Het is vandaag precies 500 jaar geleden dat Adriaan Floriszoon Boeyens (Utrecht, 2 maart 1459 – Rome, 14 september 1523) als paus Adrianus VI wordt aangesteld. Hij vertrekt hierop naar Rome waar hij pas in mei datzelfde jaar aankomt. Hij was de laatste niet-Italiaanse paus tot Johannes Paulus II in 1978. In Nederland wordt hij vanwege zijn geboorteplaats Utrecht beschouwd als de enige Nederlandse paus in de geschiedenis. In Duitsland geldt hij als zevende Duitse paus omdat Utrecht destijds tot het Heilige Roomse Rijk behoorde. Aangezien hij voor zijn benoeming professor was aan de Faculteit Godgeleerdheid Leuven, waar hij middels zijn erfenis het Paus Adrianus VI-college stichtte, wordt hij ook vaak als Vlaamse paus aangeduid.

Ook voor Gentenaars heeft de man enig belang. Nadat hij tweemaal rector van de Leuvense universiteit was geworden (in respectievelijk 1493 en 1500-1501) trok hij de aandacht van keizer Maximiliaan I, die hem in 1507 benoemde tot opvoeder en een van de leermeesters van zijn toen 7-jarige kleinzoon prins Karel. De jonge keizer Karel V verbleef op dat moment wel al in het hertogelijk kasteel van de Caesarsberg in Leuven bij zijn tante Margaretha van Oostenrijk.
Toch is het ook niet direct iemand om fier op te zijn, want op 4 maart 1518 werd Adrianus aangesteld tot grootinquisiteur. Veelal wordt hij echter niet als een wrede inquisiteur beschouwd. Hij zou b.v. het gewelddadige optreden van Hernán Cortés tegen de Azteken bestrijden.
Toen Koning Karel I van Spanje op 23 oktober 1520 te Aken tot Keizer Karel V van het Heilige Roomse Rijk werd benoemd, had dit voor Adrianus twee belangrijke gevolgen. Ten eerste werd hij bij het vertrek van Karel V naar Aken als regent van Spanje benoemd. Dit beschouwde hij meer als een last dan als een gunst. Alleen uit loyaliteit tegenover Karel V accepteerde hij deze functie. Het tweede gevolg was dat hij nu eenzaam achter bleef in het voor hem vreemde Spanje. Hij wilde zich het liefst aan de woelige politiek onttrekken en terugkeren naar Leuven. Daarom schreef hij herhaaldelijk naar Karel V dat hij hem graag zou willen vergezellen op de reis naar Duitsland. Karel V verzocht hem echter te blijven tot hij echter zoveel politieke mislukkingen onder ogen moest zien, dat Karel V zijn ontslag aanvaardde, maar hij moest wel zijn functie als inquisiteur blijven uitvoeren tot hij dus in 1522 totaal onverwacht (hij was de zoon van een timmerman) als paus werd gekozen.
Iedereen was het er over eens dat hij zeker niet verheugd was over dit nieuws. De brieven die hij in die periode schreef getuigden hier van. Hij aanvaardde de tiara enkel en alleen uit vrees dat hij God en het christendom anders zou beledigen. Dat dit niet alleen beleefde of nederige woorden waren, maar de echte gemoedstoestand van hem weerspiegelde, bleek uit de brief die hij naar de keizer stuurde. Hij schreef dat hij niet ingenomen was met zijn verkiezing, omdat hij een leeftijd had bereikt waar hij meer naar rust snakte dan naar verpletterende verantwoordelijkheden.
Ook het cultuurverschil met Italië bleek te groot. De Italianen van die tijd waren fanatieke bewonderaars van de oudheid. Adrianus dacht daar echter anders over, de meesterwerken uit de oudheid zag hij als resten van een heidense periode. Zijn mening was zo uitgesproken dat sommigen zelfs bang waren dat hij alle beelden uit het Belvédère, waaronder de beroemde Laocoöngroep zou laten vermalen tot kalk voor de bouw van de nieuwe basiliek. Adrianus heeft dit niet gedaan, maar toch bleek de vrees enigszins gegrond toen hij het Belvédère liet dichtmetselen en de sleutel van de enige poort persoonlijk bewaarde. Hij stuurde de meeste kunstenaars die door de Kerk waren ingehuurd naar huis. Hij verleende geen enkele gunst meer aan het leger van dichters, schrijvers en humanisten dat zijn voorganger Leo X had omringd.
Alle Italianen waren ook van mening dat de Nederlandse raadgevers van de paus zeer onverstandige en onbekwame lieden waren. Ze waren jaloers en vroegen zich verontwaardigd af waarom op deze functies geen Italianen geplaatst waren. Ze hadden ook een grote hekel aan de paus als persoon. Hij was veel te ernstig en begon zich nu ook grondig te bemoeien met de persoonlijke levenswandel van de kardinalen, zoals het schandelijke en losbandige leven van de geestelijken dat snel en krachtig bestreden moest worden. Door deze algemeen bekende wantoestanden verloor de Kerk langzamerhand haar waardigheid en daarmee ook haar aanhang. Adrianus VI heeft zich vanaf het begin van zijn pontificaat er voor ingespannen om een hervorming door te voeren die een einde zou maken aan deze misstanden. Hij kreeg echter veel tegenwerking te verduren van wereldse geestelijken. De omgeving van de paus bestond langzamerhand alleen nog maar uit zijn vijanden.
In Noord-Europa, dat zich voor een groot deel had aangesloten bij de leer van Maarten Luther, dreigde een schisma. Door tactisch optreden in het begin van zijn pontificaat zorgde paus Adrianus ervoor dat dit schisma uitbleef. Op dit punt boekte hij dus succes. Daarnaast waren de oprukkende Turken een grote zorg voor Adrianus. Hij deed er alles aan om de Europese vorsten het gevaar te doen inzien. Door de laksheid en onverschilligheid van de vorsten liepen zijn waarschuwingen op niets uit. De verovering van Rhodos in 1522 door de Turken onder Süleyman I kwam voor hem hard aan.
Op 5 augustus 1523 werd Adrianus ernstig ziek. Op maandag 14 september 1523 om 14 uur in de namiddag stierf de tot nu toe enige Nederlandstalige paus. Zijn pontificaat had maar amper één jaar – 12 maanden en twee weken om heel precies te zijn – geduurd.

266px-hadrian_vi

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.