"Zing signorita, zing voor mij, zing zoals de midinetten" zong Eddy Wally (hij had dat geleerd van Ray Franky), maar de vraag is natuurlijk wat midinetten dan wel mogen zijn, zeker als hij ze aanspreekt als "signorita" en wil dat ze met haar castagnetten klappert (wat een castagnetten!). Dus ik vraag het aan chatgpt en wat blijkt? Conny Froboes is er met haar "Midi-midinette so schön ist Paris" veel dichter bij...
Midinetten (Frans: midinettes) waren jonge, meestal arme naaisters, modemaaksters en winkelmeisjes in Parijs rond 1900–1930.
De naam komt van
midi = middag
dinette = klein maaltje
Omdat ze ’s middags snel iets kleins aten in plaats van uitgebreid te lunchen.
Wie waren ze?
Het waren vooral:
- jonge vrouwen (vaak 14–25 jaar)
- die werkten in modeateliers, naaiateliers en kledingwinkels
- lange dagen maakten voor lage lonen
Hun leven
Ze stonden bekend om:
- hun eenvoudige, vaak arme bestaan
- hun dromen van liefde, glamour en een beter leven
- hun opvallende aanwezigheid op straat rond het middaguur, wanneer ze naar buiten gingen om te eten
In de Parijse cultuur werden midinetten een soort romantisch symbool:
jonge, vrolijke, soms naïeve meisjes in de wereld van mode en verleiding
Ze verschenen veel in:
- liedjes
- romans
- tekeningen
- films
Vaak een beetje idealiserend — in werkelijkheid was hun leven hard en onzeker.
In het kort
Midinetten = jonge vrouwelijke arbeiders in de Parijse modewereld rond 1900, bekend om hun armoede, dromen en zichtbaarheid in het straatbeeld.
Als je wilt, kan ik ook uitleggen hoe ze verschillen van bijvoorbeeld grisettes of waarom ze zo’n mythische status kregen in kunst en literatuur.
Ja, doe dat
Mooi — want juist die verschillen laten zien hoe Parijs veranderde.
🧵 Midinettes vs. Grisettes
| Grisettes | Midinettes | |
|---|---|---|
| Periode | ca. 1830–1870 | ca. 1890–1930 |
| Werk | Naaisters, borduursters, wasvrouwen | Modeateliers, couturehuizen, winkels |
| Stad | Bohemien Parijs (Latijnse wijk, kunstenaars) | Modern Parijs (warenhuizen, mode-industrie) |
| Imago | Vrijgevochten, speels, soms erotisch | Net, kwetsbaar, romantisch |
| Relatie tot mannen | Openlijk flirtend, soms minnaressen | Geacht “respectabel” te zijn |
| Cultureel beeld | Muze van kunstenaars | Droommeisje van de moderne stad |
Kort gezegd:
De grisette hoort bij het romantische, revolutionaire Parijs.
De midinette hoort bij het kapitalistische, modieuze Parijs.
🌆 Waarom werden midinettes zo mythisch?
Rond 1900 gebeurde er iets nieuws:
1. De mode-industrie explodeerde
Parijs werd het centrum van haute couture.
Duizenden jonge vrouwen werkten ineens in:
- ateliers
- naaihuizen
- grote warenhuizen
Ze maakten jurken voor rijke vrouwen…
maar droegen zelf armoede.
➡ Dat contrast werd fascinerend.
2. Ze waren zichtbaar op straat
Omdat ze allemaal tegelijk lunchpauze hadden (rond 12 uur):
- stroomden ze de straten op
- lachend, pratend, flirterig
Voor schrijvers en kunstenaars leek het alsof:
de stad zelf even jong en vrouwelijk werd
3. Ze belichaamden een nieuw soort vrouw
De midinette was:
- arm maar stijlvol
- werkend maar dromend
- modern maar kwetsbaar
Ze stond tussen twee werelden:
oude armoede en nieuwe consumptiecultuur
Dat maakte haar ideaal voor:
- liefdesverhalen
- melodrama’s
- chansons
🎭 In kunst en literatuur
Midinettes werden vaak afgebeeld als:
- verliefd op een rijke man
- verlangend naar een beter leven
- soms gered, soms verlaten
In werkelijkheid:
- velen bleven hun hele leven arm
- sommigen belandden in uitbuiting of prostitutie
- enkelen wisten via huwelijk of geluk te ontsnappen
Maar de mythe was sterker dan de waarheid.
✨ Samengevat
De grisette is het meisje van het romantische 19e-eeuwse Parijs.
De midinette is het meisje van het moderne, kapitalistische Parijs.
De midinette werd een icoon omdat zij:
armoede + mode
werk + verlangen
realiteit + droom
in één figuur samenbracht.
Wil je weten hoe dit beeld doorwerkt in films (zoals oude Franse cinema) of in modegeschiedenis?
De films interesseren me wel…
Prachtig, want dáár leeft de midinette eigenlijk het sterkst voort 🎬
Hier zijn de belangrijkste manieren waarop zij in de Franse cinema is blijven bestaan.
🎥 1. De “arme maar zuivere” heldin
In de jaren 1910–30 (stomme film & vroege geluidsfilm) werd de midinette hét model voor de vrouwelijke hoofdrol.
Ze is meestal:
- een naaister of winkelmeisje
- arm maar moreel “puur”
- dromerig, romantisch
- verliefd op een man uit een hogere klasse
Typisch verhaal:
meisje uit atelier → liefde → beproeving → (soms) redding
Voorbeelden:
- La petite marchande d’allumettes (1928)
- Coeur de midinette (1926)
- La Midinette (1927)
Deze films lijken een beetje op wat later Hollywood’s Cinderella-verhalen werden — maar met een Parijse arbeidersziel.
🧵 2. Atelierfilms: vrouwen achter de mode
Een heel eigen genre ontstond:
films die zich afspelen in naaiateliers en modehuizen
We zien dan:
- lange tafels vol meisjes
- roddel, gelach, vermoeidheid
- het contrast tussen luxe jurken en uitgeputte maaksters
Belangrijk voorbeeld:
🎬 La Garçonne (1923)
(toont jonge werkende vrouwen die hun vrijheid zoeken)
Hier begint de midinette langzaam te veranderen:
niet alleen droommeisje, maar ook moderne vrouw.
🌆 3. Van midinette naar Parisienne
In de jaren 30–40 verschuift het beeld.
De naïeve naaister wordt:
- slimmer
- zelfbewuster
- soms ironisch
Ze wordt de voorloper van wat we nu noemen:
“la Parisienne”
(de scherpe, elegante, onafhankelijke vrouw)
Bijvoorbeeld in films met:
- Arletty
- Michèle Morgan
Niet meer het meisje dat gered moet worden —
maar een vrouw die haar eigen lot bespeelt.
🎭 Waarom filmmakers van haar hielden
De midinette was perfect voor film omdat zij:
- letterlijk tussen klassen leefde
- jong, visueel aantrekkelijk was
- werkte in een wereld vol stoffen, spiegels, jurken
De camera hield van haar:
ze maakte armoede mooi, maar niet onschuldig
🧠 En eigenlijk…
Zonder midinettes geen:
- Audrey Hepburn in Sabrina
- working-girl-romances
- “shop girl meets rich man”-verhalen
De hele filmtraditie van:
het meisje uit de winkel dat droomt van liefde
begint hier, in Parijs, rond 1900.
Als je wilt, kan ik je een kijklijst geven: oude Franse films die vandaag nog goed te bekijken zijn en die dit type vrouw laten zien.
o.k.
Hier is een kleine maar sterke kijklijst – films die het beeld van de midinette (of haar erfgename) laten zien en vandaag nog goed te bekijken zijn 🎬
🧵 1. La Petite Lise (1930) — Jean Grémillon
Een jonge vrouw uit de arbeidersklasse raakt verstrikt in liefde en misdaad.
Geen suikerzoete midinette meer, maar al tragisch en realistisch.
➡ Je ziet hier de overgang van romantische droom naar harde moderniteit.
👗 2. Claudine à l’école (1937)
Over een jong meisje dat haar plek zoekt in de wereld.
Niet letterlijk een naaister, maar dezelfde jeugdige vrouwelijke kwetsbaarheid. (De Claudine-boeken zijn uiteraard van Colette, RDS)
🌆 3. Le Jour se lève (1939) — Marcel Carné
Met Michèle Morgan als jonge vrouw uit een eenvoudige omgeving.
Zij is de “volwassen geworden” midinette: niet naïef, maar emotioneel intens.
➡ Dit is een sleutelwerk van de Franse poëtisch-realistische cinema.
🪞 4. Hôtel du Nord (1938) — met Arletty
Arletty speelt een vrouw uit het volk: scherp, ironisch, romantisch.
De midinette is hier getransformeerd tot volwaardige Parisienne.
🧶 5. Le Crime de Monsieur Lange (1936)
Een drukkerij vol arbeiders en jonge vrouwen — solidariteit, liefde, werk.
Je ziet hier hoe het oude midinette-type wordt opgenomen in een collectieve, politieke wereld.
🧠 Wat je zal merken
Als je deze films kijkt in deze volgorde, zie je iets bijzonders:
De midinette verandert van
dromerig meisje → werkende vrouw → zelfstandige Parisienne
De camera verliest haar niet —
maar hij stopt met haar idealiseren.
Ronny De Schepper & chatgpt
dagelijks iets degelijks 