The Blood Doctor van Barbara Vine (Ruth Rendell) verscheen in het Verenigd Koninkrijk op 6 juni 2002 bij uitgeverij Viking. De Amerikaanse editie volgde op 2 juli 2002 bij Shaye Areheart Books. De Penguin-pocketeditie verscheen op 27 maart 2003.

Leg nog eens uit wat precies het verschil is tussen de boeken die Ruth Rendell onder haar eigen naam schreef en die waarvoor ze het pseudoniem Barbara Vine gebruikte…

Dat is een interessante vraag, want het verschil tussen Ruth Rendell en Barbara Vine is meer dan alleen een pseudoniem. Het gaat eigenlijk om twee verschillende manieren waarop dezelfde schrijfster naar misdaad, menselijke psychologie en de maatschappij keek.

Ruth Rendell heeft daar zelf ook over nagedacht, al vond ze het moeilijk om het onderscheid precies te omschrijven.

1. Ruth Rendell: de misdaad als maatschappelijk en psychologisch verschijnsel

Baroness Rendell of Babergh: Novelist who under her own name and as Barbara Vine explored with compassion human nature’s dark side | (The Independent)

Onder haar eigen naam schreef ze drie soorten boeken:

  • De Wexford-romans: klassieke detectiveverhalen, met inspecteur Reginald Wexford als centrale figuur. De misdaad moet worden opgelost.
  • Zelfstandige misdaadromans: geen Wexford, maar wel een misdaad, vaak met een psychologische achtergrond.
  • Psychologische thrillers: waarin de dader, zijn motieven en zijn ontsporing belangrijker zijn dan het onderzoek zelf.

Een uitstekend voorbeeld van die laatste categorie is A Judgement in Stone (1977). We weten vrijwel onmiddellijk wie de moordenaar is. De vraag is niet zozeer wie het gedaan heeft, maar hoe het zover is kunnen komen.

Rendell interesseert zich bijzonder voor sociale verhoudingen, klassenverschillen, jaloezie, frustraties en de manier waarop gewone mensen tot verschrikkelijke dingen kunnen komen.

2. Barbara Vine: de misdaad als familiegeschiedenis

In praise of older books: A Fatal Inversion by Barbara Vine (Ruth Rendell) (1987) – The Irish Times

In 1986 verscheen A Dark-Adapted Eye, haar eerste roman als Barbara Vine.

Hier verschuift het accent.

  • De familiegeschiedenis speelt een belangrijke rol.
  • Geheimen uit het verleden werken door in het heden.
  • De psychologie wordt uitvoeriger en diepgaander onderzocht.
  • De misdaad is dikwijls slechts één onderdeel van een veel groter verhaal.
  • De maatschappelijke achtergrond, de erfelijkheid en de onderlinge familieverhoudingen krijgen veel ruimte.

De verhalen verlopen vaak over verschillende generaties en worden niet noodzakelijk chronologisch verteld.

Het zijn eigenlijk psychologische romans waarin misdaad een belangrijke rol speelt, maar niet noodzakelijk het centrale onderwerp is.

3. Wat zei Rendell daar zelf over?

In een interview met The Guardian in 2013 omschreef ze de twee persoonlijkheden als volgt:

  • Ruth was de hardere, koelere, analytischer ingestelde schrijfster.
  • Barbara was vrouwelijker, zachter, gevoeliger en intuïtiever.

Ze gaf ook toe dat de Vine-romans doorgaans ernstiger en diepgravender waren.

Maar ze waarschuwde ervoor het onderscheid niet te absoluut te maken. Er zijn immers ook onder haar eigen naam bijzonder donkere en diep psychologische romans verschenen.

4. En waar past The Blood Doctor daarin?

The Blood Doctor – by Barbara Vine (Paperback) : Target

Dat is een typisch Barbara Vine-boek.

De verteller onderzoekt de geschiedenis van zijn overgrootvader, Lord Henry Nanther, een arts die koningin Victoria behandelde.

Daarbij komen thema’s aan bod als:

  • erfelijkheid en bloedverwantschap;
  • familiegeheimen;
  • de verhouding tussen verleden en heden;
  • macht en maatschappelijke positie.

De moord of het misdrijf is dus niet noodzakelijk het belangrijkste. Het gaat vooral om wat een familiegeschiedenis met mensen doet.

Mijn advies: beschouw de Barbara Vine-boeken als een afzonderlijk literair project van Rendell. Niet noodzakelijk beter dan haar werk onder eigen naam, maar doorgaans ambitieuzer als psychologische en familiale roman.

En nog een aardige bijzonderheid: Barbara was haar tweede voornaam, Vine was de meisjesnaam van haar overgrootmoeder.

De twee namen waren dus niet zomaar uit de lucht gegrepen.

Ik zou overigens, als je The Blood Doctor nog moet lezen, niet verwachten dat je een klassieke detective voorgeschoteld krijgt. Je krijgt eerder een familiegeschiedenis waarin het verleden langzaam zijn geheimen prijsgeeft.

Wat mij opvalt: “De verteller onderzoekt de geschiedenis van zijn overgrootvader”. Dus ze kruipt hier in de huid van een man. Ik zou zeggen: is dat ook een onderdeel van het verschil Rendell/Vine? Maar waarom zou ze dan een vrouwelijk pseudoniem nemen?

Dat is een heel interessante bedenking. En ik denk dat u hier een mogelijk belangrijker onderscheid aanraakt dan het klassieke verschil tussen detective en psychologische thriller.

Eerst even over The Blood Doctor: inderdaad, de verteller is een man. Rendell kiest dus niet alleen voor een andere vertelstructuur, maar verplaatst zich ook in een mannelijke psyche. Dat is overigens niet uitzonderlijk in haar oeuvre, ook niet onder haar eigen naam.

Maar uw tweede vraag vind ik nog interessanter: waarom kiest een vrouw die zich in een man kan verplaatsen voor een uitgesproken vrouwelijke auteursnaam?

Daar zijn enkele aanwijzingen voor.

1. Barbara was voor haar een andere vrouwelijke stem

Rendell heeft zelf ooit uitgelegd dat Ruth en Barbara twee aspecten van haar persoonlijkheid vertegenwoordigden.

Ze omschreef Ruth als:

  • harder;
  • koeler;
  • analytischer;
  • mogelijk agressiever.

Barbara was volgens haar:

  • vrouwelijker;
  • zachter;
  • gevoeliger;
  • intuïtiever.

Ze zei zelfs dat Barbara de vrouw was die naait, terwijl Ruth de professionele schrijfster was.

Dat klinkt bijna alsof ze twee literaire persoonlijkheden wilde creëren.

2. Een vrouwelijke auteursnaam betekent niet noodzakelijk vrouwelijke hoofdpersonages

Dat is precies het interessante aan uw opmerking.

Barbara Vine schrijft niet noodzakelijk vanuit een vrouwelijk perspectief. Ze schrijft over mensen, mannen én vrouwen, maar met een bijzondere aandacht voor hun innerlijke leven, hun familiegeschiedenis en hun emotionele beschadigingen.

In The Blood Doctor kan ze dus perfect een mannelijke verteller gebruiken om een verhaal te vertellen dat uiteindelijk veel meer over familie, afkomst en psychologische erfenis gaat dan over de identiteit van die verteller.

3. Misschien is er nog een andere verklaring

In een Guardian-interview uit 2013 vertelde Rendell dat ze met A Dark-Adapted Eye iets totaal anders wilde doen dan met haar vorige boeken. Ze wilde de lezers duidelijk maken dat ze een ander soort roman mochten verwachten.

Ze had daarvoor haar tweede voornaam Barbara en de meisjesnaam van haar overgrootmoeder, Vine, samengevoegd. Ze maakte haar identiteit als schrijfster overigens nooit geheim.

Mijn eigen interpretatie

Ik zou het onderscheid misschien zo formuleren:

Ruth Rendell observeert mensen die misdaden begaan. Barbara Vine probeert te begrijpen hoe mensen geworden zijn wie ze zijn.

Dat is natuurlijk een vereenvoudiging, want ook Rendell kon bijzonder diep in de menselijke psychologie doordringen.

Maar misschien verklaart het waarom ze voor een vrouwelijke identiteit koos: Barbara Vine was niet bedoeld als een vrouwelijke tegenhanger van Ruth Rendell, maar als een andere literaire gevoeligheid.

En ik ben benieuwd of u bij het lezen van The Blood Doctor inderdaad dat verschil zult ervaren. Vooral omdat de mannelijke verteller daar niet noodzakelijk betekent dat we ook een uitgesproken mannelijke roman lezen.

chatgpt

Geef een reactie

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.