Vandaag is het al vijftig jaar geleden dat de Amerikaanse componist, pianist en bandleader Edward Kennedy “Duke” Ellington is overleden…
Edward Kennedy Ellington werd geboren op 29 april 1899 in Washington D.C.in een burgerlijke middenstandsfamilie. Zijn vader was een tijdje ober op het Witte Huis om daarna een cateringsbedrijf op te starten. Zijn eerste pianolessen kreeg hij van zijn moeder. Zijn opvoeding drukte ook zijn stempel op zijn latere karakter, want hij stond bekend voor zijn ijdelheid en zijn uitermate autoritaire manier van omgaan met zijn bandleden en zelfs met zijn eigen familie. Vanwege zijn deftige verschijning werd hij al in zijn jeugd door zijn klasgenoten “Duke” genoemd en die naam streelde zodanig zijn ijdelheid dat hij hem voor de rest van zijn leven meedroeg.
Zijn carrière als professioneel musicus begon op 17-jarige leeftijd. Toen hij 24 was sloot hij zich aan bij de groep van Elmer Snowden, maar wegens interne problemen gebeurde er een herschikking en werd Duke leider van de band “The Washingtons”. Ze toerden tot 1927 als dansorkest door New England (=uiterste noord-oosten van de Verenigde Staten), maar toen de destijds beroemde King Oliver teveel geld vroeg voor de Cotton Club in New York, verving hij hem als huisorkest. Als “Duke Ellington and his Jungle Band” verwierf hij nationale bekendheid door radio-uitzendingen die gemaakt werden in de Cotton Club. Hij vertrok daar in 1931 en produceerde veel werk voor platenstudio’s en filmstudio’s en toerde veelvuldig door de US en Europa. Hij bereikte zijn hoogtepunten in de jaren veertig en werkte samen met ontelbare gereputeerde instrumentalisten. Zijn muzikale invloed op andere uitvoerders en artiesten is onmetelijk. Hij overleed aan een longontsteking op 24 mei 1974.
Zijn meest bekende composities waren: Take the A Train, Satin Doll, East St. Louis Toodle-Oo, Rockin’in Rythm, Mood Indigo, Caravan, Sophisticated Lady, Creole Love Call, In a Sentimental Mood.
Diverse muzikanten hebben hem eer betoond met een song of een lp: Dave Brubeck met “The Duke”, Stevie Wonder met “Sir Duke”, Miles Davis met “He Loved Him Madly”, Steely Dan met “East St.Louis toodle-oo” en Joe Jackson wijdde een hele lp aan hem “The Duke”.
Raymond Thielens
dagelijks iets degelijks 
Mooi artikel weer. Ik heb onlangs de biografieën van heel wat van die jazz-fenomenen gelezen :) https://casakoen.wordpress.com/2024/01/21/duke-ellington/
LikeGeliked door 1 persoon
Ik zal zeker niet goed opgelet hebben gisteren, maar hoorde ik nu op de BBC-Proms zeggen dat Duke Ellington ooit nog het pianoconcerto van Ravel zou hebben gespeeld?
Het ging dus om de uitvoering van Yunchan Lim tijdens de First Night, met Dalia Stasevska en de BBC Symphony Orchestra. Het programma stond helemaal in het teken van de Amerikaanse invloed op Ravel en Gershwin.
U hebt waarschijnlijk goed gehoord. Alleen gaat het om een nuance die gemakkelijk verkeerd begrepen kan worden.
Duke Ellington heeft Ravels Pianoconcerto in G niet publiek uitgevoerd. Wat men wél vaak vertelt, is dat hij het concerto thuis of privé speelde en dat verschillende klassieke musici daar diep van onder de indruk waren. Het verhaal past in de wederzijdse bewondering tussen Ravel en de jazz.
Ravel maakte in 1928 een Amerikaanse tournee, luisterde daar naar jazz, ontmoette onder anderen George Gershwin en raakte gefascineerd door de muziek van Ellington. Die invloed is duidelijk hoorbaar in het Pianoconcerto in G (1931), vooral in het eerste en derde deel, met hun bluesachtige harmonieën, syncope en jazzy orkestratie.
Bovendien was Duke Ellington een uitstekende pianist. Hoewel hij vooral bekendstaat als componist en orkestleider, kon hij zonder moeite klassieke partituren lezen. Dat hij zich aan Ravels Pianoconcerto in G waagde, is dus helemaal niet ongeloofwaardig. Alleen ontbreekt vooralsnog elk bewijs van een openbare uitvoering.
Het is overigens een mooie gedachte dat de bewondering wederzijds was. Ravel was een van de eerste grote klassieke componisten die jazz serieus nam. Hij zei eens dat jazz een rijke en vitale inspiratiebron was en verzette zich tegen de neiging om die muziek als “lagere kunst” af te doen. Ellington op zijn beurt had veel bewondering voor de verfijning van Ravels harmonieën en orkestratie. Hun muzikale werelden lagen dichter bij elkaar dan men op het eerste gezicht zou denken.
De BBC-Proms-presentator zal waarschijnlijk hebben verwezen naar een anekdote die in de muziekwereld geregeld opduikt: dat Ellington het concerto kon spelen of delen ervan speelde. Daar bestaan echter geen opnamen, programmaboekjes of andere harde bewijzen van een openbare uitvoering. Het behoort eerder tot de mondeling overgeleverde verhalen rond Ellingtons uitzonderlijke pianotalent dan tot de gedocumenteerde concertgeschiedenis.
Overigens is het helemaal niet onwaarschijnlijk dat Ellington zich tot dat concerto aangetrokken voelde. Ravel schreef het immers met een uitgesproken jazzkarakter. Sommigen noemen het zelfs het eerste grote pianoconcerto waarin de jazz niet als curiositeit, maar als wezenlijk onderdeel van de muzikale taal is verwerkt.
Een interessante bijkomstigheid: de BBC-recensie van de avond noemt juist de manier waarop Lim het concerto speelde als een brug tussen de klassieke en jazzwereld — met veel aandacht voor de bluesachtige kant van het werk — maar vermeldt evenmin Ellington in verband met een uitvoering.
Ronny De Schepper & chatgpt
LikeLike