“Ragtime” is de roman uit 1975 waarmee de Amerikaanse auteur Edgar Lawrence Doctorow (January 6, 1931 – July 21, 2015) bekend geraakte bij het grote publiek. In 1981 werd Ragtime verfilmd door Miloš Forman, met o.a. James Cagney, Howard Rollins en Elizabeth McGovern.
De film volgt grotendeels het boek, met enkele aanpassingen. De film van Miloš Forman is op zichzelf al een indrukwekkend werkstuk, al is hij natuurlijk minder gelaagd dan Doctorows roman. Forman legt de nadruk op het tragische verhaal van Coalhouse Walker Jr., terwijl Doctorow in het boek juist een breder tapijt weeft van verhalen, tijdsbeelden en morele verschuivingen.
James Cagney, die toen al jaren met pensioen was, maakt trouwens een prachtige laatste verschijning als politiecommissaris Rhinelander Waldo — een passend afscheid voor zo’n icoon van het oude Hollywood. En de muziek van Randy Newman versterkt die mengeling van nostalgie en onrecht treffend.
Forman had een fijn gevoel voor Doctorows toon: dat mengsel van melancholie, rechtvaardigheidsdrang en afstandelijke ironie. Zelfs met de onvermijdelijke vereenvoudiging blijft de film trouw aan de morele kern van het boek: hoe idealen botsen met macht, en hoe persoonlijke waardigheid kan standhouden te midden van maatschappelijke ongelijkheid.
En eerlijk gezegd — visueel brengt de film iets wat het boek alleen kan oproepen in de verbeelding: die weelderige decors, de muziek, de contrasten tussen rijk en arm. Het maakt de sfeer van het beginnende twintigste-eeuwse Amerika tastbaar.
Ik vermoed dat als Doctorow de film had moeten “verraden” om verfilmd te worden, hij blij was dat het door iemand als Forman gebeurde.
Ronny De Schepper & chatgpt