Michel Van Laer aan het lijntje

14 michel van laerJe zal het nu zo stilaan wel weten dat op zondag 25 december 1988 « Zonderlinge zielen » wordt uitgezonden. Op het inhoudelijke aspect (zowel artistiek als sociaal) wordt immers in dit nummer uitgebreid ingegaan. Het leek ons echter gepast om ook even de technische kant van de zaak te belichten. Dit werkwoord is wel goedgekozen, want we willen als allerlaatste lijntje in de geschiedenis van deze Rode Vaan, cameraman Michel Van Laer aan het woord laten, een man die voor de prachtige fotografie instaat, niet alleen van deze « Zonderlinge zielen », maar ook nog van tal van andere bekroonde Vlaamse films. Dat hij het laatste woord krijgt, is meteen een beetje als een « Wiedergutmachung » bedoeld, want het is waar dat journalisten al te veel aandacht hebben voor het woord (scenaristen, schrijvers, ja zelfs acteurs en regisseurs vertrekken van een tekst) en te weinig voor de vormgeving, ongetwijfeld omdat ze met het eerste veel beter vertrouwd zijn dan met het tweede.

– Hoe groot is de inbreng van de cameraman eigenlijk in een productie ?
Michel Van Laer:
De regisseur heeft uiteraard reeds een bepaald beeld in zijn hoofd als hij aan de draai-arbeid begint. Maar op de set zelf kan er toch nog veel veranderd worden en hebben de cameraman en de belichter meestal een grote inspraak. Een film is altijd een collectieve prestatie, niemand draait een film alleen. De regisseur zegt b.v.: ik wil een donkere sfeer, maar dan is het uiteindelijk toch de belichter die bepaalt hoe die wordt opgeroepen. Ik zou trouwens van de gelegenheid willen gebruik maken om erop te wijzen dat wij in België over uitstekende belichters beschikken. Die mensen krijgen ook veel te weinig aandacht in de pers.
— Scenaristen e.d. voelen na verloop van tijd meestal de aandrang om zelf eens een film te maken. Dat verschijnsel komt bij cameramannen blijkbaar veel minder voor…
M.V.L.:
Wij hebben die ambitie inderdaad niet. Wij zijn technocraten. Met een artistiek gevoel weliswaar, maar eigenlijk zijn wij toch voornamelijk de verlengenis van de regisseur op het stuk van wat hij technisch niet kan waarmaken. Het blijft uiteindelijk ZIJN film natuurlijk.
— En wat is in zo’n geval dan uw « engagement » ? U heeft b.v. ook de fotografie van « De collega’s maken de brug » gedaan…
M.V.L.:
In eerste instantie moet je nog altijd zien aan werk te geraken. Dat is hier in België niet zo eenvoudig als het lijkt, de werkgevers zijn immers dungezaaid. De televisie en nu en dan eens een bioscoopfilm en daarmee heb je ’t wel gehad. Daarom probeer je je op de eerste plaats aan te passen aan alle stijlen, aan alle richtingen. Voor « De collega’s » b.v. is de artistieke inbreng inderdaad beperkt, maar dan kun je er toch nog altijd voor zorgen dat het technische werk optimaal gebeurt. Dat de mensen niet geconfronteerd worden met opnames die te donker zijn of weet ik veel. Je moet gewoon zien dat je proper werk aflevert. Ik vond in tegenstelling tot de geschreven pers « ’t Bolleken » (zie r.v. van vorige week) wél goed, omdat ik de belichting zo goed vond, die riep echt de sfeer op van het begin van deze eeuw. Wij kijken dus vaak heel anders tegen het product aan dan jullie. De prestatie van de acteurs wegen wij b.v. eerder af in functie van hun evolutie in het decor. Tenslotte is dat eigenlijk onze rol.
— Hebben jullie ook controle over de afwerking ? De montage kan b.v. een aantal plans fameus naar de bliksem helpen…
M.V.L.:
Daar komen wij helemaal niet tussen. Alleen de keuze van de pellicule en van het labo om ze te ontwikkelen bepalen wij, wat uiteraard wel belangrijk is voor de montage, opdat de lichtintensiteit en de kleur van de verschillende filmstroken dezelfde zou zijn. Nee, uiteindelijk komt het erop neer dat wij de laatste draaidag reeds naar een andere film aan het uitkijken zijn.
— Maar ik neem aan dat je toch een zekere controle uitvoert op wat je hebt gedraaid ?
M.V.L.:
Uiteraard bekijken wij het ruwe materiaal ook nog eens achteraf, want je leert het meeste uit je eigen fouten. Dan zie je ook wel regiefouten of fouten van acteurs, maar eigenlijk is het niet aan ons om daarover opmerkingen te maken. Bovendien: het moet allemaal zo vlug gaan. Als regisseurs shots overdoen b.v., dan is dat meestal omdat ze over het spel van de acteurs niet tevreden zijn of omdat ze een ander idee hebben, slechts uiterst zelden gebeurt dat om technische redenen. Bij een documentaire krijg je trouwens meestal maar één kans om iets in beeld te brengen. Het moet onmiddellijk goed zijn. Uiteraard leer je op die manier het beste je vak. Ik ben dan ook zoals de meesten zo begonnen. In mijn geval was dat in 1970. Maar net zoals een regisseur of zo is het wel de betrachting van alle cameramannen om uiteindelijk eens een langspeelfilm te draaien.
— « Zonderlinge zielen » werd gedraaid door Jean-Pierre De Decker. Daarmee heb je nog al samengewerkt?
M.V.L.:
Ik heb « Springen » gedaan, inderdaad. Maar ik werk ook vaak en graag met Anton Stevens b.v. En met Jan Keymeulen. Daarmee heb ik drie jeugdfilms gedraaid, waarvan « Madi » de eerste prijs in Los Angeles heeft behaald en « Nena » de prijs van de radio- en tv-critici heeft gekregen. Binnenkort begin ik met hem aan de opname van « Sara, Sara » en nu ben ik bezig met « Boerenpsalm » van Roland Verhavert.
Een « Boerenpsalm »? Ja, dat lijkt ons wel de gepaste sfeermuziek om deze rubriek mee af te sluiten. Voor de fans van « lichtere » gesprekjes: niet getreurd, over veertien dagen is er « Het bezoek ». De specifieke fans van Jan Draad echter moeten we teleurstellen: dit waren zijn laatste woorden. Deze mysterieuze figuur verdwijnt nu tussen de vergeelde pagina’s van de geschiedenisboeken.

Referentie
Jan Draad, Michel Van Laer aan het lijntje, De Rode Vaan nr.52 van 1988

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.