The Butterfly Effect is een Amerikaanse sciencefictionthriller, die in première ging op het Sundance Film Festival op 17 januari 2004. Hij werd geschreven en geregisseerd door Eric Bress en J.Mackye Gruber. De hoofdrollen worden gespeeld door Ashton Kutcher, Amy Smart, Eric Stoltz, William Lee Scott, Elden Henson, Logan Lerman, Ethan Suplee en Melora Walters. De titel verwijst naar het vlindereffect (een vlinder die met zijn vleugels fladdert, kan elders een storm veroorzaken, theorie van Norton Lorenz uit 1972).
Kutcher speelt de student Evan Treborn, die tijdens zijn jeugd last heeft van blackouts en geheugenverlies. In zijn latere jaren ontdekt Evan dat hij terug in de tijd kan reizen tijdens die blackoutperiodes, waarbij zijn volwassen geest dingen kan veranderen. Zo probeert hij het heden te veranderen door zijn gedrag uit het verleden aan te passen en de zaken recht te zetten voor zichzelf en zijn vrienden, maar dit heeft onbedoelde gevolgen voor iedereen. De film maakt veelvuldig gebruik van flashbacks naar het leven van de personages op 7- en 13-jarige leeftijd en presenteert verschillende alternatieve uitkomsten in het heden, terwijl Evan probeert het verleden te veranderen, voordat hij uiteindelijk tot een conclusie komt.
De film kreeg slechte recensies (op de recensie-website Rotten Tomatoes heeft de film een goedkeuringspercentage van 34% op basis van 169 recensies met als gemiddeld cijfer 4,8/10), maar was wel een commercieel succes en bracht 96,8 miljoen dollar op aan de kassa, terwijl het budget slechts dertien miljoen dollar bedroeg. De film won de Pegasus Audience Award op het Brussels International Fantastic Film Festival.
Nadat Eric Bress zich realiseerde hoe anders zijn leven zou zijn als hij zijn verleden kon veranderen en een traumatische ervaring kon voorkomen, schreven hij en zijn co-schrijver J.Mackye Gruber in 1998 The Blackouts.Elke studio die het scenario van Bress en Gruber te zien kreeg, aarzelde om de film te produceren vanwege het duistere onderwerp en het feit dat het duo erop stond zelf de regie te voeren. Richard Brener, een directeur bij New Line Cinema, was echter onder de indruk van het duo en gaf hun carte blanche.
Tijdens het montageproces realiseerden Bress en Gruber zich dat hun duistere gevoel voor humor niet goed overkwam op het scherm. Een segment, waarin Evan wakker wordt als een dubbel geamputeerde, was bedoeld als komisch, maar dat pakte helemaal anders uit. Een scène waarin Kutchers personage seksueel wordt misbruikt werd zelfs helemààl geschrapt.
Van de vier gefilmde eindes gaf de studio de voorkeur aan een “ontmoeting” tussen de oudere Evan en zijn vriendin Kayleigh (Melora Walters). Het testpubliek reageerde echter sterker op het einde waarin Evan terugreist naar zijn kindertijd om de banden met Kayleigh volledig te verbreken. Het einde dat de voorkeur van het publiek genoot, werd door de studio gekozen, terwijl de oorspronkelijke finale (Evan die als baby zichzelf wurgt met de navelstreng in de buik van zijn moeder) nooit werd vertoond. Bress en Gruber voelden zich verraden door de beslissing van de studio, maar accepteerden uiteindelijk de gekozen conclusie.
De Britse auteur James Swallow leverde op 30 december 2003 een romanversie van The Butterfly Effect af, die werd uitgegeven door Black Flame. Swallow nam scènes op die in de uiteindelijke versie van de film waren weggelaten en voegde “momenten toe om een paar losse eindjes aan elkaar te knopen die de film niet kon afmaken”. De roman is echter niet meer verkrijgbaar na de sluiting van Black Flame.
The Butterfly Effect 2 werd op 10 oktober 2006 in de Verenigde Staten rechtstreeks op video uitgebracht. De film, geregisseerd door John R.Leonetti en geschreven door Michael D.Weiss, kreeg negatieve recensies bij de release. The Butterfly Effect 3: Revelations werd geregisseerd door Seth Grossman naar een scenario van Holly Brix en week af van de twee voorgaande films door elementen van mysterie en horror te integreren. De film werd op 31 maart 2009 rechtstreeks op video uitgebracht door After Dark Films en de drie samen zijn nu ook te verkrijgen als The Butterfly Effect, the trilogy.
Ronny De Schepper (op basis van Wikipedia)