“Sinnliche Gewissheit” van Robert Menasse (foto Bernhard Holub – eigen werk), in het Nederlands vertaald als “Bar Hopeloos”, verscheen voor het eerst in 1988, bij Rowohlt in Reinbek bei Hamburg. Er is zelfs een exacte datum voor een vroege bespreking: de taz (Die Tageszeitung, een Duits dagblad) publiceerde op 1 juli 1988 een recensie met de titel Bar jeder Hoffnung (*), dus het boek moet vóór die datum verschenen zijn. De Nederlandse vertaling door Paul Beers verscheen bij De Arbeiderspers in 1998.
Robert Menasse (Wenen, 21 juni 1954) studeerde in Wenen, Salzburg en Messina germanistiek, filosofie en politieke wetenschappen. Hij promoveerde in 1980 tot doctor (Dr. phil.) met een proefschrift onder de titel Der Typus des Außenseiters im Literaturbetrieb. Am Beispiel Hermann Schürrer. Het buitenstaandersperspectief dat in zijn dissertatie centraal staat, komt in zijn werken vaak voor. Dat is onder meer het geval in zijn Oostenrijks-Braziliaanse trilogie die in de jaren negentig verscheen en ook in het Nederlands is vertaald onder de titels “Bar Hopeloos”, “Zalige tijden, breekbare wereld” en “Kentering”.
Dat “buitenstaandersperspectief” zorgde er wellicht ook voor dat ook hier (na “Ik was Amelia Earhart”) dat ik-persoon en de derde persoon door elkaar worden gebruikt. In het geval van Menasse lijkt me dat vooral te gebeuren op momenten dat hij zich als het ware “distantieert” van de werkelijkheid, dat hij de gebeurtenissen ondergaat zonder dat hij ze echt zijn wil oplegt. Immers, “het leven bestaat uit twee tegenover elkaar staande spiegels, vreugde en leed, en tussen deze vermenigvuldigt zich alles tot in het oneindige.” (p.82)
Ronny De Schepper (op basis van Wikipedia en chatgpt)
(*) Zo wordt de Bar Esperança door de bezoeker genoemd, vandaar ook de Nederlandse titel. Het is ook een Braziliaanse komische film uit 1983, geregisseerd door Hugo Carvana. Een groep mensen verzamelt zich in een bar
in Ipanema die op het punt staat te sluiten om plaats te maken voor een nieuw gebouw. Intellectuelen, kunstenaars en nachtbrakers slaan de handen ineen om de sloop te voorkomen. Het boek van Menasse speelt zich wel af in Sao Paolo.
P.S. In 2017 verscheen van Menasse de roman Die Hauptstadt, in het Nederlands vertaald onder de titel De hoofdstad. Het boek wordt beschouwd als de eerste roman over de Europese Unie (EU). Het boek heeft meerdere verhaallijnen. Een daarvan betreft een aantal ambtenaren, werkzaam bij de EU in de Europese “hoofdstad” Brussel, die ter gelegenheid van een jubileum de opdracht krijgen om een project te bedenken waarmee het imago van de EU en de Europese Commissie kan worden opgepoetst. In het boek spelen personen uit diverse lidstaten van de EU een rol. Hoewel Menasse zich in zijn essays voorstander toont van Europese eenwording, heeft dit boek een satirische ondertoon.
dagelijks iets degelijks 