Georges Feydeau (1862-1921)

51DMZM7CH4LVandaag is het 150 jaar geleden dat de Franse toneelauteur Georges Feydeau werd geboren. Hij debuteerde in 1882 met “Par la fenêtre”, het eerste van een tiental monologen voor zichzelf of andere bekende acteurs, maar pas in 1886 was er “Tailleur pour Dames”, het eerste échte stuk van zijn hand. Het is een groot succes zodat hij zijn loopbaan als acteur ruilt voor één als auteur. (Pikant detail: in die tijd waren vele kledingzaken eigenlijk “façades” voor bordelen.) In 1892 volgen “Monsieur Chasse” (Mijnheer gaat op jacht) en “Champignol tegen wil en dank”. In 1907 is er nog “La puce à l’oreille” (Een vlo in het oor) en “Het Laxeermiddel”. Een jaar later volgt “Occupe-toi d’Amélie” (Een oogje op Amélie). In 1921 is Feydeau gestorven aan syfilis.
In de jaren tachtig van vorige eeuw was het op een bepaald moment mode om tragedies als komedies te spelen en omgekeerd. Dat gebeurde ook met het werk van Feydeau, o.a. door de Mannen van de Dam. Hierbij mijn recensie van het stuk “Het Laxeermiddel”, verschenen in De Rode Vaan nr.16 van 1981.

Waarom spelen de Mannen van de Dam een stuk van Georges Feydeau, een Franse boulevardauteur van vóór de Eerste Wereldoorlog, die toch ruimschoots aan bod komt bij de repertoiregezelschappen? In de programmabrochure verantwoorden ze zichzelf : « Door de tranen van de lach laat Feydeau ons mensen zien die zich vol angst en op bijna fatalistische wijze vastklampen aan waarden en opvattingen die zienderogend afbrokkelen, totaal onhoudbaar zijn. Als een boze stiefmoeder neemt hij het glinsterende speelgoed weg van de kleine burger en bekijkt schokschouderend zijn hulpeloze reacties. Met dit dramatische gegeven als invalshoek willen de Mannen van den Dam Feydeau herwaarderen en aantonen dat hij een belangrijk modern auteur is ».
Dit is geen “origineel” idee. De beroemde auteur van absurdistisch theater, Eugène lonesco, had reeds gezegd : “Feydeau is echt een voorloper van de Marx Brothers en andere Amerikaanse komieken in wier werk alles begint met een schijnbare toevalligheid, alleen maar om te eindigen in een toestand van krankzinnige ineenstorting — die wellicht een scherpe karikatuur is van onze opwinding, onze ren naar de afgrond. Maar bij de Marx Brothers en bij Laurel en Hardy wordt alles vernietigd, in stukken gegooid. Hun gekheid is meer poëtisch en dreigend. Bij Feydeau is de gekheid verzacht, hij wil ons niet de schrik op het lijf jagen“.
Die « maar » is echter bij Herman Gilis, de dramaturg en regisseur van “Het Laxeermiddel” weggevallen en dan is het hek van de dam natuurlijk. Dan kan alles. En dat alles kan variëren van een uiterst saai begin (Luk De Koninck tracht hopeloos de vrouwen mee te trekken in zijn dynamisme maar hij moet wachten tot Johan Van Lierde ‘ten tonele verschijnt’ om echt theater te brengen en niet louter een soort van primal scream-therapy) over knappe vondsten tot een totale chaos op het einde (hulde aan diegene die met veel zorg en geduld die mappen zo goed heeft opgestapeld), verzacht met een ultieme gag die je nog uren later binnenpretjes zal opleveren.

Referentie
Ronny De Schepper, Het hek van de dam, De Rode Vaan nr.16 van 1981

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.