Het is vandaag al vijftien jaar geleden dat de Gentse theaterregisseur Jean-Pierre De Decker (op de foto in het midden, samen met Jo Decaluwe en Doris van Caneghem in “Dag Jan” in Arca) totaal onverwacht is overleden.

Reeds heel jong gaf Jean-Pierre blijk van acteertalent. Op het Jezuïetencollege in de Savaanstraat speelde hij de hoofdrol in “De gelaarsde kater”. Hierbij geassisteerd door… Gerard Mortier. Zijn regiedebuut maakte hij (net als uiteenlopende talenten als Bart Peeters of René Jacobs) door poppenkast te spelen. Alhoewel zijn vader-deurwaarder deze eigenhandig in elkaar had getimmerd, had hij toch geen hoge pet op van de ambities van zoonlief, zodat deze aanvankelijk het toch nog aan d’unief probeerde. Na twee jaar Germaanse gaf hij er de brui aan en ging aan het HRITCS studeren, terwijl hij actief bleef in het Gentse amateurtheater (Jhesus met de Balsemblomme).
In 1963 werd Jean-Pierre winnaar van een aflevering van “Eén tegen allen”! Nog tijdens opleiding was hij reeds werkzaam bij het MMT van Franz Marijnen en bij de cabaretgroep Brustukadorusch van… Bert Verhoye! (Als andere leden waren er ook nog Frans Redant en Miel Van Attenhoven op piano en Ludo Bex op gitaar.)
Voor het Centrum voor Nederlandse Dramaturgie deed Jean-Pierre de regie van “De zeven doeken der schepping” van Jef Geeraerts. “Dat kwam vlak na Claus’ schandaal in Knokke met de drie blote mannen op toneel. In het Paleis voor Schone Kunsten heb ik dat toen overgedaan, de eerste naakte man en vrouw op de scène, ze zijn aan ’t vrijen, en ik had dan ook een acteur in een politiekostuum gestoken, en die liet ik hen inrekenen. Schrijft Het Volk: ‘Het blijkt dat men aan Knokke nog niet genoeg had, nu toont men ook in Brussel naakt op de scène. Gelukkig was er politie bij de hand om de acteurs meteen af te voeren’.” (Humo)
Volgens Lucas Catherine, vele jaren later op zijn website, was het echter iemand anders die de regie in handen had: “Als Claus blote mannen toont, ik een blote vrouw dacht de toen nog onbekende Jef Geeraerts en in dat zelfde Bozar werd in datzelfde jaar 1967 zijn Zeven Doeken van de Schepping opgevoerd in een regie van een leraar van ons, Dré Poppe – later stichter van NTG-Gent – en de blote vrouw werd gespeeld door zijn dochter Martine Poppe en dat was een schoon kind. Ik kon het weten want ze vrijde toen met mijn boezemvriend. Wij daar naartoe, maar buiten het beeld van Martine herinner ik mij niets meer van dat stuk, behalve een onnozele haikoe die erin werd gedebiteerd: ‘De zon komt op, De zon gaat onder, Langzaam telt de Chinese boer zijn kloten’. Geeraerts was toen al overroepen.”
Jean-Pierre behaalde zijn diploma aan het HRITCS in 1967. Reeds enkele maanden later werd hij co-directeur Arcateater (naast Jo Decaluwe). Tot 1973 zou hij daar o.m. de regie doen of te zien zijn in: “Pil” (Israel Horovitch); “Anna Lusa” (David Mowat); “Kaspar”, “De rit over het Bodenmeer” en “Dag Jan” ofte “Publikumsbeschimpfung”, allemaal van Peter Handke; “La Turista” van Sam Shepard; “Kosmika” van de toen nog onbekende Jan Decorte en “Woorden en muziek” met Anton Cogen en met Mark De Smet op cello (première op 29/09/1970).
Tussendoor regisseerde hij ook “Interieur” van Hugo Claus in het NTG in het seizoen 1972-73.
In 1975 rijst er een eerste conflict met de raad van beheer van Arca. Dré Poppe en Jean-Pierre De Decker zijn ontevreden omdat Jo Decaluwe in hun ogen te veel cabaret brengt. Dré Poppe nam De Decker daarop mee naar de BRT. Daar verfilmde hij (Jean-Pierre dus) werk van Christopher Hampton (“Zonsverduistering” met Hugo Van den Berghe als Verlaine en Filip van Luchene als Rimbaud), Frank Wedekind (“Voorjaarsontwaken”), Franz Xaver Kroetz (“Paris, c’est mon amour” en “Een veilig nest” telkens met Hugo Van den Berghe), Anton Tsjechov (“De dame met het hondje”), Edward Bond (“Gered”) en August Strindberg. Ook iets van Vaclav Havel, maar aangezien de toenmalige Tsjechische regering de rechten niet wou vrijgeven is dit nog niet op het scherm gekomen.
Tijdens het seizoen 1976-77 krijgt Jean-Pierre De Decker de Oscar De Gruyterprijs voor beste regie (“Nacht der Tribaden” van Enquist in het NTG). Hij is ook verantwoordelijk voor de regies van “Midzomernachtsdroom”, “Maat voor Maat” en “Veel leven om niets” van Shakespeare, “De Meeuw” en “Oom Wanja” van Tsjechov, “Lieve Hemel” en “Noch Vis Noch Vlees” van Kroetz, “De laatsten” van Gorki, “De kunst van de komedie” van de Filippo, “Verkeerd” van Martin Sherman en “Antigone” van Sofokles (met het publiek volgens geslacht gescheiden).
Ondertussen werd in januari 1978 een beleidsgroep binnen het NTG opgericht met daarin regisseur Jean-Pierre De Decker, dramaturg Frans Redant en de acteurs Walter Moeremans, Herman Gilis en… Hugo van den Berghe. “Chez Nous” van Peter Nichols en daarna Claus’ bewerking van “De vossejacht” werd eveneens gespeeld een regie van Jean-Pierre De Decker.
In 1979 krijgt Jean-Pierre De Decker de prijs van de televisiekritiek voor “Er was eens in december” van Roger van Ransbeek.
In het seizoen 1981-82, toen de beleidsgroep werd opgeheven, verliet De Decker het NTG, wat echter niet wilde zeggen dat hij er geen regies meer deed. Integendeel. Zo regisseerde hij er in 1984 b.v. “Vrouwen van Troje” van Euripides, zij het in samenwerking met de Griek Stavros Doufexis. Die vrouwen waren dan Chris Boni, Blanka Heirman, Brie Leloup, Chris Thys, Loes van den Heuvel en Alida Neslo, die tevens bewegingsadvies gaf. De mannen waren Roger Bolders, Peter Marichael, Eddy Spruyt, Dirk Roofthooft, Guido van den Berghe en Cyriel van Gent. De muziek was van Johan Desmet.
In 1985 kwam dan de film “Springen” uit naar Fernand Auwera in een regie van Jean-Pierre De Decker.
“Peter Pan” van James Matthew Barrie “Peter Pan” in een decor van Michel Gerd Peter krijgt de publieksprijs van de Teaterklub Gent en ik heb het met mijn kinderen gezien op 14/12/1985.
Op 8 november 1986 gaat in het NTG “De reisgids” van Botho Strauss in première dat nog maar pas in het begin van dit jaar was gecreëerd door Luc Bondy in de Schaubühne am Lehniner Platz. In een vertaling van Raf Reymen speelt Chris Thys de titelrol naast afwisselend Hugo Van den Berghe en Herman Coessens. In de kleinere rollen zijn er Peter Rodrigues en Maud Verlinde. De regie is van Jean-Pierre De Decker, bijgestaan door Elsemieke Scholte. Decor en kostuums zijn van Marc Cnops en Jan Gheysens zit aan het licht. Toneelmeester is Maud Lanckrock, de zus van Wim, en souffleuse is Goedele Willockx, de zus van Renaat.
Pas de Deux” van Claus werd in een regie van Jean-Pierre De Decker, decor van Hans Goossens en Dirk Derre (licht) opgevoerd door Machteld Ramoudt (Katie Lammens), Jo De Meyere (Paul Lannoy) en Jan Steen als Guy De Smaele (Antwerpen, Arenberg, 11/09/1987). Jean-Pierre De Decker zei hierover: “Als ik aan zelfkritiek doe, zie ik dat ik in sommige voorstellingen de acteur een beetje verwaarloosd heb ten koste van het spektakel. Het was de jongste jaren ook niet makkelijk de acteurs echt te laten spelen. Ik vond het heel mooi dat er boven een bespreking van ‘Pas de Deux’ als titel stond: ‘Er mag weer gespeeld worden’. Ik geloof dat het in de Rode Vaan was (dat klopt, want dat artikel was van mij, RDS). Dat is het grootste compliment dat je mij kan geven.” (tegen Luc Rasquin in “De Rode Vaan” nr.3 van 1988)
In januari 1988 regisseerde hij “Nachtwake” van Lars Norén met Ingrid De Vos als Charlotte.
De Bert Leysenprijs was voor Jean-Pierre De Decker voor “Zonderlinge Zielen” (met Josse De Pauw en Els Olaerts, 1988). Ter gelegenheid van deze bekroning geeft hij in interviews toe dat hij het experiment schuwt. Zijn vormtaal is gebaseerd op alledaagse anekdotiek. “Als filmmaker heb je immers een meer dwingende visie t.o.v. het publiek,” zegt De Decker. “In het theater kan de toeschouwer nog altijd focussen op wie hij wil. Vandaar dat ik meer plezier beleef aan filmmaken. Dat theater veel vluchtiger is, is ook wel juist, maar tegelijk is dat creatiemoment ook fascinerender. Als je een zo groot mogelijk publiek wil bereiken, dan ga je voor televisie opteren. Een succesrijke toneelvoorstelling in Vlaanderen trekt misschien 5.000 toeschouwers, een populaire film 200.000 en een televisiefilm gemiddeld zo’n 600.000 kijkers. Dat is dus enorm, ook al moet je daar wel passieve kijkers meerekenen. Het scenario van René Verheezen voor ‘Zonderlinge zielen’ was eigenlijk niet af. Na zijn dood door BRT-dramaturg en mezelf verder uitgewerkt, maar de ultieme versie is toch op de set zelf tot stand gekomen. Er werd vrij veel met improvisatie gewerkt, ook al omdat we met autentieke clochards werkten. Hun inbreng was zo interessant dat we vrij veel van het skript zijn afgeweken, op het ogenblik zelf dat er werd gedraaid.”
“MIJN PAPA, MAMA” is een BRT-film van Jean-Pierre De Decker uit 1989 naar een scenario van Leen Wuyts. Met Hilde Van Mieghem (alleenstaande moeder), Arthur Semay (haar ex-man) en Jelle Van den Eeden (hun kind). Het drama speelt zich af in een stedelijk arbeidersmilieu (de Marollen). Als het kind door een ongeval in de coma belandt, groeit er opnieuw een toenadering tussen de man en de vrouw. Jean-Pierre De Decker: “Mijn papa, mama is een analoog verhaal. Het scenario was oorspronkelijk – onder een heel andere titel: ‘De beslissing’ – van Leen Wuyts. Uiteindelijk is daarvan alleen het basisgegeven overgebleven, namelijk de situatie van een kind dat met gescheiden ouders moet samenleven. Het was echter in een totaal ander milieu gesitueerd. Ik heb dan met Leen Wuyts zelf het scenario helemaal herwerkt aan de hand van gesprekken met de acteurs, aangezien het in dezelfde sfeer zat als ‘Zonderlinge zielen’. Ik vind dat de ideale manier van werken als de technische en artistieke ploeg dat aankan omdat dit een zekere authenticiteit schept. Vandaar ook de natuurlijkheid van de taal van de acteurs, zonder dat ze dialect spreken. Voor een bioscoopfilm kan dat echter niet, want daar moet je alles veel meer voor plannen.”
“Ik sta erop volledig de vrije hand te hebben in de keuze van de acteurs, ook al omdat ik vooraf niet veel repeteer, maar wel veel met hen praat. Ook voor het jongetje uit ‘Mijn papa, mama’ heb ik iemand gekozen die eigenlijk in dezelfde situatie leeft, zodanig dat hij veel van zijn eigen ervaringen in zijn rol heeft kunnen stoppen.”
“De onmogelijkheid tot communiceren tussen de beide ouders heb ik willen uitdrukken door in het begin van de film ook weinig dialogen te gebruiken. Dat is een beetje tegen de regels, want een film moet traditiegetrouw sterk beginnen. Na tien minuten moet je al een conflict hebben en dan ben je aan de afwikkeling toe. Dat zie je ook aan de kijkcijfers: velen hebben na een kwartier afgehaakt. In Nederland was dat minder het geval, maar daar werd dan weer massaal afgehaakt na het ongeval met het kind. (Met name de helft!) Dat toont duidelijk aan dat een groot gedeelte van het publiek dat soort dingen niet wil zien.”
“Ik probeer de tragiek altijd te laten botsen tegen een soort van cynische humor, omdat het dan alleen werkt. Marginale mensen zijn trouwens niet altijd ongelukkige mensen. Zij balanceren tussen extremen: soms zijn ze heel agressief, dan weer heel joviaal. Wat mij interesseert is, hoe iemand in zo’n situatie toch probeert zijn leven enige zin te geven.”
04/04/1991: tweede poging om “Lulu” van Frank Wedekind te ensceneren (vorig jaar afgevoerd omdat Hilde Van Mieghem haar voet brak). Vertaling Joël Hanssens. Decor: Michel Gerd Peter. Kostuums: Angelica Lenz. Regie: Jean-Pierre De Decker en met Hilde Van Mieghem (Lulu), Senne Rouffaer, Frans van der Aa (de portretschilder Edward Schwarz), Johannes Pauwels, Nand Buyl. Zeer ongelijke marathonvoorstelling van vier uur. Niet gezien.
Van Eduardo de Felipo is “Grande magia”. Regie: Jean-Pierre De Decker, decor Marc Cnops. Met Mieke Bouve (Marta Di Spelta), Ronny Waterschoot (Calogero di Spelta, de jaloerse echtgenoot), Vera Veroft, Senne Rouffaer (prof.Otto Marvuglia, de goochelaar), Gerda Marchand, Wim Danckaert (Mariano D’Albino, de minnaar), Griet De Backer, Sjarel Branckaerts, Paul-Emile Van Royen, Karlijn Sileghem, Johannes Pauwels, Sien Eggers, Rik Andries, Nand Buyl, Marc Bober, Alex Cassiers, Mark Van den Bos, Jules Van Hoeck, Stefan Claeys, Roland Briessinck, Guy Neirinck, Luce Huygens, Jo Nupie, Anna Heurckmans, Marc Van Wesemael (vertaling), Marnik Baert (kostuums), Jaak Van De Velde (belichting). Niet gezien (08/05/1992).
Op 21 juli 1992 werd Aristofanes’ “Lysistrata” door de leerlingen van het KMC opgevoerd in een regie van Jean-Pierre De Decker en een decor van Luc Peeters. Met Hilde Breda (Lysistrata, eerste deel), Filip Van Thuyne (Provolos, Kinesias), Saskia Debaere (Lysistrata, tweede deel), Kadèr Gürbüz (Myrrhine) en Mies Meulders (Kalonike). De vertaling en bewerking van Hugo Claus is weer eens fenomenaal. De zeer expliciete taal noodzaakte echter een aanpak in de vormgeving à la “nieuwe esthetiek”, opdat het niet regelrecht een gluurdersstuk zou worden. Toch was het eigenlijk ook wel jammer dat op die manier de erotiek werd gesmoord. Enkel Kadèr Gürbüz kon ondanks de groteske aankleding nog tot de verbeelding spreken. Deze Turkse zal het Vlaams Blok binnenkort allicht zware klappen toebrengen (de eerste slag is trouwens al gegeven: ze is uitverkoren als “Vlaamse” Scarlett O’Hara en mag als prijs o.m. in het gelijknamige Amerikaanse feuilleton figureren). Voor de rest leek me dit zeker geen “eindwerk” want bij sommigen is er duidelijk nog heel wat weg af te leggen.
In februari 1993 zag ik “Een onderwereldse glimlach” van Lars Norén (1982) in de KVS in een regie van Jean-Pierre De Decker en een decor van Marc Cnops. Licht: Jaak Van De Velde, vertaling: Karst Woudstra. Met Katelijne Verbeke (Helena), Johannes Pauwels (Edvard), Goele Derick (Eleen), Chris Lomme (Julia) en Sien Eggers (Jenny). Op 12 mei 1993 zag ik daarna in het NTG “De discrete charme van de bourgeoisie” (1972) van Luis Bunuel en Jean-Claude Carrière.
“De wereld van Ludovic” was de BRTN-bijdrage voor de reeks “Melo Melo”. Scenario: Ger Beukenkamp, regie: Jean-Pierre De Decker, met Mathias Coppens (Ludovic Maris), Annick Christiaens (Brigitte Maris), Will van Kralingen (Chantal Pollaert), Peter Tuinman (Philippe), Hilde Van Mieghem (fotografe), Bella van Meel (Sophie), Didier Bezace (Marc Maris) en Nora Tilley (psychiater). De 12-jarige Ludovic Maris houdt van videospelletjes en sf-strips. De fantasiewereld en de realiteit zijn voor hem soms moeilijk te scheiden. Ludovic voelt zich wel verwaarloosd door zijn ouders, al menen ze het wel goed met hem. Op een dag ontmoet hij toevallig de 12-jarige Sophie… (02/02/1993).
Bij Feydeau’s “Tailleur pour dames” heeft Jean-Pierre De Decker vooral op snelheid en grand guignol willen spelen. Mark Cnops mocht daarvoor een ingenieus maar extreem duur decor bouwen met als uitgangspunt een hospitaalzaal, waarin de bedden op de manier van Pierre Etaix voortdurend door de klapdeuren zoeven. Cnops’ meesterschap wordt echter nog beter getoond in de kleine mansarde, dat als liefdesnest moet dienen, en waar de deur – waar ook geplaatst – telkens ook daadwerkelijk als deur kan functioneren. Totaal overbodig zijn echter een heuse hijskraan en een lift, die daar hopelijk ook voor andere doeleinden staan, want anders grenst deze geldverspilling in deze crisistijden toch wel aan smakeloosheid. Marnik Baert ontwierp de kostumes met veel vullingen, die naast het grand guignol effect ook nog nuttig zijn, want er wordt voortdurend geschopt en geslagen. Jaak Van de Velde stond aan het licht, de vlotte vertaling was van Frans Redant. Met in de hoofdrol Herman Coessens als Moulineaux, een geneesheer die stapelverliefd is op de operazangeres Suzanne Aubin, gespeeld door Chris Thys. Als je de naam luidop leest, dan zal je merken dat dit een woordspeling is op het bekende erotische schilderij van Jean-Jacques Henner uit 1865. Moulineaux haalt zich daardoor een boel moeilijkheden op de hals als de kleermaker Monsieur Patate. Magda Cnudde is zijn nogal onnozele echtgenote Yvonne Aigreville. Chris Boni is haar moeder, het type van de bazige schoonmoeder, die vooral kansen krijgt om te skoren als ze voor de koningin van Groenland wordt aanzien. Dat is dan door Jef Demedts als Aubin, een militair, hoorns gezet door Suzanne, maar die zelf een verhouding heeft met de cocotte Rosa Pichenette. Deze rol wordt gespeeld door Els Magerman. Op het eind blijkt ze ook de echtgenote te zijn van Walter Moeremans, alias Bassinet, een typische figuur die erbij loopt om de draak mee te steken, maar die anderzijds ook de motor is van de vergissingen, omdat hij de verhuurder is van het liefdesnestje. Daar duikt dan ook nog eens Blanka Heirman op als Madame D’Herblay, een totaal nutteloze rol (11/12/1993).
Daarna draaide De Decker een TV-film voor de Nederlandse en Franse televisie, nl. “De opvolger”, waarin Hans Dagelet zijn zoontje Roy Verhage wil kneden tot een grote, en vooral winstgevende, carrière. Maar wat vindt moeder Marianne Basler daarvan?
Ondertussen regisseerde hij bij het NTG “Grote kinderen”, zijnde “Les parents terribles”, het stuk dat Jean Cocteau in 1937 schreef voor Jean Marais, met wie hij een tijdje samenleefde. Het werd gebracht in een vertaling van Benno Barnard en een decor van Niek Kortekaas, dat werd hernomen in mei ’96 (met Magda Cnudde, Lieve Moorthamer, Mathias Sercu, Nolle Versyp en Fania Sorel die Hilde Heynen vervangt). Rond die tijd verklaarde De Decker dat het best mogelijk was dat dit zijn afscheid wordt van het theater (“De elitaristische aanpak van de dramaturgen, die potentiële toeschouwers afstoot, zint mij niet”, GVA 22/5/96) om zich toe te leggen op de film. Zijn volgende werd “Diamant” van Jef Geeraerts, maar daar bleef het dan ook bij. En zoals iedereen wilde hij natuurlijk ook een opera regisseren, maar ook dat zou hij nooit mogen beleven.
De terugloop in het NTG was ondertussen inderdaad niet mis: de gemiddelde bezetting is dit jaar 230 zetels per voorstelling, terwijl dit twee seizoenen geleden nog 375 was.
Op 4 oktober 1996 werd dan bekend gemaakt dat het NTG met Blauwe Maandag zou fusioneren en dat Luc Perceval artistiek leider zou worden. Een week later sprongen de besprekingen echter af, zodat op 20 november Jean-Pierre De Decker (de man die de vorige keer voor Hugo VDB de duimen moest leggen) als nieuwe directeur werd aangeduid. Een maand later kondigde hij reeds aan dat negen van de elf acteurs werden ontslagen en daarnaast ook Wim Van Gansbeke. Die negen waren: Herman Coessens, Lieve Moorthamer, Jef Demedts, Roger Bolders, Chris Boni, Blanka Heirman, Els Magerman, Walter Moeremans en Nolle Versyp. Het kwam erop neer dat enkel Magda Cnudde en Eddy Vereycken mochten blijven. Voor zeven acteurs werd een brugpensioen-regeling uitgedokterd. Het is veelzeggend dat enkel Magerman en Coessens daarvoor nog te jong waren. Even veelzeggend is het sociale drama dat dit met zich meebracht. het betreft hier immers niet minder dan drie koppels: Moeremans-Magerman; Coessens-Moorthamer en natuurlijk Blanka Heirman die nu Hugo Van den Berghe volgt!

Een gedachte over “Jean-Pierre De Decker (1945-2001)

  1. Beste heer De Schepper,

    Ik las op uw site (dd.3.6.2016) de wel heel uitvoerige biografie van de Vlaamse regisseur Jean-Pierre De Decker.
    Destijds (1975) werd ik enorm aangegrepen door diens TV-film “De dame met het hondje” naar het werk van Anton Tsjechov.
    Het is sindsdien mijn all time favoriete verhaal gebleven.
    Om een kopie van deze film in mijn bezit te krijgen,stuurde ik gisteren een mail naar de archiefdienst van de vrt daartoe.
    Antwoord:
    Helaas is deze uitzending niet in ons archief bewaard gebleven. Bijgevolg kunnen wij u hiervan geen kopie aanbieden

    Vermoedelijk hebben een aantal van deze tv-films hetzelfde lot ondergaan, wat toch een uiterst jammer verlies is.
    Toch zou ik willen uitzoeken of er toch nog een kopie van voornoemde TV-film ergens te vinden zou kunnen zijn.
    Daarom richt ik mij hierbij tot u in de hoop dat u mij op de goede weg kunt zetten met uw goede raad.

    Met dank en vriendelijke groeten,

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.