Het is al 35 jaar geleden dat de Britse regisseur (en ooit “an angry young man”) Tony Richardson is overleden. Op mijn blog is vanalles over hem te vinden, maar alsof ik het erom heb gedaan, duikt zijn naam wel in een tiental “lemma’s” op, maar telkens slechts één keer. Met andere woorden, het was erg moeilijk om op basis van al die losse fragmenten tot één samenhangend geheel te komen. Daarom heb ik voor een andere oplossing geopteerd. Ik ben alweer eens leentjebuur gaan spelen bij de onevenaarbare Wikipedia en in die (ingekorte) tekst heb ik dan de links gestoken, naar “den Tony”, en dat allemaal om het u, beste lezer, gemakkelijker te maken. Zeg nu eens braaf: dank u, Ronny. Dan zeg ik: graag gedaan, beste lezer.
Richardson werd in 1928 geboren in Shipley, Yorkshire, als zoon van een chemicus. Hij was schoolhoofd aan Ashville College in Harrogate en studeerde aan Wadham College in Oxford, waar Kenneth Tynan en Lindsay Anderson tot zijn studiegenoten konden gerekend worden. In 1955 maakte Richardson zijn regiedebuut met de televisieproductie van Jean Giraudoux’s The Apollo of Bellac, met Denholm Elliott en Natasha Parry in de hoofdrollen.
Als vertegenwoordiger van de Britse “New Wave” van regisseurs ontwikkelde hij de ideeën die leidden tot de oprichting van de English Stage Company. Hij regisseerde John Osbornes baanbrekende toneelstuk Look Back in Anger in het Royal Court Theatre, waarmee hij zowel het theater als de toneelschrijver een plek in de Britse theatergeschiedenis bezorgde. In dezelfde periode regisseerde hij Shakespeare in Stratford-upon-Avon. Vervolgens regisseerde hij in 1957 Laurence Olivier als Archie Rice in Osbornes The Entertainer, wederom in het Royal Court Theatre.
In 1959 richtte Richardson samen met John Osborne Woodfall Films op en regisseerde hij, als debuutfilm voor Woodfall, de verfilming van Look Back in Anger, ondanks dat hij geen ervaring had met het maken van speelfilms (hij was echter wel een pionier in de Britse Free Cinema-beweging; hij regisseerde in 1955 samen met Karel Reisz de non-fictiekortfilm Momma Don’t Allow). Richardson en Osborne kregen uiteindelijk ruzie tijdens de productie van de film Charge of the Light Brigade.
In 1962 regisseerde hij “The Loneliness of the Long Distance Runner”, gebaseerd op het boek van een andere boze jongeman, Alan Sillitoe .
In 1964 ontving Richardson twee Academy Awards (Beste Regisseur en Beste Film) voor Tom Jones (1963). Het prestige dat hem dat opleverde, leidde direct tot The Loved One (gebaseerd op het boek van Evelyn Waugh), waarvoor hij samenwerkte met gevestigde sterren als John Gielgud, Rod Steiger en Robert Morse, zowel op locatie als in de studio in Hollywood. In zijn autobiografie bekent hij dat hij de algemene bewondering voor Haskell Wexler, die zowel producent als cameraman was, niet deelde.
In 1970 regisseerde hij een beroemde versie van “Hamlet” met Anthony Hopkins in de titelrol.
De films uit Richardsons middenperiode hadden weinig met elkaar gemeen, behalve de slimme samenwerkingen met zeer getalenteerde mensen. Zijn scenarioschrijvers waren Jean Genet, Christopher Isherwood, Marguerite Duras, Edward Bond (die Vladimir Nabokov bewerkte) en Edward Albee.
In 1974 ging hij naar Los Angeles om met Sam Shepard aan een script te werken (dat nooit werd verfilmd), en tot zijn eigen verbazing vestigde hij zich daar. Later dat jaar begon hij aan Mahogany (1975), met Diana Ross in de hoofdrol, maar hij werd kort na de start van de productie ontslagen door Motown-baas Berry Gordy. Gordy nam de regie zelf over.
Richardson zou nog vier belangrijke films maken voor zijn dood, waaronder “Hotel New Hampshire”, gebaseerd op het boek van John Irving. Zijn laatste film, Blue Sky , werd postuum uitgebracht en leverde Jessica Lange een Oscar voor Beste Actrice op .
Richardson was van 1962 tot hun scheiding in 1967 getrouwd met actrice Vanessa Redgrave. Het echtpaar had twee dochters, Natasha Richardson (1963-2009) en Joely Richardson (geboren in 1965), beiden actrices. Hij verliet Redgrave voor actrice Jeanne Moreau, maar het huwelijk dat hij voor ogen had, kwam er nooit van. In 1972 had hij ook een relatie met Grizelda Grimond, de dochter van de Britse politica Jo Grimond, die als secretaresse werkte voor Richardsons partner (inmiddels ex-partner) Oscar Lewenstein. Grizelda schonk hem een dochter, Katharine Grimond, op 8 januari 1973.
Richardson was biseksueel, maar erkende dit nooit publiekelijk tot nadat hij aids had opgelopen. Hij overleed in 1991 aan complicaties als gevolg van aids.
Ronny De Schepper
