Joris Duytschaever (1944-2023)

Pas nu zie ik dat op 10 januari van dit jaar Joris Duytschaever is overleden, één van de trouwe lezers van mijn blog. Hij heeft zelfs zo vele “reacties” achtergelaten dat ik hem bijna als één van mijn medewerkers zou mogen bestempelen.

De titel van het doodsbericht in de Gazet van Antwerpen vind ik typisch: “de man die al zijn studenten op de voet bleef volgen”. Frank Heirman begint zijn artikel als volgt: “Professor emeritus Joris Duytschaever is op 78-jarige leeftijd overleden. Hij leed aan de ziekte van Parkinson. Duytschaever was destijds een van de pioniers van de Universitaire Instelling Antwerpen in Wilrijk en werd door zijn studenten op handen gedragen. Heel zijn leven bleef hij hun carrières op de voet volgen.”

“Joris Duytschaever was in 1975 een van de eerste vastbenoemde assistenten op de Universitaire Instelling Antwerpen, waar de licenties werden gegeven. In 2003 ging de UIA op in de eengemaakte Universiteit Antwerpen. Zelf studeerde Duytschaever aan de Universiteit Gent, waarna hij doctoreerde aan de Universiteit van Indiana in de Verenigde Staten. Als veelzijdige germanist doceerde hij zowel Engelse, Nederlandse als Duitse literatuur.”

Heirman citeert ook Geert Lernout, die in 1977 bij hem les volgde en nadien zelf professor werd. “Hij switchte van James Joyce naar Alfred Döblin, van Hugo Claus naar William Faulkner. De interesses van Joris beperkten zich geenszins tot literatuur, hij duidde ook films, wijdde zich aan toneel en was goed bevriend met Tone Brulin. Hij interesseerde zich in muziek en zat in de commissie die muziektheater adviseerde. Hij was een renaissancemens met een heel brede interesse. Dat kon toen nog.”

Dat blijkt ook uit mijn blog, waarop Joris op diverse onderwerpen heeft gereageerd. Ik herinner me nog dat hij mij bij het ontstaan van mijn blog aanraadde om bij mijn lijfspreuk (eigenlijk die van André Posman) “Dagelijks iets degelijks” te blijven. Bij het ontstaan kon ik namelijk niet vlug genoeg de items die ik tot dan toe op mijn computer had gespaard op mijn blog te delen. Met name mijn artikels over muziek nam hij toen op de korrel. Ik moet toegeven dat ik toen niet naar hem heb geluisterd. Ik ging ervan uit dat het er allemaal zo vlug mogelijk moest op staan, de inhoud zou ik dan later wel bijschaven (Duytschaeven?)…

En dat deed hij dus ook met zijn reacties. Maar hij reageerde niet alleen op “wetenschappelijke” artikels, hij bleek ook vertrouwd met een aantal mensen uit mijn vriendenkring. Op een bepaald moment had hij het over één van mijn vriendinnen Saskia Houthuys en ik was dan ook verbaasd dat hij die kende (maar zoals ik pas nu van Lenout leer, moet hij ze gekend hebben uit de Germaanse hier in Gent). Hij reageerde in een mail: “Nee, ik wist niet dat je Saskia kende, maar ik ben gelukkig met mijn vriendenkring en vermeld die dan soms ook spontaan (op Facebook, RDS) zodat de mensen me kunnen situeren in het kostbare weefsel, zoals BDW zou zeggen. Ik heb haar nu ook al enkele jaren niet meer gezien, we worden beiderzijds gegijzeld door kleinkinderen die constant moeten opgepast worden. Ik geraak überhaupt veel te weinig in Gent, vroeger trok ik daar met onze germanisten naartoe voor toneel en zo, de baas van De tap en de tepel gaf ons dan goede raad zoals ‘en ga nu maar op tijd terug naar uw dorp’! Pas op 23 maart zal ik er weer eens geraken, voor The Wandering Womb in de Bijloke.”

“En ja, Jo Sneppe heeft voor De Rode Vaan gerecenseerd, wat voor haar een levensreddende functie had toen we in de kleine kinderen zaten. Ze was opgeleid in Theater and Drama aan de Indiana University, waar we samen gestudeerd hebben van 1969 tot 1972, ik in Comparative Literature, met de bedoeling om na onze terugkeer de Vlaamse jeugd te verblijden met onvermoede perspectieven. Maar in 1972 werd Carlos Tindemans natuurlijk benoemd aan de UIA, en in plaats van te doctoreren op Piscator heeft ze dan maar voor kinderen gekozen. De Rode Vaan had ze te danken aan Ludo Abicht, die we in 1971 ontmoet hadden bij een optreden van Lotte Lenya in Cincinnati. We zagen daar iemand met een bijbelse kop staan omgeven door Jünger, dus dachten we: dat moet wel die Abicht zijn, van wie we wisten dat hij doceerde aan het nabije Antioch College, en dat klopte dus .”

Een andere mail ging dan weer over een andere vriendin, Rosie Cant, de echtgenote van mijn klasgenoot Roland Hiel: “Rosie Cant was een aparte figuur, verfijnder dan de meeste studentes, op het precieuze af, en slim. A lady of quality. Met de eerste vrouw van André Lefèvre, de Amerikaanse Patricia Sharber, die is blijven publiceren als katholieke journaliste onder de naam Patricia Lefevere ook na hun scheiding ca.1988, hebben we nog contact, ook met zijn dochter Katelijne, die het verstand van de vader en het goede karakter van de moeder erfde. Hij hertrouwde met zijn assistente Ria Vanderauwera, van de generatie van Rosie. Die oudste generatie is me natuurlijk beter bijgebleven dan de saaiere jonge generatie. Ik besefte ca.1990 dat de zaak voorgoed verloren was met studenten die durfden zeggen: ‘Al die papers, ik moet daar niets van hebben, geef mij maar een goei examen zoals op den Ignace!’. Ze verdroegen ook niet meer dat de taal van hun papers verbeterd werd, daarin gesteund door ‘de Urbanus van de linguïstiek’, zoals ik Kas Deprez ooit gedoopt heb. Een grapje dat Ludo Simons van mij gekaapt heeft zonder bronvermelding. Louis Vos vertelde me nog hoe hij een artikel wou laten nalezen door Kas, die parmantig zei: ‘Louis, ge doet daar mee wagge wilt!’ Hij gebruikte altijd provocatief de gij-vorm, al was hij van Lauwe. Zoals mijn oude vriend Jean Stengers placht te zeggen: Faut pas entrer dans leur jeu!”

De laatste tijd hoorde ik niet veel meer van hem, tot ik dus vandaag (8/8/2023) op de idee kwam om eens op het internet te gaan kijken hoe het nog met hem ging, met dus deze ontstellende ontdekking als gevolg…

Ronny De Schepper