscènes komen natuurlijk veel vaker voor in “continentale” films. Zo b.v. ook in “Linkeroever” van Pieter Van Hees uit 2008, waarin hoofdrolspeelster Eline Kuppens bijna de helft van de tijd naakt is te zien. Dat heeft uiteraard te maken met het hoofdthema van de film dat een soort variante op de Halewijn-mythe is. Dat Eline ook een loopster vertolkt, is van veel minder belang in de film (het is zelfs onduidelijk welke afstand haar specialiteit is). Het komt m.i. enkel maar van pas als ze op een bepaald moment, ondanks een kwetsuur, al lopend toch uit de handen van haar achtervolgers kan blijven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.