Het volgende boek waaraan ik ga beginnen, is “Maak jezelf maar klaar” uit 2007 van Elsbeth Etty.

Ik ken Elsbeth Etty, die nauwelijks enkele maanden ouder is dan ik (*), nog van in de tijd dat ik op De Rode Vaan werkte. Zij schreef toen recensies voor ons Nederlandse zusterblad De Waarheid, die wij soms al eens overnamen (nooit andersom, tenzij die ene keer). Of we ooit ook artikels van Elsbeth zelf hebben overgenomen, kan ik me niet herinneren. Alleszins zijn er een aantal artikels met de initialen E.E. verschenen, maar die waren niet van haar. Eerst ging het om een fellow traveler die voor de BRT werkte en zich dus liever niet openlijk met De Rode Vaan wil associëren. Ik geloof niet dat zijn pseudoniem ooit voluit in het blad is verschenen, maar de eerste E. stond voor Evert, dat weet ik nog. Later stond E.E. voor Ed Edol en dat was uiteraard een omkering van “Lode De” of m.a.w. Lode De Pooter. Het is me nooit echt duidelijk geworden waarom Lode zijn toevlucht nam tot dit pseudoniem, maar ik had de indruk dat hij het deed bij recensies van films die hij niet of toch gedeeltelijk niet had gezien (het was een publiek geheim dat Lode wel eens in slaap durfde te vallen tijdens een persvisie, zeker als hij wat had gedronken).
Tot mijn grote verbazing staat het ook op haar Wikipedia-pagina: “Zij studeerde Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Ze was actief in de studentenbeweging. In die tijd werd zij lid van de Communistische Partij van Nederland (CPN). Vanaf 1973 tot 1982 werkte zij voor het communistische dagblad De Waarheid, in de laatste jaren als adjunct-hoofdredacteur.” Tot mijn verbazing zeg ik, want de meeste gewezen communisten willen daar liever niet meer aan herinnerd worden. Ikzelf vind dit vreselijk hypocriet, maar ik had van haar al gelezen bij het verschijnen van haar biografie van Henriette Roland-Holst: “Ik heb ook weleens gezegd, ik wou dat ik dit boek had geschreven voor de periode waarin ik lid van de CPN was, want dan wàs ik nooit lid geworden. Tegelijk weet ik: als ik geen CPN-lid was geweest had ik dit boek nooit zo kunnen schrijven.”
Met andere woorden: ze steekt het niet weg (wat goed is), maar ze wil er zich ook heftig tegen afzetten (wat ik minder kan appreciëren, ook al loop ik nu ook niet meer achter de rode vlag aan). Dat is ook het geval op Wikipedia: “In een interview in 1985 omschreef ze het hoofdredacteurschap als een ‘walgelijke functie’. In een artikel in 1991 probeerde ze afstand te nemen van haar communistische verleden.”
Etty trouwde in 1999 wel met Gijs Schreuders, die ze nog kende uit het milieu van De Waarheid en de Communistische Partij van Nederland (CPN). Dat vind ik dan weer tof: de oude kameraden trouw blijven! En wat haar politieke opinies op dit moment betreft, zou ik vooral graag haar brief aan Ayaan Hirsi Ali lezen, die in 2005 is verschenen in een bundel van 25 dergelijke brieven.
In 1989-1990 werd Etty redacteur literatuur bij NRC Handelsblad. In september 2004 werd Etty benoemd tot bijzonder hoogleraar Literaire Kritiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De titel van haar inaugurale rede luidde Galopperend op jacht naar een idee: literaire kritiek als journalistiek genre. Haar eigen kritieken zijn gebundeld in Dames gaan voor uit 1999.
In 2007 volgde haar romandebuut Maak jezelf maar klaar, dat niet alleen als roman kan worden gelezen, maar ook als een kritische beschouwing over Harry Mulisch’ De ontdekking van de hemel (**). “De kritieken waren over het algemeen matig tot zeer negatief,” schrijft Wikipedia nog. En toch ga ik dat boek lezen. Met enige gretigheid zelfs. Op de kaft van het boek, uitgegeven bij De Bezige Bij, staat dat Etty in de huid van de moeder van Ada en dus de grootmoeder van Quinten uit De ontdekking van de wereld kruipt, maar dat is niet helemaal waar. Dat is enkel het geval in de inleiding die moet verklaren hoe die grootmoeder aan de dagboekfragmenten van haar dochter is geraakt. Voor de rest van het boek is dus de dochter aan het woord, de moeder van “Gods afgezant” (***). En dan zat het er aan te komen natuurlijk: amper op p.7 is het al prijs: alweer een verkeerde interpretatie van “de onbevlekte ontvangenis“. Al verklapt mijn vrouw, die het boek al uit heeft, me dat ze later haar fout zal rechtzetten. En inderdaad: op p.61 is het zo ver!
In 2011 stelde Elsbeth Etty de bloemlezing “De Nederlandse erotische literatuur in 80 en enige verhalen” samen, gevolgd door “Het bloed van de barones. Seksueel geweld in Langs lijnen van geleidelijkheid (Couperus Cahiers XIII)
Op 25 april 2012 betichtte hoogleraar Nederlandse Letterkunde Jos Joosten Elsbeth Etty van plagiaat. Haar boek Het ABC van de literaire kritiek uit 2011 zou zonder bronvermelding twee alinea’s bevatten die overeenkomen met de bundel Journalistieke cultuur in Nederland van Nel van Dijk en Susanne Janssen. Ook bevat het boek twee alinea’s over de criticus Menno ter Braak die bijna letterlijk overeenkomen met het Wikipedia-lemma over Ter Braak. Etty verontschuldigde zich voor het zonder bronvermelding gebruiken van deze enkele lijnen, maar ontkende bewust te hebben geplagieerd. Dat is ook iets waar ik volledig kan inkomen. Het lijkt mij dan ook vanwege de aanklager een zoeken van spijkers op laag water. Wie weet, misschien ligt het communistische verleden van Elsbeth hiervan wel aan de oorsprong?

(*) Het merkwaardige is dat Elsbeth Etty in haar boek “Maak jezelf maar klaar” de identiteit aanneemt van celliste Ada Brons, terwijl zijzelf op exact dezelfde dag is geboren als de veel te jong gestorven Gentse cellist Johan Van Weerst. Deze is bovendien een componist wiens werk dan weer heel veel gelijkenissen vertoont met wat ze schrijft over de (naar ik aanneem) fictieve Beike Vink (p.33-34).
(**) Ik heb die passage overgenomen uit Wikipedia, maar eigenlijk ben ik het daarmee niet eens. Mulisch is volgens mij enkel maar een kapstok. Ik vind het eerder een zeer persoonlijk boek. Autobiografisch misschien wel, maar of dat nu zo is of niet, vind ik eigenlijk niet relevant (en ik heb het sowieso niet over de cello-component). Voor de merkwaardige titel van het boek verwijs ik overigens naar p.105, maar ook naar p.113.
(***) Kijk, dat is nu één van de redenen, zie, waarom ik op mijn blog zo’n uitgebreide samenvatting van het boek van Harry Mulisch heb gezet. Maar voor de honderdste keer: dat is dan wel enkel voor degenen die het boek al hebben gelezen. Dan kunnen zij daar nog eens vlug hun geheugen opfrissen. Wie het niet heeft gelezen, die heeft echter de plicht het meesterwerk van Mulisch te lezen vooraleer met dit boek van Elsbeth Etty te beginnen!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s