Fragment uit “Rita… op school”

Vorige week was het dertig jaar geleden dat ik in Heist op den Berg naar een opvoering van “Rita… op school“, gespeeld door Nora Tilley en Tuur De Weert ben gaan kijken. Ik was daarvóór al naar de première in het Mechels Miniatuur Theater zelf gaan kijken, maar daarvan heb ik de datum blijkbaar niet genoteerd, want ik ben hem niet tegengekomen in mijn database. Dat ik een tweede keer ging kijken, geeft natuurlijk al aan dat ik het een steengoede voorstelling vond. Bovendien zaten er nog twee toemaatjes aan vast. Bij het groeten bemerkte Nora mij in de zaal en zij groette mij vanop het podium, wat ik natuurlijk, laten we zeggen, “hartverwarmend” vond. Daarna zijn de vriendin die mij vergezelde (het lief van een vriend, dus niet “mijn” vriendin in die bepaalde betekenis) en ikzelf nog een pintje gaan drinken met Nora en Tuur, zodat het een méér dan geslaagde avond mocht worden genoemd, waarop ik met deze graag nog eens terugblik…

André Lefèvre stuurde mij enkele jaren geleden een fragment uit zijn bewerking van “Educating Rita” van Willy Russell om te gebruiken in één van mijn klassen. Ik hoop dat hij er geen bezwaar tegen heeft dat ik het op mijn blog afdruk, het is tenslotte als compliment bedoeld, want ik vond André’s adaptatie zéér goed. Daarom had ik hem trouwens precies om dit fragment gevraagd. In het origineel gaat het hier immers om “Of human bondage” van Somerset Maugham (Rita heeft dat boek gekozen omdat ze dacht dat het kinky was). André moest hier dus niet enkel vertalen, maar ook een boek vinden met evenzeer een dubbelzinnige titel en toch met min of meer dezelfde problematiek. De keuze viel op “Maria Speermalie” van Herman Teirlinck en André heeft dit uitstekend aangepakt.

FRANK: Je moet steeds voor ogen houden, dat kritiek zuiver objectief is. Kritiek moet worden benaderd als een wetenschap. Het moet… euh… Zij moet worden gesteund door te refereren aan gezagvolle, literaire critici. Kritiek is nooit subjectief en mag dus nooit worden verward met partijdige interpretatie. Kritiek duldt geen sentiment. (NEEMT HET BOEK SPEERMALIE) Vertel me eens wat je van Maria Speermalie vond?
RITA: Truut.
FRANK: Wat?
Rita: Ik vond het truut!
FRANK: Truut? En aan wie refereer je, om je thesis te ondersteunen? Paul de Wispelaere?
RITA: Nee… aan mijn eigen!
FRANK: En wat heb ik net gezegd..? “Mijn eigen” is subjectief.
RITA: Awel, dat denk ik er over.
FRANK: Jij denkt dus dat “Maria Speermalie” truut is. Zou je nu zo vriendelijk willen zijn me eens te vertellen, waarom jij zegt… ik citeer… “ik vond het truut”, einde citaat.
RITA: Jep. Awel, ik zal het u ne keer vertellen, ze. Het is truut omdat die vent, die dat, geschreven heeft, ne kloot was. Ach ja, want ongeveer in ’t midden van dien boek, kon ik het echt niet meer over mijn hart krijgen om dien boek nog verder uit te lezen, als ge weet dat die schone meneer Herman Teirlinck schrijft, ik citeer: “Ik verfoei die vezelende lafheid, en die schuwe huizen, en die armoede, die al maar kinderen kweekt, zonder trots noch levensmoed”, einde citaat. En daarom is het truut en daarom heb ik het ook niet verder meer uitgelezen.
FRANK: (VERSTELD) Omdat hij gezegd heeft dat hij armoede verfoeit?
RITA: Jep, zo is het.
FRANK: Maar de armoede is toch niet het onderwerp van deze roman.
RITA: In den tijd dat dien boek geschreven is was de situatie van de arme mensen verschrikkelijk slecht en zeker hier bij ons. En dan durft hij nog zeggen dat hij die mensen verfoeit, die schone meneer Herman Tierlinck.
FRANK: Teirlinck.
RITA: Dat kan mij niet schelen, hoe dat hij heet. Hij zit daar maar in zijnen ivoren toren en zegt dan maar dat hij die mensen verfoeit. (FRANK LACHT) Lach me niet uit, ze.
FRANK: (STAAT OP) Maar je kan onmogelijk Herman Teirlinck gaan interpreteren vanuit Marxistisch standpunt.
RITA: Waarom niet?
FRANK: Kijk. Voor onze discussie had ik toch gezegd: “kritiek verdraagt geen subjectiviteit, geen sentimentaliteit”.
RITA: Ik was toch niet sentimenteel?
FRANK: Natuurlijk wel. Want je hebt zijn boek niet uitgelezen omdat je Teirlinck kwalijk neemt dat hij de armoede verfoeit. In de literatuur kan je de armoede negeren.
RITA: Dat is immoreel.
FRANK: (LOOPT ROND) Amoreel. Maar jij wilde leren. Zou je misschien willen weten hoeveel punten je zou behalen, als je Herman Teirlinck op deze wijze zou benaderen op een examen?
RITA: Ja, hoeveel?
FRANK: Wel, je zal er waarschijnlijk in slagen, één of twee procent te behalen, als de examinator voldoende sympathie heeft voor die ene dubieuze kwaliteit van je kritiek.
RITA: En dat is…
FRANK: De beknoptheid.
RITA: Akkoord. Maar toch moet ik van dien boek niets hebben. Kunnen we niets anders doen? Iets dat ik graag zou doen!
FRANK: Goed, maar het soort zaken, dat jij graag zou doen, zijn niet noodzakelijk het soort dingen die aan de basis zullen liggen van je examen met kerstmis.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.