Het is vandaag al vijftien jaar geleden dat op het Filmfestival van Berlijn de film “Goodbye Lenin” van Wolfgang Becker in première ging. Zelden heb ik een film gezien waarmee ik mij zo geamuseerd heb, maar ook ontroerd ben geweest. Een film van Oost-Duitse makelij zou ik bijna zeggen want de toestanden in de voormalige DDR worden haarscherp en met veel zin voor relativiteit en humor in de verf gezet. Destijds gaf Linda Crivits mij de toelating om haar recensie voor het tijdschrift “Film” over te nemen.

Beroepshalve was ik (Linda dus, ikzelf ben helaas nooit in de DDR geweest) destijds enkele keren in het oosten van Duitsland en de toestanden die geschetst worden zijn heel herkenbaar en dat maakt het zo amusant. Voorwaar een kenner.
De wijze waarop men een situatie, die tientallen jaren geheerst heeft, die door heel de wereld zeer ernstig genomen werd en onderwerp was van een “koude oorlogssfeer”, hier uit de doeken gedaan wordt, is schitterend. Dit gebeurt immers vanuit het leven van de kleine man.
Eigenlijk wordt hier op ludieke wijze afscheid genomen van het communisme dat uiteindelijk niet werkzaam bleek maar waarvoor miljoenen mensen zich enerzijds opgeofferd hebben en er anderzijds het slachtoffer van werden (kwestie van aan welke kant men stond). Amper vijftien jaar na het slopen van de muur toont deze film aan hoe relatief de dingen zijn en hoe druk wij mensen ons kunnen maken over gebeurtenissen en ideeën die achteraf moeiteloos door de geschiedenis achterhaald worden.
Zes miljoen bezoekers heeft “Goodbye Lenin” bij zijn release getrokken in Duitsland. Dat is ongehoord veel voor een prent van eigen bodem. Het toont aan hoezeer onze oosterburen snakten naar een film die hen afhelpt van hun complexen over de Wende, het neerhalen van de muur in 1989 en de hereniging van beide Duitslanden in 1990.
Lachen met Ossies en Wessies mag, lijkt wel de boodschap van de regisseur Wolfgang Becker (Das Leben ist eine Baustelle). Beckers tragikomedie begint in november 1989. Christiane (Katrin Sass) is de liefhebbende moeder van twee bijna volwassen kinderen, Alex, gespeeld door Daniel Brühl (foto), een ontdekking (*) en Ariane (Maria Simon). Haar echtgenoot is jaren geleden naar het westen gevlucht. Zij is dan maar carrière gaan maken in de communistische partij. Als ze haar zoon ziet betogen tijdens de onlusten die tot de val van de muur leiden, krijgt Christiane een hartinfarct. Acht maanden ligt ze in coma, om te ontwaken in een radicaal veranderde wereld.
De dokters waarschuwen Alex en Ariane: iedere zware schok kan fataal zijn voor moeders zwakke hart. Er zit dus niets anders op dan de waarheid te verzwijgen. De beide kinderen richten de slaapkamer voor de permanent bedlegerige moeder in met Oost‑Duitse meubels van vóór de Wende en zoeken in supermarkten naar Oost‑Duitse producten. De meeste zijn uit de handel, zodat ze op vuilnisbelten moeten zoeken naar oude etiketten om over die van de westerse producten te plakken.
Het bedrog neemt groteske vormen aan als zoon en dochter door vrienden nepjournaals laten maken, met hilarische decors en ouderwetse nieuwslezers, die ze op de video afspelen en laten doorgaan als het journaal van de dag. Ze monteren beelden van de instorting van de Muur zelfs zo, dat het lijkt alsof westerlingen het decadente kapitalisme ontvluchten voor de geneugten van het communistische oosten. Maar langzamerhand moeten ze moeder toch voorbereiden op een wereld vol Coca‑Cola, BMW en Ikea.
De combinatie van satire en (n)ostalgie werkt heel aardig, ook voor niet‑Duitsers. Becker houdt ook de kerk in het midden: hij drijft de spot met het versleten communisme van Erich Honecker, maar ook met het platte kapitalisme dat in de plaats kwam en vooral met het gebrek aan wederzijds respect bij de hereniging. Naar het einde toe gaat deze prima satire jammer genoeg wat ten onder aan sentimentaliteit en melodrama. Toch valt er genoeg te lachen in deze intelligente film om dat euvel erbij te nemen (**).
“Goodbye Lenin” ontving op het festival van Berlijn de Blaue Engel voor beste Europese film en kaapte ook nog eens negen Lola’s (de Duitse oscars) weg. Op de European Film Awards viel de film in de prijzen voor beste film, beste hoofdrol en beste scenario. Daarmee miste de grote favoriet alleen de prijs voor de beste actrice.

Linda Crivits

(*) Zeg dat wel. Ik zag hem later ook nog aan het werk in “Ladies in Lavender”, waarin hij ook nog schitterend viool speelde! (Grapje hoor, ik weet ook wel dat het Joshua Bell was die we aan het werk hoorden.)
(**) Deze opmerking is helemaal voor rekening van Linda, ikzelf was op het einde tot tranen toe bewogen (RDS).

Een gedachte over “Vijftien jaar geleden: première van “Goodbye Lenin” op het Filmfestival van Berlijn

  1. Ik vond het ook een hele mooie en ontroerende film. Het was ook een mooi document om te zien hoe het eraan toe ging in die periode, iedereen weet van de muur af. Maar wat voor gevolgen die had, zijn minder gekend.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.