In ‘Middle England’ (2018) (Klein Engeland; De Bezige Bij, 2019) ontmoeten we de personages die Jonathan Coe reeds ten tonele bracht in zijn romans ‘The Rotters’ Club’ (2001) en ‘The Closed Circle’ (2004). Nu bevindt de familie Trotter met vooral Benjamin en Lois in middelbare leeftijd als hoofdpersonen, zich in een woelige politieke periode. Dit is waar deze roman over gaat: de politieke gebeurtenissen in Engeland van april 2010 tot september 2018. Dat betekent: de aanloop naar wat zal eindigen in de brexit. 

Dit alles beleven we mee met het ganse gezin Trotter, voornoemden, Benjamin die een epos schrijft over de geschiedenis van het eiland, een werk dat uiteindelijk afgekalfd wordt tot een liefdesroman die hem enige roem zal opleveren. Zijn zus Lois die een academische carrière doorloopt én een woelig liefdesleven. Haar dochter Sophie wordt een centraal personage net als Benjamins vriend Douglas. Al dezen, met hun persoonlijke problemen, hun beroepsbezigheden, hun relaties, bewegen zich in een land dat blijkbaar nog steeds – in zijn jeugd – de wonden likt van een misplaatste euforie. Het gaat niet goed, Werkloosheid, sluiting van bedrijven, armoede, huisvesting, sociale voorzieningen, gezondheidszorg… De economie is ingestort, de salarissen zijn bevroren, er zijn nauwelijks voorzieningen voor het pensioen. Sparen voor vakantie of een auto, de ‘kleine man’ mag het vergeten. Gordon Brown is premier. In de jaren 70 was er samenhang, harmonie, eendracht… dat bleek te veranderen na de verkiezingen van 1979. En nu verscheen David Cameron aan het firmament. De conservatieven, ze waren ook niet smetteloos, er waren schandalen – omkoop, onkostennota’s… We volgen alles via de commentaren van de personages, over wat ze horen, lezen, zelf schrijven zoals Doug die journalist is. Of wat ze beleven – hun leven ondergaat wisselingen die soms afhankelijk zijn van politieke beslissingen.
In augustus 2011 ontploft de onvrede: de eerste rellen in London. Even later zijn ze er ook in de thuishaven van Rotters, Birmingham. De jeugd keert zich tegen alle gezag, tegen de politie, tegen het establishment. Het pad lijkt geëffend voor de conservatieven: in mei 2015 wint Cameron de verkiezingen. Maar hij doet dit vooral met de belofte een referendum te houden over een eventuele uitstap van Engeland uit de EU. Iets waar hij zelf een tegenstander van is, en in de overtuiging dat indien deze bevraging er werkelijk moet komen men nooit voor een uitstap zou kiezen… Helaas, de sfeer wordt grimmig. Voor- en tegenstanders van wat algauw de populaire naam ‘brexit’ krijgt staan met geslepen messen tegenover elkaar. In de marge krijgen minderheden het te verduren. Vooral de rassenhaat laait fel op. Een hoogtepunt, nu ja dieptepunt, is de fatale aanslag op 16 juni 2016 op het parlementslid Jo Cox. Uiteindelijk zal, tegen de verwachting en hoop van Cameron in (die ontslag zal nemen als voorzitter), het bekende verdict vallen. We hebben de hele rollercoaster lezend kunnen meevolgen, een soms komisch drama, een politiek spel van misleiding met de wereld van het kapitaal die – onzichtbaar, in de coulissen – aan de touwtjes trekt, geholpen door de pers die het volk opruit.
Dat Coe zich hier focust op de politiek en wat de impact ervan is op de maatschappij, op het individu, betekent niet dat hij met ‘Middle England’ een gortdroog pamflet afgeleverd heeft. Integendeel. Hij is erin geslaagd een boeiende roman te schrijven waar we de personen zien evolueren, hun persoonlijke strijd, hun psychologische ontwikkeling. De relaties evolueren, de emoties zijn aanwezig. Dit alles gekaderd in de sociale context, elk bevindt zich op een andere sport van de ladder – ervaart de evolutie op zijn wijze. Door de veelheid aan personages duiken ook talrijke locaties op, geografisch verplaatsen we ons van Birmingham naar London, maar vooral zijn er die plaatsen die een cruciale rol opeisen: een tuincentrum, een cruise, winkels… waar de auteur ons met alle lagen van de bevolking kan confronteren. En het verslag over de openingsceremonie van de Olympische Spelen in London, een terugblik op de geschiedenis van Engeland, en de reflexie daarover van de diverse betrokkenen – wat een vondst!
Bedenkingen over politieke correctheid, over het aanzwengelend racisme waar de brexit een uitmuntende trigger voor blijkt en die dat later stimuleert… Coe is duidelijk, hij laat het zijn personen verwoorden of aan den lijve ervaren. Tot het bonte gezelschap zich – wat een symboliek – nadat Benjamin en zus Lois een B&B openen in Frankrijk, daar treft voor wat men een pan-Europese reünie zou kunnen noemen. Dat het onderwerp Jonathan Coe niet losliet blijkt uit het feit dat in 2021 in Frankrijk zijn literaire lezingen als onderwerp hebben: ‘Engeland na de brexit’… Na het lezen van deze roman is wel duidelijk hoe hij daarover denkt.   

Johan de Belie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.