Nepomucenus of Nepomuk is wel een heel ongebruikelijke naam in ons taalgebied. Hoe komt deze figuur, die bovendien nog heilig is, in de kerk van Temse terecht? In de O.L.Vrouwekerk is er niet alleen een houten beeld in het middenschip, er is ook een schilderij in de zuidelijke beuk. Alles heeft te maken met de brug over de Schelde.

De H.Nepomucenus wordt in Midden-Europa ook wel de brug-heilige genoemd. Op de beroemde Karelsbrug in Praag prijkt hij pontificaal midden op de brug over de Moldau.
Johannes Nepomuk werd geboren tussen 1340 en 1350 in het stadje Pomuk in Bohemen. Hij studeerde in het plaatselijk klooster, later in Praag en aan de universiteit van Padua. Door zijn eenvoud en diepgelovige houding werd hij vlug opgemerkt door zijn kerkelijke meerderen. Hij bracht het tot vicaris-generaal van de bisschop van Praag. Maar ook koning Wenceslaus IV merkte hem op en trachtte hem te binden aan het Hof, wat Nepomuk weigerde. Wel was hij biechtvader van de koningin, Sophia van Beieren.
Maar daar begint het!
Op 20 maart 1393 wordt Johannes tijdens onderhandelingen tussen Kerk en Hof gearresteerd. Hij wordt gefolterd en van de brug in de Moldau gegooid. Volgens de volksmond zou Wenceslaus woedend geweest zijn, omdat Johannes geweigerd zou hebben te verklappen of de koningin al dan niet gebiecht had dat ze er een minnaar op na hield.
Volgens de legende zou het verminkte lijk ’s nachts zijn komen boven drijven, omgeven door 5 blinkende sterren (5 sterren die staan voor de 5 letters T A C U I (Latijn voor: ik heb gezwegen).
De armen vereerden Johannes dermate, dat ze zijn lichaam naar de domkerk brachten. De Koning greep in en liet het lichaam op een onbekende plaats begraven. Maar daar hing op die plaats zulke geur van heiligheid dat het vlug ontdekt werd. Nepomuk werd bijgezet in de St.-Vituskathedraal van Praag.
In 1729 werd hij heiligverklaard door paus Benedictus XIII.
De Heilige Johannes Nepomucenus is de patroonheilige van Bohemen, van biechtvaders, priesters, schippers, molenaars, van het biechtgeheim, van het zwijgen, van waterbedreigingen (sic) en van bruggen.

Zijn feestdag is 16 mei (sommigen zeggen 15 mei).
De heilige Nepomucenus wordt afgebeeld op of naast een brug (in Vlaanderen o.a. in Brugge aan de Dijver, in Kortrijk aan de Broeltorens bij de Leie). Vaak heeft hij één hand of vinger op de mond (biechtgeheim), in de andere hand draagt hij een kruis of palmtak (martelaarschap).
Zo ook het beeld in de O.L.Vrouwkerk in Temse (zie bovenstaande illustratie): hij draagt een liturgisch kleed met opvallende bontmantel overheen. Hij draagt een bonnet, heeft één vinger op de mond en in de andere hand een palmtak. Het beeld is vervaardigd in hout tussen 1876-1880 door de beroemde beeldhouwer Matthias Zens (Gent, 1839-1921).

Het schilderij in de zijbeuk (1801-1825) is van de hand van Jan, Jozef De Looze (1770-1849) uit St.-Niklaas. Het is olie op doek en stelt de heilige voor die na zijn verdrinking is aangespoeld op de oever. Ook hier is hij gekleed in een priestergewaad met hermelijnen mantel. Rond zijn hoofd is de kroon met 5 sterren (TACUI, ik heb gezwegen).

Let wel: er is ook een Sint-Népotien, bisschop van Clermont (Fr.), die leefde in de VIde eeuw en aanbeden wordt voor koorts. Hij heeft niets te maken met bruggen en het biechtgeheim.

Romain Van Hautekerke

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.