Het is al 175 jaar geleden dat de Engelse auteur Emily Brontë, vooral bekend van “Wuthering Heights”, op veel te jonge leeftijd is overleden.
Net als Jane Austen hebben de zusters Brontë een teruggetrokken leven geleid en daardoor waren ze eveneens volledig op hun fantasie aangewezen. Het grote verschil is echter dat waar bij de rationele, classicistische Jane Austen de goede afloop reeds voelbaar is van in het begin van het verhaal, de Brontës een donkere wereld beschrijven, vol passie en romantiek, vol gevaren en hinderlagen, waar enkel helemaal op het einde – omdat de traditie het nu eenmaal zo verlangde – een happy end wordt aan gebreid. Dat lijkt wel Dickens, maar het verschil is dat door de afgelegen woonplaats van de Brontës (de “Moors”, waar bijna alle verhalen zich afspelen) de sociale realiteit bijna volledig afwezig is, maar in de plaats daarvan krijgen mysterie en magie veel meer aandacht. Denk maar aan “Wuthering heights” van Emily of “Jane Eyre” van Charlotte. Het zijn bijna “gothic novels”.
Dat heeft ook te maken met hun eigen leven. De zussen Brontë werden oorspronkelijk opgevoed in een school voor kinderen van onbemiddelde dominees (denk aan Lowood in “Jane Eyre”). Toen de twee oudsten (Maria & Elizabeth) echter stierven van ontbering (ook hier kunnen we de beroemde scène met Helen Burns in “Jane Eyre” aanhalen), haalde vader Patrick zijn twee andere dochters (Emily & Charlotte) terug naar huis, waar ze opgroeiden samen met de jongsten, Anne en Branwell, de enige jongen.
Branwell wordt naderhand de meest inspirerende figuur voor de zussen. Hij was immers een soort van jongere versie van Byron, hun grote idool. Nadat hun vader hen een partij tinnen soldaatjes heeft meegebracht, vluchten de vier kinderen in een eigen sprookjeswereld (Anglia), waarin een mythische ridder, the Duke of Zamorna, de hoofdrol speelt (ze schrijven de verhalen ook uit in kleine boekjes die ze voor hun vader verborgen houden). Zamorna is duidelijk een reïncarnatie van Byron, maar dus ook… van Branwell! Aangezien er onderhuids uiteraard ook een erotische aantrekking aanwezig is, is ook deze fantasiewereld een wereld van schuld en boete, tot het masochistische toe. Als het viertal volwassen wordt, zijn ze nog altijd niet in staat om in het normale leven te functioneren. Branwell nog het minst van al. Hij vlucht in een wereld van drank en drugs. Toch wordt hij niet verloochend door zijn zusters, integendeel. Het is haast symbolisch dat Emily op zijn begrafenis (september 1848) de kou vat, die enkele maanden later tot haar dood zal leiden. Maar eerst gingen Emily en Charlotte in 1842 naar Brussel om Frans te studeren aan het pension Héger. Ze waren de enige niet-katholieke studenten. Jolien Janzing beschrijft in haar roman “Charlotte Brontë’s geheime liefde” (oorspronkelijke Nederlandse titel: “De meester”) haar visie op het verblijf van Charlotte en Emily in het pension, met suggesties van homo-erotiek in Emily’s vriendschap met een medeleerling, Louise de Bassompierre, en meer dan suggesties van erotiek in Charlottes relatie met Monsieur Heger, de echtgenoot van de directrice van de school. Emily werd echter ziek en, omdat ze gewend was aan de heidevelden, keerde ze terug en herstelde ze.
“Jane Eyre”, het boek van Charlotte, zou voor alle drie de zussen – na een mislukte poging om poëzie te publiceren onder de mannelijke pseudoniemen Currer, Ellis en Acton Bell (“We did not like to declare ourselves women, because we had a vague impression that authoresses are liable to be looked upon with prejudice”) – een doorbraak betekenen. Om in te pikken op het succes werden op dat moment (1847) immers ook “Agnes Grey” van Anne en “Wuthering Heights” van Emily gepubliceerd. In dit laatste boek heeft Branwell model gestaan voor Heathcliff (evenals voor Arthur Huntingdon in het volgende boek van Anne, “The tenant of Wildfell Hall”). Hij wordt door sommigen zelfs als mede-auteur geciteerd (the manuscript shows another hand, probably his).
Ronny De Schepper
Referenties
Camille Paglia, Het seksuele masker p.478-499
Derek Traversi, “The Brontë sisters and Wuthering Heights” in The Pelican Guide to English Literature, vol.6, 1958
dagelijks iets degelijks 