130 jaar geleden: de Brit Arthur Linton wint Bordeaux-Parijs

Vandaag is het precies 130 jaar geleden dat de Brit Arthur Linton de zesde editie van de wielerklassieker Bordeaux-Parijs won. Een dag minder dan twee maand later (namelijk op 23 juli) zou hij reeds overlijden. Kort na zijn overwinning in Bordeaux-Parijs nam Linton deel aan nog twee races in Londen en Parijs, maar door gezondheidsproblemen moest hij zich uit beide terugtrekken. Na de race in Parijs was Lintons gezondheid zo slecht dat hij gedwongen was terug te keren naar zijn woonplaats Aberaman. Op 23 juli 1896 overleed Linton in het huis van een zekere heer Michael Thomas, een lokale aannemer uit Aberdare, aan complicaties als gevolg van tyfus.

Hoewel het ten tijde van zijn dood geen probleem was, werd Lintons imago in de jaren erna besmeurd door speculaties dat zijn dood het gevolg was van doping (*). De kiem van het verhaal werd gelegd in 1897, toen Lintons teamgenoot in het Gladiator-team, Jimmy Michael, werd uitgesloten van wedstrijden in Groot-Brittannië vanwege een dopingaffaire. Het was algemeen bekend dat Michaels en Lintons manager, Choppy Warburton, een ‘klein zwart flesje’ met een onbekende substantie bij zich droeg om zijn vermoeide wielrenners op te peppen. Michael nam het in de vijf mijl lange race op tegen Charley Barden. Wat er vervolgens gebeurde – en of het nu in Londen of tijdens een andere race in Duitsland plaatsvond – is nu verloren gegaan. Maar de verhalen beginnen met Michael die een drankje aanneemt dat hem door Warburton wordt aangeboden en eindigen met zijn slechte rijstijl, waarna hij van zijn fiets valt, weer opstapt en de verkeerde kant op rijdt. Het enige waar de verhalen het over eens zijn, is dat het publiek “Doping!” riep.
Michaels vreemde gedrag tijdens deze wedstrijd, en zijn terugtrekking, leidde ertoe dat hij Warburton beschuldigde van doping. Er gingen veel geruchten rond Warburton, maar geen enkel was bewezen en hij spande een rechtszaak aan wegens smaad. Het is onduidelijk of de zaak ooit is behandeld. Warburton overleed twee jaar later en het bericht over zijn dood in de New York Times concludeerde: “Michael zou Warburton ervan hebben beschuldigd hem te hebben vergiftigd, en de trainer spande een rechtszaak aan wegens smaad. Later stemde hij in met een minnelijke schikking, hoewel er het afgelopen seizoen vanuit Londen geregeld geruchten de ronde deden dat Michael naar Engeland zou worden teruggebracht om voor de rechter te verschijnen.”
Wat er ook is gebeurd, er is een gerucht dat Warburton niet op Michael heeft gewed bij een of meerdere races, maar juist tegen hem. De Franse historicus Pierre Chany beweert dat Warburton Michael drugs heeft toegediend om hem te laten verliezen. Michael had de aandacht getrokken van een Amerikaanse agent genaamd Bliss, die hem demonstratiewedstrijden in de VS had aangeboden. De speculatie is daarom dat Warburton zijn renner drugs heeft toegediend om Bliss’ plannen te dwarsbomen en Michael voor zichzelf te houden. Maar het blijft speculatie. Hoe dan ook, dit resulteerde erin dat Warburton feitelijk werd uitgesloten van alle wielerwedstrijden en dat Michael naar Amerika verhuisde. Hoewel er nooit een document is gevonden met de inhoud van Warburtons fles, werd gespeculeerd dat het strychnine of een stof genaamd ‘trimethyl’ betrof. Hoewel doping destijds niet illegaal was volgens de wielerregels en in veel sporten voorkwam, vond men dat Warburton en Michael de grens van acceptabel gedrag hadden overschreden.
De suggestie dat ook Jimmy Michael kort daarna (dat op zich is al relatief, want we spreken hier van 21 november 1904) is gestorven aan de drankjes van Warburton, blijkt echter niet te kloppen. Michael had zijn eigen carrière al om zeep geholpen door zijn vergaarde fortuin op de paarden te vergokken en toen hij in 1903 in Berlijn ook nog eens een zware val maakte, waarbij hij een schedelbreuk opliep, waarna hij voortdurend werd geplaagd door hoofdpijn, leidden deze twee feiten naar overmatig alcoholgebruik en het is dààraan dat Michael uiteindelijk is bezweken.
In 2013 schreef Vlaming Jan Boesman over dit alles een boek dat de merkwaardige titel “De fiets van Lautrec” meekreeg (uitgeverij Atlas Contact). Waarom dat zo is, legde hij destijds uit tegen Tom Le Bacq van Het Nieuwsblad: “Een affiche van de Franse kunstenaar Toulouse-Lautrec uit die tijd is het beginpunt. Van de 32 affiches die hij in zijn leven ontwierp, is er één die hij nooit heeft mogen afwerken. De kunstenaar, een groot wielerfanaat, maakte tijdens de klassieker Bordeaux-Parijs een afbeelding van Linton voor het Britse fietskettingenmerk Simpson. Op de achtergrond staat een renner te voet, en grijpt een dokter in zijn tas om hem ter hulp te schieten.”
Dat is dus uiteraard Warburton. In tegenstelling tot nu, waarin de Fransen de eersten waren om “le cyclisme à deux vitesses” aan te klagen stonden ze daar toen niet echt negatief tegenover: het hoorde erbij. In het Verenigd Koninkrijk maakten ze er echter wél een probleem van. En alhoewel Toulouse-Lautrec in 1896 naar Londen reisde om de eerste schetsen van de Welshman (**) te maken, voordat hij ze in Parijs voltooide, verwierp Simpson Lautrec’s tekening vanwege technische details. Desondanks werden er 200 exemplaren van de poster gedrukt. Het National Museum of Wales kocht er in de jaren zestig een, hoewel deze niet tentoongesteld wordt.

Ronny De Schepper

Referentie
Tom Le Bacq, Vlaming bewijst: al in 1896 namen wielrenners doping, Het Nieuwsblad, 13 juni 2013

(*) Ook Hans Vandeweghe bestrijdt deze opvatting in zijn boek “Wie gelooft die renners nog?”. Volgens hem stierf Linton aan buiktyfus. En zelfs voor wie dan toch nog een relatie ziet met zijn sportbeoefening: Lintons broer stierf aan precies hetzelfde en die was géén wielrenner (p.206).
(**) Volgens Wikipedia gaat het echter wel over Jimmy Michael en niet over Arthur Linton, zoals Boesman beweert. Om eerlijk te zijn: op de tekening zelf valt niet uit te maken of het Linton of Michael is. Kijk zelf maar.