Toen dertig jaar geleden noch de moderne aankleding van « Medea » in Controverse noch de hyper-traditionele vormgeving van « Vrouwen van Troye » in het NTG mij konden bekoren, schreef ik (in rv nr. 2 van 1985) dat « Blindeman » van Hugo Claus zal moeten duidelijk maken of klassieke tragedies überhaupt nog opvoerbaar zijn. En inderdáád, de Oude Meester bewees alweer eens zijn euh… meesterschap.

Hugo Claus laat in het NTG het drama van « Koning Oedipus » zich immers afspelen als « vermaak » door tien Gentenaars (goede acteursprestaties van Hugo Van den Berghe als Omer, Blanka Heirman als Yolande, Eric Van Herreweghe als Lannoo, Cyriel Van Gent als Tiete, Nolle Versyp als de chef, Peter Marichael als Korten, Chris Thijs als Katte, Walter Moeremans als Franske, Eddy Spruyt als Rosten en Ille Geldhof als Marie, maar vooral van Hugo Van den Berghe en Nolle Versyp) die aan de Watersportbaan (imponerend decor van Santiago Del Corral, m.m.v. Mechthild Schwienhorst voor de kostuums en Jan Gheysens voor het licht) als bij wonder ontsnapt zijn aan een onmiddellijke dood door de « bom », terwijl hun anderzijds « binnen de drie dagen — wedden ? » een zekere dood wacht. Hij doet dat bovendien op een geloofwaardige manier, waarbij hij zelfs handig de « realiteit » en het spel via bepaalde details vermengt (b.v. de pederast). Dan zeg ik: chapeau, mijnheer Claus.
Als, ten tweede, « The day after », typisch Amerikaans, zich vooral bekommert om de emotionele gevolgen van een kernoorlogen, en « Threads », typisch Brits, louter om de koele feiten, dan schildert « Blindeman », typisch Claus, de psychologische weerslag op de overlevenden. En dat op een manier waarvoor ik zeg : chapeau, mijnheer Claus.
Als dan, ten derde, de dichter Claus zelfs in het dialect (niet steeds vlekkeloos door de acteurs gehanteerd, akkoord) meesterlijk weet om te springen met de taal, gewild triviaal of meesterlijk voluptueus, naargelang het realisme van het kader of de poëzie van het stuk het vergen, dan zeg ik : chapeau, mijnheer Claus.
En een vierde en laatste vaststelling kan ik slechts doen omdat ik niet op de première was, maar op een « gewone » voorstelling, zo’n veertien dagen daarna. De schouwburg bleek dan immers — in tegenstelling tot zovele andere stukken die in de pers veel beter werden onthaald dan dit — nog steeds goed gevuld en de acteurs werden vijf- á zesmaal teruggeroepen. Laten de lezers van « Theater Heute » het dus afweten, het publiek blijkbaar niet. En dan zeg ik nogmaals: chapeau, mijnheer Claus. Goed dat dit stuk in mei nog eens hernomen wordt. (De Rode Vaan nr.13 van 1985)
De toenmalige dramaturg van het NTG, Frans Redant, geeft tekst en uitleg hoe dit stuk tot stand is gekomen: “Hugo stond zo een klein beetje bij ons in ‘t krijt – niet in onze ogen, maar ik denk naar zijn eigen gevoel en geweten, namelijk wegens een opdracht die hij afgezegd had (een stom idee van mij om hem ‘Wapenbroeders’ van Louis Paul Boon te doen bewerken). Dus als ‘noodrem’ zegt de Beleidsgroep: dan spelen we een ander stuk van hem: ‘Oidipoes naar Seneca’. Hugo gaf direct zijn fiat. Als gewetensvol dramaturg lees ik dat stuk echter toch nog maar eens grondig opnieuw en ik vind dat het eigenlijk feitelijk achterhaald is door de politieke toestand (koude oorlog, dreigende atoomoorlog, enz.). Ambetantigheid in de Beleidsgroep: ‘Zeg het hem dan zelf!’. Stel u voor, Ronny, deze bleke dramaturg die de Meester eventjes terecht gaat wijzen, hem zeggen dat een klassieker van hem afgewezen wordt. Devotie was spreekwoordelijk in NTG-kringen. Bon, ik zeg het hem dus zelf. En hij zegt subiet dat ik gelijk heb, en wat meer is, hij belooft zijn ‘Oidipoes naar Seneca’ opnieuw te bezien. Hij zal een herbewerking maken. En geloof het, of geloof het niet, sindsdien kon ik voor hem niets meer mis doen. Ik heb voor ons dossier naar het ministerie met zijn toestemming zelfs de korte inhoud geschreven van een stuk dat nog niet bestond – dat is uiteindelijk ‘Richard Everzwijn’ geworden, hoewel mijn ‘oerversie’ Metsiersgewijze veel verder ging dan de zijne…” Het resultaat werd dus Omer aan de Watersportbaan in plaats van Oidipoes in Athene en het NTG moest niet eens aandringen opdat hij het stuk zelf zou regisseren met als assistent Jean-Pierre De Decker.
Anderzijds… ik wéét dat het heiligschennis is, maar ik moet toegeven dat ik nooit een fan ben geweest van Julien Schoenaerts. Hij is namelijk te gemakkelijk te parodiëren, wat inhoudt dat hij een aantal theatertics heeft en als je daar dan niet op valt, ja dan… Maar als verstokt wielerliefhebber ben ik nochtans ook nooit een fan geweest van Eddy Merckx, wat echter niet belet dat ik zijn snelle fysieke aftakeling in de Tour ’77 erg schrijnend vond, als u begrijpt wat ik bedoel… De combinatie van deze twee elementen heeft ervoor gezorgd dat er met Claus’ bewerking van “Oidipoes in Kolonos” voor Arca geen tweede wonder is gebeurd. Het dient trouwens gezegd dat Claus zich hier veel meer aan de oorspronkelijke tekst heeft gehouden dan in “Blindeman” (aangezien het een soort van “vervolg” is, had ik op z’n minst verwacht dat hij de “vondsten”, zoals dat Oidipoes uiteindelijk niet zijn vader maar diens bediende had vermoord en dat z’n moeder altijd heeft geweten dat hij haar zoon was, verder zou uitwerken, maar dat was voor de specifieke intrige van dit stuk blijkbaar niet mogelijk). Resultaat: prachtige poëzie, die evenwel veel subtiliteit verliest bij een opvoering en die was nu precies ver te zoeken bij Schoenaerts, maar ook bij zijn tegenspeelster Aafke Bruining omdat zij zo opvallend haar best deed om de voorstelling te “redden”. Aangezien Schoenaerts zelf de regie (?) had waargenomen kon het prachtige decor van de Gentse Sint-Baafsabdij ook niet echt “functioneren”. (R.D.S. in De Rode Vaan nr.17 van 1985)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.