Fons Mariën las Van Morendoders tot botsende beschaving. De duizendjarige oorlog tegen de islam van Lucas Catherine.

Ik heb nu dit boek van Lucas Catherine gelezen, dat stamt uit 2007. De titel ‘Van Morendoders tot botsende beschaving’ sprak me aan: ik heb immers al vrij veel gelezen over de geschiedenis van Al Andalus en de Reconquista, een episode uit de Spaanse geschiedens waarmee dit boek begint. De ‘morendoder’ uit de titel slaat op Sint-Jacobus (de heilige die in Compostela zou begraven liggen). Die werd in het Spaans ‘matamoros’ genoemd en was zowat de patroonheilige van de christelijke strijders die hun land wilden heroveren op de Arabieren en berbers (in die tijd Moren genoemd). Catherine ziet in deze strijd en in de toenmalige kruistochten (begonnen in de elfde eeuw en gericht op het heroveren van Jeruzalem) het begin van een ‘duizendjarige oorlog tegen de islam’, zoals de ondertitel van dit boek luidt. De auteur leidt ons langs andere historische momenten, zoals de verovering van Amerika (met het interessante dispuut van Valladolid waarin over het ‘statuut’ van de Indianen beslist werd), de kolonisatie tot de meer hedendaagse theorie van ‘botsende beschavingen’ van Samuel Huntington (die volgens de auteur schatplichtig is aan de historicus Bernard Lewis). Catherine schrijft ook uitgebreid over de filosofische en wetenschappelijke bijdrage die de islam (via Al Andalus) leverde aan Europa, meer bepaald in het doorgeven via vertalingen van de antieke Griekse kennis en filosofie, een thema waar ook mijn belangstelling naar uitgaat. Dat de auteur zeer belezen is en veel kennis heeft opgedaan blijkt ook uit boek.

Maar wat vooral uit dit boek blijkt is hoe eenzijdig zijn visie op de geschiedenis is. Overal ontwaart hij islamofobie, zelfs in perioden waarin die term nog niet bestond. Kortom: Lucas Catherine is – zoals ons al bekend was – vooringenomen, d.w.z. hij schrijft nooit een onvertogen woord tegen de islam. Hij is een islamofiel, alle mogelijke negatieve gegevens over de islam of de Arabische cultuur verzwijgt hij, bedekt hij met ‘de mantel der liefde’ of minimaliseert hij. Zo lezen we bij hem nauwelijks iets over het feit dat de Arabische wereld in de decennia na de dood van hun zogenaamde profeet grote gebieden veroverde in het Midden-Oosten, Azië en Noord-Afrika. Al Andalus kwam er op het Iberische schiereiland na een heilige oorlog die begon met de invasie in 711. Dat ging natuurlijk gepaard met veel geweld. De ‘tolerantie’ van het Moorse bestuur wordt aangehaald, maar in feite hadden joden en christenen een dhimmi-statuut waardoor ze de facto tweederangsburgers waren die een extra belasting moesten betalen om hun godsdienst (in een beperkte mate) te mogen belijden. De Arabische slavenhandel wordt enkel terloops vermeld, terwijl die eeuwenlang (tot in de 20ste eeuw) heeft bestaan en mogelijk meer slachtoffers maakte dan de trans-Atlantische slavenhandel (waarvoor hij een totaal van de pot gerukt cijfer aanhaalt). In Catherines visie heeft alleen Europa, het christendom, het Westen zich schuldig gemaakt aan expansie, imperialisme, kolonisatie, racisme en wreedheid. Over het feit dat het Ottomaanse rijk eeuwenlang landen op de Balkan beheerst heeft lezen we amper iets in dit boek, over het devsirme-systeem (waardoor jongens tussen 12 en 16 jaar van hun christelijk gezin als ‘belasting’ werden weggenomen om vervolgens onder dwang moslim te worden en de Ottomaan te dienen): daarover niets in dit boek. Integendeel, overal ziet Lucas Catherine islamofobie en hij kan het niet nalaten tegen menige Europese schenen te stampen, zo krijgt ook journaliste Mia Doornaert ervan langs. Kortom, dit boek geeft enkel de eenzijdige, bevooroordeelde visie van de auteur weer. Ondanks de vele wetenswaardigheden en eruditie waarvan hij getuigt, valt dit boek niet te pruimen.

Fons Mariën

2 gedachtes over “De leestips van Nonkel Fons (271)

  1. @Fons,
    Het is goed dat ook deze kant van de medaille wordt belicht. Imperialisme, een Romeins woord, Is geen Europese uitvinding. Overal ter wereld zie je deze ontwikkeling. Het schijnt vrijwel universeel te zijn dat een dominante groep probeert om andere groepen te onderwerpen, uit te buiten en tot slaaf te maken. Mensen die denken dat dit niet zo is en dat Lucas Catherine gelijk heeft moeten eens een historische atlas aanschaffen. Er is veel aandacht aan de veelal negatieve kanten van ook ons Imperialisme. Maar die aandacht is ook eveneens toch vooral een Westers fenomeen. In het Midden Oosten ligt niemand wakker van de slavenhandel die er 1000en jaren is geweest en eveneens onnoemlijk veel leed heeft veroorzaakt. Schuldgevoel over deze zaken lijkt toch echt heel wezenlijk deel uit te maken van het Westers denken.

    Geliked door 1 persoon

  2. Dag Raymond, dat zie je goed: imperialisme en het overheersen van andere volkeren zijn niet alleen een Westers fenomeen. Neem vandaag, op 12 september 1683 werd het Ottomaans leger dat voor de poorten van Wenen stond, verslagen door een christelijk leger o.l.v. een Pools generaal. De kritiek op de eigen politiek is wel typisch Westers en het boek van Lucas Catherine is daar goed voorbeeld van. Hij gebruikt uit de geschiedenis enkel die zaken die in zijn anti-westers kraam passen.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.