Fons Mariën las Over Freud (foto Ludwig Grillich via Wikipedia) van Jacques Van Rillaer.

Ik heb dit boek in Goodreads gecreëerd en een fout gemaakt: de titel is natuurlijk niet ‘Oveer Freud’. De ondertitel maakt de strekking al iets duidelijker: Feiten, illusies en leugens over de psychoanalyse.
De auteur is emeritus professor psychologie van de UC Louvain en Université Saint-Louis-Bruxelles. Hij is begonnen als psychoanalyticus, maar heeft deze praktijk de rug toegekeerd. Jacques van Rillaer is één van de auteurs van ‘Le livre noir de la psychanalyse’. Hij is dus goed geplaatst om een kritisch boek over de psychoanalyse te schrijven. Het boek is een vertaling uit het Frans. In de uitgave is een woord vooraf door filosoof Maarten Boudry opgenomen, die zijn doctoraat schreef over Freud en de psychoanalyse.

Kritisch is zeker een woord dat we mogen gebruiken om dit boek te kenmerken. In drie hoofdstukken (de methode, de theorieën en de therapie) beukt de auteur stevig in op de psychoanalyse van Freud. Dit boek is het tegengestelde van een hagiografie. Integendeel, de mythe rond Freud als grondlegger van een vernieuwende wetenschap wordt ontmaskerd. Het blijkt dat enkele begrippen (zoals het onderbewuste) en methodes (gesprekstherapie) helemaal niet nieuw en revolutionair waren. Bovendien blijkt dat Freud een aantal theorieën ontwierp zonder grondig empirisch onderzoek te doen. Ook keek hij niet kritisch naar zijn theorieën: eenmaal hij een theorie had (zoals die van het Oedipuscomplex), bleef hij erbij. Bovendien blijkt dat er een aantal leugens verspreid zijn over de “successen” van zijn therapieën. Zijn methode en theorieën waren allesbehalve wetenschappelijk en zijn praktijk was helemaal niet verdienstelijk. Freud en psychoanalyse worden nog te vaak door leugens en illusies omringd. Uiteindelijk vormde zich een kliek rond de grondlegger, die eigenlijk de stichter van een sekte kan worden genoemd. En die ook geen kritische stemmen naast zich duldde. Integendeel, Freud werkte actief mee aan de mythevorming rond zijn persoon.

Wie na het lezen van dit korte en zakelijk geformuleerde betoog, nog enige illusies over Freud overhoudt, moet wel een onverbeterlijke fan zijn die alle terechte kritiek naast zich neerlegt. Wat mijzelf betreft, dit boek bevestigde mijn reeds bestaande kritische en sceptische kijk op de psychoanalyse.

Fons Mariën

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.