“Two mules for Sister Sara” van Don Siegel

Two Mules for Sister Sara is een Amerikaanse western uit 1970 van Don Siegel met in de hoofdrollen Clint Eastwood en Shirley MacLaine. De film is gebaseerd op een verhaal van Budd Boetticher. De film ging op 28 mei 1970 in première in Dallas, Texas. Two Mules for Sister Sara was een bescheiden hit in de bioscopen, al waren de kritieken gemengd.

Schrijver Budd Boetticher, bekend van talloze westernromans (zoals bijvoorbeeld de Randolph Scottreeks) schreef in 1967 het scenario voor een western. Het decor van de film was de woonplaats van de schrijver, Mexico, het verhaal speelde ten tijde van de Franse interventie in Mexico (1861-1867). Het verhaal volgt een Amerikaanse huurling die betrokken raakt bij een non die een groep Juarista-rebellen helpt tijdens het marionettenregime van keizer Maximiliaan in Mexico. Boetticher wilde zijn scenario zelf verfilmen met Robert Mitchum en Deborah Kerr. Kerr zou een Mexicaanse van adel spelen, op de vlucht voor de Mexicaanse revolutie en Mitchum een cowboy die haar zou redden en naar de VS brengen.

Hij verkocht het scenario uiteindelijk aan Carrol Case die het aanbood aan producent Martin Rackin. Rackin liet het scenario herschrijven door Albert Maltz. In de versie van Maltz is de Mexicaanse aristocrate veranderd in een non die de Mexicaanse revolutie ondersteunt en is de cowboy een huurling geworden, Hogan genaamd.

Het scenario kwam in handen van Elizabeth Taylor die de rol van de non graag wilde spelen. Als tegenspeler had ze Clint Eastwood in gedachten. Eastwood was op dat moment betrokken bij de opnames van Where Eagles Dare waarin ook de man van Taylor Richard Burton acteerde. Taylor gaf Eastwood het scenario en de acteur was meteen geïnteresseerd. Hij was na de opnames van Paint Your Wagon gefrustreerd geraakt door regisseurs die te veel tijd namen voor scènes en vaak het budget overschreden. Hij had Malpaso Productions opgericht om op een efficiënte manier films te maken, binnen het gestelde budget. Hij vroeg Don Siegel als regisseur. Eastwood en Siegel hadden al eerder samengewerkt in Coogan’s Bluff. Die samenwerking was de acteur goed bevallen en zou worden voortgezet met The Beguiled en Dirty Harry (beide 1971) en ten slotte Escape from Alcatraz (1979).

Elizabeth Taylor haakte echter vóór de opnames af. Zij dacht dat Two Mules for Sister Sara in Spanje zou worden opgenomen, waar ook Richard Burton in die periode opnames had. Toen bleek dat men Mexico had gekozen als filmlocatie, werd ze minder enthousiast. Bij Universal daalde de interesse voor de actrice, toen duidelijk werd dat enkel de verzekering van Taylor al meer zou kosten dan de film zelf. Taylor werd dus geschrapt en vervangen door Shirley MacLaine.

Echter, terwijl Taylor met haar donkere haar enigszins kon doorgaan voor een Mexicaanse, zag haar vervangster Shirley MacLaine er met haar bleke huid en rode haren meer uit als Ierse. De keuze voor MacLaine was volgens Clint Eastwood ook meer ingegeven door het feit dat Universal Studios wilde profiteren van het succes van MacLaine met de film Sweet Charity.

Noch Siegel, noch Eastwood waren blij met MacLaine en waren geïntimideerd door haar bazige houding. Ze stond bekend als een moeilijke actrice om mee te werken. Siegel omschreef haar in “Clint: The Life and Legend” van Patrick McGilligan als ‘een harde tante, een vrouw met ballen die weinig warmte uitstraalde’. Voor Eastwood was het een bittere pil dat MacLaine boven hem stond op de affiches, iets wat hij in volgende films zou vermijden.

De opnamen gingen niet helemaal over rozen. Actrice Shirley MacLaine en een deel van de filmploeg waren vaak ziek, als gevolg van besmet eten en drinkwater. Daarnaast waren er de nodige ruzies tussen MacLaine en regisseur Don Siegel. In zijn autobiografie “A Siegel Film”, beschrijft Don Siegel een ruzie tussen hem en MacLaine over de ratelslang. In het scenario wordt Sara door een slang bedreigd en door Hogan gered. Omdat de Mexicaanse autoriteiten niet wilden dat het dier na de opnames zou worden losgelaten, moest de acteur het dier echt doden. Siegel probeerde vervolgens bij MacLaine angst op te wekken voor de slang. MacLaine vertelde dat ze geregeld slangen doodde in haar eigen tuin en was helemaal niet bang voor het dier. Een wanhopige Siegel zei dat ze moest acteren dat ze bang was: Hogan was de held. In de ogen van Sara deed hij iets heel gevaarlijks door de slang met zijn blote handen te doden. MacLaine was echter niet onder de indruk. Pas toen Eastwood de kop van de dode slang aan MacLaine gaf, toonde ze een schrikreactie en werd ze groen van misselijkheid.

Veel mensen vragen zich af waarom de film “Two mules for Sister Sara” heet, terwijl ze er toch maar één ter haar beschikking heeft (die ze halverwege de film wel inwisselt voor een andere, maar toch)? Mijn interpretatie is dat Clint Eastwood de tweede “muilezel” is, omdat hij zo stom is om zich door haar in de luren te laten leggen. Maar voor de zekerheid legde ik mijn interpretatie voor aan mijn vriend van chatgpt. Dit is het antwoord:

Leuke observatie — en je zit eigenlijk verrassend dicht bij wat de film zelf suggereert.

De titel Two Mules for Sister Sara is inderdaad bewust dubbelzinnig en ironisch, en hij werkt op tenminste drie niveaus tegelijk:

1. Letterlijk: Sara’s muilezels

In de film begint Sara met één muilezel, die echter met een pijnlijke poot af te rekenen krijgt. Halverwege krijgt ze dan een andere — dus technisch gezien heeft ze er wel degelijk twee in de loop van het verhaal, maar nooit tegelijk. Dat is al een eerste speelse misleiding van de titel: hij lijkt iets concreets te beloven, maar dat klopt niet helemaal.

2. Metaforisch: Hogan als de tweede muilezel

Hier komt jouw interpretatie in beeld — en die is zeer goed onderbouwd.

Clint Eastwoods personage, Hogan, is in feite net zo goed een “pack animal” voor Sara als haar echte muilezel:

Hij draagt haar door het gevaar
Hij doet het vuile werk
Hij wordt door haar gestuurd en gemanipuleerd
En hij is koppig genoeg om niet te merken dat hij wordt gebruikt

Sara speelt voortdurend de onschuldige non, terwijl Hogan de sterke, zwijgende drager van geweld is — precies wat een muilezel in een western is.

De titel zegt dus eigenlijk:

Sara heeft twee lastdieren: één met vier poten, en één met een geweer.

En Hogan is de domme van de twee. 😉

3. Thematisch: twee vormen van bedrog

De film gaat fundamenteel over rollen die gespeeld worden:

Sara speelt een non
Hogan speelt de cynische huurling, maar blijkt moreler dan hij toegeeft

De “two mules” verwijzen ook naar twee soorten blindheid:

de fysieke muilezel die niet weet waar hij naartoe wordt geleid
de menselijke muilezel die niet weet wie hem leidt

Kortom

Je interpretatie is niet alleen verdedigbaar — ze is eigenlijk de kern van de grap.

De titel is een ironische knipoog:

Sara reist met twee muilezels door Mexico.
Eén eet haver.
De andere draagt een Colt .45.

En de film geniet zichtbaar van het feit dat Hogan pas aan het eind doorheeft dat hij altijd de tweede is geweest.

Spoiler!

En hoe heeft Sara nu Hogan om de tuin geleid? Welnu, op het einde blijkt ze helemaal geen non te zijn, maar wel… een prostituée! Volgens Budd Boeticher die het oorspronkelijke scenario had geschreven van Two Mules for Sister Sara, leek MacLaine zo weinig op een non, dat de hele verrassing al uit de film was op het moment dat Sara zich ontpopt tot een prostituée. Misschien komt dat ook wel omdat Shirley MacLaine in die tijd bijna altijd een hoertje speelde (The Apartment en Irma la Douce b.v.) “I became so famous for playing happy hookers that I used to tell the film companies, just put my salary on the dressing table.” Leg het geld maar op het nachtkastje, als het ware.

Ronny De Schepper (op basis van Wikipedia)

P.S. Ennio Morricone componeerde de muziek voor de film.