Het is vandaag al vijftien jaar geleden dat de Vlaamse orkestleider Francis Bay is overleden (foto Leo Bayetz via Wikipedia).

Francis Bay werd als Frans Bayetz in 1914 in Rijkevorsel geboren als zoon van kleine middenstanders. Zijn artiestennaam lijkt voor de hand te liggen, maar werd misschien toch ook geïnspireerd door zijn Franstalige collega, Jacques Say.
De jonge Francis studeerde eerst aan het muziekconservatorium van Mechelen en nadien in Amsterdam bij Oscar Back. Hij was ook een uitstekend virtuoos zowel op de trombone en de klarinet als de altosax en de fluit.
Vanaf 1927 kwam Bay als muzikant bij Paul Godwin’s Jazzsymfonians terecht, een in die tijd populaire band waarvan zo maar liefst 9 miljoen platen verkocht werden. Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog moest Godwin, die jood was, zijn orkest opdoeken. Samen met de Zweedse muzikant Boyd Bachman vormt Francis Bay dan een nieuw orkest dat in heel Europa bekend zou worden. Zijn volgend paradepaardje waren The Skymasters. Hij zorgt ervoor dat het een van de meest vooraanstaande orkesten van dat moment wordt. Hij gaat ook een tijdje spelen bij de in die periode onzettend populaire band The Ramblers. In Vlaanderen treedt hij op het einde van de jaren veertig en bij het begin van de jaren vijftig vaak op in een kleine bezetting in restaurants en cafés.
Hij wordt ook gevraagd om muziek te schrijven voor de soundtracks van enkele Nederlandse en Duitse films. Dat belet hem niet zich intens bezig te houden met de uitbouw van een eigen orkest, eerst bij de RTB alvorens hij in 1954 bij de BRT met z’n eigen big band mocht beginnen. Jo Leemans werd vanaf de tweede helft van de jaren vijftig het vocale uithangbord van het orkest. Dat was ook de periode dat Freddy Sunder als gitarist-zanger bij het orkest was terechtgekomen. Andere bekende gezichten waren o.a. pianist Jean Evans en drummer Armand Van De Walle.
Vanaf de Expo van 1958 gaat het Francis Bay voor de wind: hij sloot een platencontract met het Omega-label die zijn elpees in Engeland en Amerika ging verdelen. Vooral zijn Latijns-Amerikaans getinte elpees deden het in het buitenland ontzettend goed en hij durfde zich gerust te meten met orkesten als die van Edmundo Ros en vooral Perez Prado. In 1958 produceerde Francis Bay zo maar liefst 22 elpees, waaronder de allereerste stereo-opname in Europa.
Vanaf 1959 duikt Francis Bay op als dirigent van de BRT-deelnames aan het Eurovisiesongfestival. Hij zal trouwens vanaf 1961 ook de Cansonissima-preselecties begeleiden. Bay blijft dat volhouden tot aan zijn pensioen wanneer hij in 1979 samen met Micha Marah naar Jeruzalem gaat.
In 1967 had Bay zijn orkest wel al ontbonden. De muzikanten kwamen terecht bij het jazzorkest van de BRT onder leiding van Etienne Verschueren.
Eind jaren zeventig is het verhaal afgelopen. Toen hij 67 werd – hij had van de BRT al twee jaar langer mogen werken dan wettelijk was toegelaten omdat ze niet meteen een geschikte vervanger vonden – werd er een examen uitgeschreven en kwam Freddy Sunder als nieuwe dirigent uit de bus en werd Francis beleefd gevraagd zijn dirigeerstok aan Sunder door te geven. Hij beschouwde het als een persoonlijke aanval op zijn jarenlange inzet en hij heeft het de BRT een lange tijd kwalijk genomen. Maar uiteindelijk kon Martine Prenen hem in een gedenkwaardige uitzending van De Rode Loper met een bloemetje overhalen om de strijdbijl te begraven. Een ontroerde Francis Bay ontving haar overigens in zijn kamerjas. Korte tijd nadien overleed hij.
Vele jaren eerder had Francis Bay in een interview aan Nic Bal reeds verklaard: “Orkesten als Mantovani en Helmut Zacharias hebben hun eigen sound, hun eigen klankkleur. Die kunnen het zich permitteren op dat uniek geluid te teren. Wij als radio-orkest kunnen dat niet. We spelen amusementsmuziek in de breedste zin van het woord. (…) Ik stem onze stijl af op de smaak van ons publiek, voor een groot deel bepaald door de keuze van het juiste repertoire.”
Francis Bay heeft tijdens zijn loopbaan zowel voor- als tegenstanders gekend. Met alle respect, maar ik situeer mezelf eerder bij de tweede kategorie. Francis Bay zegt in het interview met Nic Bal wel dat hij geen eigen geluid had, maar dat had hij juist wél en precies dàt geluid zit me dwars. Zo sloot hij b.v. steevast af met een oorverdovend geschetter van de trompetsectie.
Volgens Marc Brillouet vonden een aantal critici het een gemiste kans dat zijn solisten haast nooit de gelegenheid kregen om te improviseren, tenzij dan die muzikanten die ik hierboven heb opgesomd, maar toegegeven, die behoren allemaal tot de ritmesectie, de blazers traden individueel inderdaad niet op de voorgrond. Maar hun samenspel wordt wel als vlekkeloos gequoteerd. Het orkest kon dan ook rekenen op heel wat bewonderaars. De bekende Amerikaanse tv-presentator Ed Sullivan was naar verluidt een grote fan van hen. Hij wou hen in 1967 uitnodigen voor een optreden in zijn razend populaire tv-show, maar de BRT kon het orkest geen weekje missen, dus werd het hele verhaal aan de kant geschoven.
Francis Bay was als mens een man van uitersten, zo was hij zeer gelovig, maar hij was ook een perfectionist die behoorlijk uit zijn sloffen kon schieten als iets niet naar zijn wensen verliep.

(gebaseerd op de Hitriders-website van Marc Brillouet)

Een gedachte over “Francis Bay (1914-2005)

  1. Bedankt voor de herinnering aan het overlijden van Francis Bay, nu vijftien jaar geleden. Ter info de muzikale activiteit bij het orkest van Paul Godwin was van 1937 tot 1939. In 1927 was Frans Bayezt (juiste schrijfwijze) nog maar 13 jaar, iets té jong voor deel uit te maken van een bigband.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.