Fons Mariën las Afschaffing van de slavernij: complexe voorgeschiedenis van een wereldwonder door Mart-Jan de Jong en Yael Wodnitzky.

“Tienduizend jaar lang was slavernij de gewoonste zaak van de wereld. Daarom is de afschaffing niet minder dan een wereldwonder, waarvoor de mensheid iedereen die eraan heeft bijgedragen voor eeuwig dankbaar dient te zijn”, zo schrijven de auteurs Mart-Jan de Jong en Yael Wodnitzky in hun boek over het abolitionisme.
Ze starten hun boek met een schets van het fenomeen slavernij van in de antieke tijd. Ze focussen vooral op de Westerse wereld, maar hebben het ook over de Arabische slavenhandel. De nadruk ligt echter op het abolitionisme, dat eind 18de-begin 19de eeuw zijn opgang maakte in eerst Frankrijk en vooral Groot-Brittannië. Binnen die Westerse wereld ontstond er een voortschrijdend inzicht dat op lange termijn een einde zou maken aan slavernij. In Frankrijk zien we dat in het verlichtingsdenken (met vooral de gelijkheid tussen alle mensen) dat in 1794 leidde tot de afschaffing van de slavernij. Napoleon voerde tijdens zijn bewind de slavernij opnieuw in, waarna het duurde tot de jaren dertig van de negentiende eeuw voor de afschaffing weer op de politieke agenda kwam, dank zij de inspanningen van een verlichte elite. In Groot-Brittannië zien we dat het abolitionisme gedragen wordt door evangelische bewegingen, zoals de Quakers. Een hernieuwde visie op de evangelische boodschap legde de nadruk op het feit dat iedereen gelijk is in de ogen van God. Er ontstond een breed gedragen beweging met talrijke actiegroepen en voormannen. Ook de vrouwen zetten zich in voor de abolitionistische beweging. Er werden ‘moderne’ drukkingsmiddelen ingezet, zoals pamfletten, gedichten die in kranten verschenen (en die vooral het droeve lot van de slaven onder de aandacht brachten), toespraken van voormannen die actie voerden in heel het land. Deze Britse drukkingsgroepen zetten zich actief in om eerst de slavenhandel te verbieden, later bestreden ze ook de slavernij zelf. Ook in de Verenigde Staten werd het abolitionisme breed gedragen. Een verlicht president als Abraham Lincoln speelde hierin een belangrijke rol en het kwam zelfs tot een burgeroorlog met de zuidelijke staten (verenigd in de Confederatie) vooraleer de slavernij effectief werd afgeschaft. De auteurs hebben uiteraard ook aandacht voor de slavernij in Suriname en de beweging voor de afschaffing in Nederland, de auteurs zijn immers Nederlanders.

Het is een feit dat ook slaven en vrijgekochte slaven een rol speelden in de afschaffing, met name de slavenopstanden (zoals in 1791 in Haïti) en de vele vluchtpogingen zetten het systeem onder druk. Maar om de uiteindelijke afschaffing te begrijpen moet toch vooral gekeken worden naar de inzet van talloze blanke mannen en vrouwen in de Westerse landen.

Fons Mariën

2 gedachtes over “De leestips van Nonkel Fons (270)

  1. Het is goed om deze kant van het verhaal ook te benadrukken. Er is veel aandacht, terecht daar niet van, op het afschuwelijke van slavernij. En hoe erg we ons dienen te schamen dat we ooit hebben deel genomen aan slavenhandel en slavernij. Dat dienen we te doen maar we hebben het wel afgeschaft en om principiële gronden. Niet op grond van economische of andere afweging. Dat was de kracht van de abolitionistische beweging.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.