55 jaar geleden was er het eerste rechtstreekse, internationaal uitgezonden televisieprogramma Our World, dat via de satelliet werd uitgezonden, en wel in 26 landen. Het toonde beelden uit verschillende landen en de hoofdvogel werd afgeschoten door de BBC, die zogezegd een bezoek bracht aan de studio waarin de Beatles op dat moment bezig waren een nieuwe opname te maken. Dat was dan “All you need is love”. Het programma trok 350 miljoen kijkers en “All you need is love” was een instant hit.

Op 14 augustus wordt in Groot-Brittannië de “Marine Offences Act” van kracht en verdwijnen bijgevolg de piratenzenders uit de ether. Nog in 1967 was Jef Cassiers nog eens als acteur te zien in het jeugdfeuilleton “Midas” met Rik Andries. Radiojournalist Jan Van Rompaey gaat bij “Echo” werken.
“Binnen en Buiten” (presentatie Mike Verdrengh; regie Jef Cassiers) wint de prijs van de kijker in 1968 en de TV-oscar in 1969.
In september ’69 start Nand Baert met “Wachtwoord”.
Drie jaar later dan in de buurlanden steekt bij ons de kleurentelevisie op 1 januari 1971 van wal. Dit wil zeggen: men vertoont kleurenproducties uit het buitenland, want voor eigen producties zou het nog duren tot in juni met “de Gouden Zeezwaluw in Knokke”. Daarom is in het jeugdfeuilleton “Het Zwaard van Ardoewaen” Mike Verdrengh nog altijd te zien in zwart-wit, maar ook in een allerschattigst minijurkje (of was dat in “Keromar”?). Daarvóór had hij ook nog in een popgroepje gezeten, The Ypsilon Boys. 1971 is ook het jaar van de kabeltelevisie. Op dat moment zijn er nog slechts 120.000 kabelkijkers, maar dat aantal zou weldra spectaculair stijgen (750.000 in 1976). De concurrentie van Nederland wordt nu echt groot.
In 1972 begonnen Gaston Berghmans en Leo Martin officieel als “Gaston & Leo” te werken, nadat ze dat in het verleden reeds vaker hadden gedaan, maar dan op toevallige basis. Dat jaar gaf Leo Martin echter zijn orkest op om zich uitsluitend op het werken met Gaston toe te leggen. Het duo zou dan ook doorgaan tot 1993, het jaar waarin Leo Martin overleed. Anderzijds was het dat jaar uit met het rijk van Louis De Groof: “De Kat” (met Rik Andries) was zijn laatste feuilleton. “Skandalon” naar een scenario van René Kalisky werd door de BRT uitgezonden op 3 juli met Leo Madder (Giancarlo Volpi, eigenlijk Fausto Coppi), Kris Lomval (Silvana Paggin, de tweede echtgenote, geïnspireerd op “la dame blanche”, die wil dat hij met wielrennen zou stoppen), Gerard Vermeersch (Bassa, zijn blinde verzorger) en verder Gastone Pitti, zijn sponsor, Felice Riario, zijn sportdirecteur, en Bernardo Chiari, zijn ongure manager. Dat jaar krijgt Jef Cassiers de persprijs in Montreux voor “Baratzeartea” met Liesbeth List tussen schilderijen van Magritte en de Belgische Persprijs voor zijn hele oeuvre.
Ondertussen dringen co-producties met Nederland zich op. Eén van de eerste is “Een mens van goede wil” naar Gerard Walschap (1973). “Terloops” vervangt “Echo”.
In 1974 ontvangt Jef Cassiers de Bert Leysen-prijs voor “Irreversibel” (Hildegarde Knef, deze keer tussen schilderijen van Felix Labisse). “De paradijsvogels” werd gemaakt naar een scenario van Marc De Bie naar Gaston Martens. Met Anton Peters (Bolle), Jef Burm (Rietje Rans), Piet Balfoort (Staf Verhelle), Alex Willequet (Hippoliet), Luc De Smet (Polleke), Gerda Marchand (Manse Lapp), Polly Geerts (Flavie), Marijn Devalck (Brozie), Linda Lepomme (Rozeke) en Luc Perceval. In het jaarverslag van de BRT van 1974 klaagt men de belemmeringen aan waarmee de Dienst Jeugd ‘nog steeds’ te kampen heeft: te klein budget, onvoldoende studioruimte, captatie‑ en repetitiemogelijkheden, onvoldoende technische faciliteiten, tekort aan vast personeel, tekort aan regisseurs en regie‑assistenten in vaste dienst, wat het programmabudget aanzienlijk verzwaart. Na de ondertekening van het Verdrag van Straatsburg dat radio- en televisieuitzendingen verbiedt buiten nationaal grondgebied, moet Veronica op 31 augustus de boeken sluiten. Nog geen twee jaar later keert de piraat als officiële omroep weer om binnen de kortste tijd de populairste zuil te worden. Als in 1995 de ontzuiling verder gaat, neemt Veronica de kans te baat om opnieuw als privé-station te starten.
In 1975 wordt in het kader van de “zenderkleuring” (Hilversum 1 actualiteiten, Hilversum 2 familiale zender, Hilversum 3 popzender) Hilversum 4 opgericht. Ondanks het feit dat deze klassieke zender ook muzikaal behang uitzendt (zodanig zelfs dat midden de jaren tachtig Hilversum 5 “voor kleine doelgroepen” wordt opgericht) luistert slechts een marginaal aantal mensen ernaar. In Vlaanderen: start van de Instructieve Omroep. De omroepgebouwen verhuizen naar de Reyerslaan. Op 10 mei 1975 introduceert Sony de Betamax videocassette recorder in Japan.
In 1976 komt Peter Simons bij de BRT werken. Hij regisseert meteen “Ik zag Cecilia komen”, naar Felix Timmermans. Belangrijker is dat het VHS-systeem van JVC de Betamax-video’s van Sony wegconcurreert, zodat video nu ook een “huishoudelijk” product wordt. Ondertussen kunnen we op televisie kennismaken met een ander drietal vrouwen die hun mannetje kunnen staan: “Charlie’s Angels”. Dit feuilleton zal vooral succes kennen met zijn zogenaamde “jiggle-shots”, wat twintig jaar later tot in de treure zal worden gekopieerd in beach-series als “Pacific Blue” en “Baywatch”. Jiggle betekent namelijk schommelen en je mag één keer raden wat er “al schommelend” in beeld werd gebracht… Over jiggle-shots gesproken: nog in 1976 wordt in Italië het monopolie van de RAI (specialist in grote blonde vrouwen met enorme… hersenen, die ook uitgebreid in beeld komen) doorbroken, een jaar later gevolgd door Fil Bleu (van de jonge Giscardiens), de eerste vrije radio in Frankrijk. Guido Cassiman wordt het hoofd van Omroep Brabant.
Op 26 april 1977 gaat het tweede BRT-net van start: eerst twee avonden per week, in oktober zijn er dat reeds vier. Na de “Wies Andersen Show” en “Het Rad der Fortuin” start ook “Noord-Zuid” met Johan Anthierens en Mies Bouwman. Vanaf 1978 is er ook geen plaats meer voor klassieke muziek op BRT 2.
Op 13 september 1978 wordt op de BRT de eerste aflevering van “Holocaust” uitgezonden. En ook de RTBF pakt rond die tijd met iets nieuws uit. Op het eerste net werd de zeer bezienswaardige film “Network” van Sidney Lumet in Franse versie uitgezonden en op het tweede net de oorspronkelijke Amerikaanse versie met zowaar tweetalige onderschriften. De Nederlandse tekst was voor het grootste gedeelte van de tijd zo goed als onleesbaar, maar kom, we mogen niet mopperen. De echte filmliefhebber was wellicht al tevreden dat hij Faye Dunaway, William Holden en Peter Finch zélf hoorde praten en niet een paar “illustres inconnus”…
Eind 1978, begin 1979 was op de BRT en de AVRO de verfilming te zien van “Maria Speermalie” van Herman Teirlinck met Tessy Moerenhout in de titelrol en Luk De Koninck als Ruige. De tekst van Herman Teirlinck werd hiervoor bewerkt door Johan Boonen.
Op 8 mei 1979 worden de eerste vrije radio’s in ons land (meer bepaald in Wallonië) in beslag genomen. Maar toch is er van dan af geen houden meer aan. Peter Simons krijgt de Bert Leysenprijs voor “Het koperen schip” (naar Libera Carlier, 1926-2007).
In 1980 is er de invoering van Teletekst. De schorsing van Eliane Morissens op 30/10/1980 gebeurde op basis van een RTBF-televisieprogramma van twee dagen eerder.
In 1981 blijven de zaterdagavonden Amerikaans op de BRT met de steeds weerkerende « komische » reeks en de zogenaamde “Weekendfilm”. Tussenin de zoveelste herhaling van « Gaston en Leo ». Op 20 juni allen dus naar de café op ’t hoeksken. Zondag 21 juni is wielerhoogdag. In Putte wordt dan het Belgisch kampioenschap voor beroepsrenners op de weg verreden en traditiegetrouw zendt de BRT bijna de hele dag uit. Wie renners op de fiets een plasje wil zien maken moet reeds om 9.25 u. uit de veren (dus niet te lang blijven plakken « op ’t hoeksken » !) Ook de RTBF is door de herhalingsmicrobe gebeten : op maandag 22 juni volgt de tweede aflevering over het leven van Adolphe Sax, zoals bekend de uitvinder van de saxofoon. Op dinsdag 23 juni zaait de BRT verwarring door op het eerste net de laatste aflevering van Celluloïd Rock te programmeren en tegelijkertijd op het tweede de film Elvis, Elvis. Laten we de rockliefhebbers echter meteen geruststellen : in de film komt hun idool er nauwelijks aan te pas. Hij gaat over de problemen van een zevenjarig knaapje dat van zijn ouders de naam van het rockidool heeft meegekregen als zware last om te torsen. Jaja, zo kennen we d’er nog (*). De onnozele reeks Op zoek naar… speurt op woensdag 24 juni naar Nazi-schatten. Even kijken of daar wel zuivere koffie wordt geschonken. Donderdag 25 juni is het weer zo ver : de Ronde van Frankrijk wordt weer uit de startblokken geschoten. Zoals gewoonlijk met een proloogtijdrit. Indien Bernard Hinault die reeds wint, zou hij de gele trui wel eens durven aanhouden tot in Parijs… Als hij weer geen zonneslag krijgt natuurlijk ! Vrijdag 26 juni tenslotte krijgen we een inleidend programma op de achtdelige documentaire reeks De mens en zijn muziek, waarin Yehudi Menuhin zijn visie geeft op het verschijnsel muziek van de oertijd tot de punk.
In 1982 regisseert Jef Cassiers de TV-opera “De ballade van de soldaat Johan” en in 1983 zijn eerste jeugdfeuilleton, “Xenon”. In dat jaar is er ook de reeks “Transport” (met o.a. scenario’s van Jan Christiaens). Er was in het begin van dat jaar ook een vracht aan onaangenaam nieuws over het medium televisie als dusdanig te vernemen. De regering stond namelijk een directe straalverbinding tussen Brussel en Luxemburg toe om het Belgisch nieuws vlugger in het Hertogdom te doen geraken bij de commerciële zender aldaar waardoor deze in zekere zin het BRT-monopolie zal ondergraven. Diezelfde groep landsbestuurders (?) overweegt ook een definitief ontwerp uit te werken tot het invoeren van buisreclame in de BRT-RTBF-programma’s en er eind deze maand mee uit te pakken. Daarnaast was er ook nog sprake van de verhoging van het kabelgeld omdat men binnenkort ook de BBC gaat overnemen en dit bijkomende auteursrechten zal kosten. Eén mens werd er daarnaast toch gelukkig gemaakt door een ander nieuwsbericht namelijk Maurice De Wilde die mocht vernemen dat ook de TV-critici zijn documentaire reeks over “De Nieuwe Orde” hadden gelauwerd. De sterreporter van de BRT viel alzo een zoveelste onderscheiding te beurt voor een programma dat een enorm werkstuk te noemen is, dat een schat aan materiaal bevat over het politieke leven in ons land, vóór en tijdens de oorlog. Maar dat er op eerder stroeve vorm van de reeks wel iets aan te merken viel – zoals een confrontatie zegde en schreef – daar konden ook wij inkomen. Daarom hadden wij graag enkele eervolle vermelding zien toegekend worden aan programma’s die meer TV-mindend opgevat werden. Er gingen in dat opzicht wel enkele stemmen naar “De soldaat Johan” van Jef Cassiers, naar “Het leven dat wij droomden” van Robbe De Hert, naar de “Kijk mensen” over demente bejaarden, naar “Een mens die sterft”. Maar niemand onder hen kon zich uiteindelijk echt doorzetten. Zodat wij moeten besluiten dat de meeste TV-critici nog altijd inhoud boven vorm stellen, wanneer een perfecte harmonie tussen beide evenwel het streefdoel zou moeten zijn. Waarmede wij de bekroning van “De Nieuwe Orde” en van Maurice De Wilde niet willen afvallen. Wij trachten haar enkel in een ander daglicht te plaatsen.
Nog in 1983 is er de oprichting van Studio Brussel en de ontkoppeling van het gewestelijk nieuws. Nadat zondag op 23 januari op een kalme en toch boeiende manier de levensloop van de schrijver-treinwachter Gustaaf Vermeersch werd geschetst in een docu-drama van de hand van Anton Stevens dan werden op 30 januari door Juul Claes op een gezocht nerveuze wijze enkele bewogen dagen uit het bestaan van een sjacheraar in tweedehands auto’s getekend in de TV-film “Leer om leer”. Behoorde het eerstgenoemde werk tot de categorie van de kwaliteitswaar waarvan men rustig kan genieten in de huiskamer van wat laatst genoemde prent eerder onder te brengen in de reeks van de witte producten die enkel een flauw afkooksel zijn van wat de (slechte) cinema in zalen biedt. Waarmee nogmaals aangetoond werd dat “Made in Vlaanderen” wel een interessant initiatief is om de filmmensen van bij ons aan het werk te zetten maar… dat deze nog veel moeten leren om telkens weer de goede middelmaat te bereiken. Om geen hoger norm te stellen…
Jef Cassiers maakt de tekenfilm “Jan zonder Vrees” in 1985, het jaar dat “Nonkel” Bob Davidse met pensioen gaat. Hij heeft zelf nog de basis gelegd voor “Stad op Stelten”, het jeugdprogramma dat Micha Marah en Marijn Devalck voortaan zullen presenteren. Nonkel Bob zal de geschiedenis ingaan met kreten als “TV-Ohee” en “Mieleke Melleke Mol, karwietsel kardietsel kardol” (ter ondersteuning van de Melkbrigade) en liederen als “Kom toch eens kijken” en “Vrolijke vrienden”.
In 1986 is Armand Pien met pensioen gegaan. Hij werd door niet minder dan vier presentatoren vervangen: Georges Kuster, Bob De Richter, Frank De Boosere en diens vrouw Hilde Simons. Deze laatste gaf er tamelijk vlug de brui aan en werd vervangen door Sabine Haghedoren.
In datzelfde jaar zette de BRT ook Rita Boelaert aan de deur. Haar privé-leven was al geruime tijd “a mess” en toen haar depressies ook een weerslag begonnen te krijgen op haar presenteerwerk, was dat voor de BRT het moment om in te grijpen. Na een onderzoek door het studiebureau Censydiam werden de verschillende zenders in 1987 hertekend, maar voor BRT 3 bleek dat niet nodig te zijn. De naam werd alleen veranderd in Radio 3 en de nachtuitzendingen werden een feit. Nog in 1987 kreeg Omroep Brabant een nieuwe directeur-generaal. Piet Van Roe dweepte met marktonderzoeken en producers als Wim Van Gansbeke en Luk Saffloer hielden de eer aan zich en stapten op.

Ronny De Schepper

(*) Allusie op mijn eigen kinderen, die resp. naar Rod Stewart en The Beatles werden genoemd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.