Twintig jaar geleden: cultuur in Gent

Twintig jaar geleden: cultuur in Gent

Een tijdje geleden hadden we het er reeds over dat steeds meer musici die destijds met de nazi’s collaboreerden, de jongste jaren worden vergoelijkt. We schreven dat toen naar aanleiding van Richard Strauss. Vanavond gaat in Arca het stuk « Partij kiezen » van Ronald Harwood in première, dat over het denazificatieproces van dirigent Wilhelm Furtwängler (foto Wikimedia) handelt. Zoals de titel reeds aangeeft, is de idee van het stuk dat het vaak moeilijk « partij kiezen » is, wat ook weer een zekere vergoelijking in zich draagt, maar anderzijds is de regie in handen van Jules Croiset, de man die enkele jaren geleden via een zelfontvoering de aandachl wilde vestigen op de verrechtsing van onze maatschappij. Nu was die zelfontvoering niet zo’n goed idee, hopelijk is dit stuk, waarin hij ook nog eens de aanklager speelt, dat wel. De rol van Furtwängler wordt gespeeld door Piet Balfoort en velen zullen met mij ook verheugd zijn Aafke Bruining nog eens op scène te zien staan. Verder zijn er nog rollen weggelegd voor Lieve Cornelis, Niels Croiset en… Daan Van den Durpel. (HLN, 12/3/1998)

“Weg met de stad! Weg met het huwelijk!”

De volgende monoloog van Jo De Meyere, “Weg met de stad! Weg met het huwelijk!” (gezien op 16/1/1997) was gebaseerd op de satiren van Juvenalis, hekeldichten uit de tijd van de Romeinen, maar die tijd blijkt ontzettend sterk op die van ons te gelijken. De perstekst spreekt van decadentisme, vuile was buiten hangen, verslapping van de zeden, schijnheiligheid, seksuele perversie, wreedheid… allemaal zaken die in 1996 wel aan de orde van de dag waren, maar om dat nu meteen ook tot de kenmerken van “onze tijd” te maken, dan plaatst men de verworvenheden van de jaren zestig wel in een verkeerd daglicht.
En jawel hoor, al van bij de aanvang is het prijs. Verkleed als klusjesman vertelt De Meyere de platste racistische en homofobe moppen, die overigens enorm veel succes hebben. Op dat moment denk je dan nog altijd dat de lachers zo dadelijk wel lik op stuk zullen krijgen. Maar dat is dan wel even anders! Juvenalis blijkt immers even racistisch en homofoob te zijn en op de koop toe ook nog een vrouwenhater. Dit is geen satire. Dit is het bevestigen van clichés die reeds volop bij de bevolking leven! Vergelijk de twee solostukken van De Meyere op dat vlak met de twee die Bob De Moor op tekst van Eriek Verpale bracht, dat is dan toch andere koek!
Zelf trok Jo ook weer de trukendoos wijd open. Om Barry Norman te parafraseren: “Het is niet dat hij niet kan acteren, hoor, integendeel, men ziet duidelijk dat hij aan het acteren is.” Bijgevolg is het dan ook een schande dat Jo De Meyere in de Gazet van Antwerpen van 11/1/97 durft verklaren: “Mijn stijl zit erg dicht bij Freek de Jonge en nog een aantal andere cabaretiers.”
Zelf begrijp ik dan ook helemaal niet hoe het mogelijk is, maar “Weg met de stad! Weg met het huwelijk!” was blijkbaar zo populair dat alweer een tiental extra-voorstellingen werden ingelast in Tinnenpot. Hopelijk komt het succes niet voort uit de racistische, homofobe en sexistische grappen die Jo (of regisseur Jules Croiset) eraan heeft toegevoegd. Wie beide heren kent, weet dat deze niet “gemeend” zijn, maar uit het stuk zelf blijkt dat niet.
Misschien is de grootste verklaring voor het succes nog dat Jo De Meyere tegelijk ook erg populair was als de (nochtans erg onvriendelijke) politieinspecteur in “Heterdaad”, een rol die later werd ingeschreven in een ander feuilleton (“Flikken”), iets wat bij mijn weten nog nooit was vertoond. Merkwaardig daarbij is dat zijn zoon Gerben in het ware leven als geldkoerier écht met de georganiseerde misdaad wordt geconfronteerd.