Voor de Belgische operaliefhebbers betekende het jaar 1981 zoveel als het begin van een nieuwe tijdrekening. Gerard Mortier (foto M.V.) werd directeur van de Nationale Opera en hoewel het seizoen nauwelijks begonnen is, blijkt nu reeds dat deze enigszins onderkomen cultuurtempel opnieuw een (ook naar buitenlandse maatstaven) zeer aanvaardbaar niveau haalt. « Don Carlos » van Verdi werd — mede dank zij de inventieve regie van Gilbert Deflo — grondig van overbodig stof ontdaan, terwijl « Wozzeck » van Alban Berg (in een niet minder originele regie van Hans Neugebauer) zonder meer een spektakel van « superieure klasse » is, zoals onze recensent verleden week nog schreef. In beide gevallen bewijst directeur Mortier dat hij het ernstig meende, toen hij tijdens zijn ontmoeting met de pers stelde, dat opera hoe dan ook theater is, en dat dit theater de dialoog moet aangaan met de tijd en de maatschappij waarin het zich manifesteert.

In Vlaanderen smolten de opera’s van Antwerpen en Gent eindelijk samen tot de Opera voor Vlaanderen, waardoor het gezond verstand eindelijk (maar erg laattijdig en wie weet misschien slechts voorlopig) zegevierde over een in onze twintigste eeuw (na Christus) toch wel ten hemel schreiend provincialisme. Dit seizoen is echter een overgangsseizoen. Over wat de nieuwe 0. v. V. geworden is, zullen we u pas volgend jaar kunnen berichten. Maar hoop doet leven. Of zoals men in Antwerpen zegt : waar er rook is, is er vuur…
Voor hét (niet gezongen) theaterevenement van het jaar zorgde Jan De Corte met zijn « Hamletmachine » in de Brusselse Beursschouwburg. Jan De Corte, die nota bene op korte tijd zijn beide ouders (de acteurs Marc De Corte en Jo Crab) verloor.
In die Beursschouwburg hadden overigens nog wel meer markante theaterfeiten plaats. Of de premières van « De tijger » (Jan Decleir) en « Frankenstein » (Mannen van den Dam) meegevallen zijn, moeten we nog afwachten, maar de laatste groep heeft met « Het Laxeermiddel » beslist reeds hoge ogen geworpen. Ook op het gebied van jeugdtoneel blijft de Beurs « outstanding ». Zij haalde o.m. Jozef van den Berg (foto) uit Nederland die voor een aangrijpende theaterervaring zorgde.
In de onmiddellijke nabijheid heeft ook de Ancienne Belgique zich met hart en ziel op het toneel geworpen, o.m. door het BKT te huisvesten.

« Ik zal voor ik verander/in een steen, een dier, een dier/of in een slinterplaat, /de schepper worden van een luchtkasteel, / want ik beschik over de zachte handen van een uitvinder ». Dit beloofde Paul Snoek (foto) zichzelf en zijn lezers toen hij 22 was, en deze beloften heeft hij, zowel in zijn poëzie als in zijn plastisch werk waargemaakt. Pas 47 was hij, toen hij in oktober van dit jaar de dood vond in een verkeersongeval, maar waar bij dit soort gelegenheden gewoonlijk gezegd wordt dat de overledene een leemte nalaat, kan van Snoek getuigd worden dat het een ruimte is die hij nalaat : de ruimte van het volledige leven.
Een gevoelig verlies leden onze Zuid-Nederlandse letteren ook in de persoon van Bernard Kemp, een erudiet essayist, een knap en veelzijdig romancier die wat hij zich als theoreticus eigen gemaakt had ook in zijn creatief werk kon verdisconteren en last not least iemand die alert doch met een grote mildheid zijn tijd beleefde — en zodoende mee gestalte gaf.
Het Masereelfonds werd dit jaar tien jaar jong (God, wat vliegt de tijd !) en dit gaf aanleiding tot een resem feestelijkheden waarvan naar wij vernamen velen nog steeds niet bekomen zijn. Zo vierde men onder het motto « Vlaanderen kan anders ! » op 29 augustus te Deinze een Tweede Ludiek Rebels Feest, terwijl op 17 oktober de Brusselse afdeling in de Ancienne Belgique « Brusselings » organiseerde, waarbij weer eens blijkt dat de vereniging zich zowel op Vlaams als op sociaal gebied in de voorhoede beweegt — en daar vallen zoals men weet de klappen, zoals bleek bij de actie op de brakste aller gronden.
Voor poëziefreaks was het hoogtepunt van al deze festiviteiten echter het uitreiken van de Poëzieprijs van het Masereelfonds op 14 november jl. in de St.-Pietersabdij te Gent. Laureaat werd Julien Vangansbeke, aan wie een enveloppe bevattende 20.000 frank werd uitgereikt — voor een poëet een niet alledaagse som, waarmee het MF eens te meer bewees dat het dit vaak als marginaal gedoodverfde genre op een heel bijzonder plaatsje koestert.
Dit lijkt ons overigens de aangewezen plaats een paar andere prijswinnaars in het zonnetje te zetten. In dit jaar waarin het vierhonderd jaar geleden is dat P.C. Hooft te Amsterdam het levenslicht zag, werd de naar hem genoemde Nederlandse Staatsprijs voor Letterkunde toegekend aan Willem Brakman, een enigszins (zeker in Vlaanderen) onderschat auteur, die zich hiermee terecht op het niveau van de Groten geplaatst ziet.
De Prijs aller Prijzen, de Nobelprijs, ging dit jaar naar Elias Canetti, een Oostenrijkse schrijver van Spaans-Joodse afkomst. Bekend werd deze zesenzeventigjarige auteur vooral door zijn monumentale studie « Massa und Macht » waarin hij de psychologie van de massa’s op de snijtafel legt, een onderwerp dat als een rode draad in zijn hele oeuvre verweven zit.
Het televisiejaar 1981 besluit op een eerder pessimistische noot. De recente besparingsvoorstellen van de BRT — noodzakelijk door een te geringe aangroei van de begroting – hebben een domper gezet op heel wat plannen. Verder hangt er nog de dreiging van het commercieel doorbreken van het zendmonopolie boven onze hoofden. En dat is ook niet precies een hoopvol iets inzake de kwaliteitsverbetering van de uitzendingen vooral niet in de informatieve en vormende sector. Het afgelopen jaar was tenandere ook al niet te best in dat opzicht bij de BRT. Wij hebben bij het doorbladeren van onze kritieken weinig echte uitschieters gevonden die in aanmerking zouden kunnen komen voor de Prijs van de Kritiek die op 13 januari a.s. zal toegekend worden. De nieuwe uitgave van « Zuid-Noord » deed het niet helemaal en « TV-Touché » raakte ons ook maar terloops. En aan « Hitring » kon men zich meer ergeren dan vergenoegen. Misschien schrijft « De mondelinge geschiedenis van de Gentse textielarbeiders » nog geschiedenis. Misschien…

Jan Mestdagh, Ronny De Schepper en Lode De Pooter

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.