De titel van zijn roman uit 2007 ‘The Rain Before It Falls’ vond Jonathan Coe bij een muziekstuk van de jazzmusicus Michael Gibbs. Zijn boek tast de randen van de vaak grillige psyche van zijn personages en van de relaties af.

Gill ontvangt na het overlijden van de bejaarde Rosamund van deze het postume verzoek om een familielid op te sporen en haar vier audiocassettes te overhandigen. Mocht zij evenwel deze Imogen, een blinde jonge vrouw van ongeveer dertig jaar, niet vinden, mag zij zelf de opnames beluisteren. Dat is wat dan ook gebeurt; en wat we – samen met Gill en haar twee volwassen dochters (ook met dit gezin maken we nader kennis) geopenbaard krijgen. Dit zal een aangrijpende familiegeschiedenis worden, hoofdzakelijk spelend in Birmingham en Shropshire.

Dat laatste plaatsje is het waar ooit de achtjarige Rosamund als evacuee belandde bij familie zoals veel kinderen uit de steden naar het platteland werden versluisd uit angst voor de bombardementen en het voedseltekort tijdens WO II. Shropshire, waar de opnamen zouden plaatsvinden van de film ‘Gone to Earth’ (Michael Powell) met de betoverende Jennifer Jones op wie Rosamund zich zou ‘verlieven’, een film waarin zij met haar nichtje Beatrix zou figureren. Het is het begin van de rode draad. Beatrix, die door haar moeder onverschillig behandeld wordt, en de overgevoelige Rosamund. Twee levens die parallel zouden kunnen verlopen…

Met Gill beluisteren/lezen we het relaas, de kroniek van een woelig leven dat Rosamund net voor haar zelfgekozen dood op de cassettes verhaalt aan de hand van een reeks foto’s die zij zeer gedetailleerd beschrijft (in functie van de blinde Imogen mocht deze gevonden worden!). We zien, stap voor stap, de meisjes, de vrouwen, volwassen worden. Ze bouwen relaties op. Langzaam wordt duidelijk dat Beatrix karaktergestoord is – bleek dat niet reeds toen we haar als kind leerden kennen, en in welke mate was de afwijzende houding van haar moeder daarvan de oorzaak? Terwijl Rosamund beseft dat haar houding tegenover een actrice en een jeugdvriendinnetje een diepere betekenis bezit, zij is lesbisch. De grootste liefde van haar leven, zo vertrouwt zij de cassette toe, zou ene Rebecca zijn, al zou zij later de meeste jaren nog gelukkig doorbrengen met de kunstenares Ruth.

Beatrix evenwel… een turbulent leven: uit een relatie heeft zij een dochter, Thea. Maar gezien zij met een nieuwe geliefde naar Canada vertrekt en deze baby niet dadelijk kan meenemen laat zij haar voor enkele weken achter bij Rosamund en Rebecca. Die weken worden evenwel drie jaren, de vrouwen zijn gehecht aan het kind. Het drama ontwikkelt zich wanneer Beatrix terugkeert, met Thea verdwijnt.

Terwijl ook het leven van Rosamund hobbelt, zonder Rebecca, jaren alleen, soms ontmoet zij de opgroeiende Thea, een nieuwe relatie uiteindelijk – heeft zij nog uiterst zelden contact met Beatrix die in Canada woont. Waar ook Thea tenslotte terechtkomt, huwt, een dochter krijgt, de Imogen tot wie al deze woorden gericht zijn. En, herinner jij je, Imogen, dat ik jou bezocht in Canada, na het drama. Want ja, het bleek een drama, hoe Imogen blind geworden was. Beatrix gestoord, net als haar moeder die onbegrijpelijk onverschillig was tegenover haar dochter; en derde in de rij, Thea, ook zij agressief en manipulatief, oncontroleerbaar… Waar zou de driejarige, blinde Imogen terechtkomen? Een pleeggezin. Nog enkele keren zou Rosamund haar zien, haar vriendin Ruth zou haar schilderen, maar dan… stilte.

Wie dacht een soort detective te kunnen lezen, de zoektocht naar de verloren Imogen, komt bedrogen uit. Anderzijds is het wel de klassieke Coe, en kunnen we puzzelen: verborgen symbolen, hints, allerlei verwijzingen die er voor zorgen dat je, naast het verhaal, de aandacht geen ogenblik mag laten verslappen. Is het relaas, het epos van de familie boeiend, dan is het vooral de psychologische tekening van de personages die de essentie van het werk uitmaakt. En hun daardoor bepaalde relatie, hun conflicten, de aantrekking en afstoting. En wat genoemd wordt, de onontkoombaarheid van de drama’s die er uit voortvloeien. De foute relaties, de foute keuzes.

Er schuilt een patroon in wat zich in de aparte levens, de moeder van Beatrix, zij zelf, haar dochter Thea en kleindochter Imogen ontwikkelt. Gebeurtenissen lijken zich te herhalen, bijna letterlijk – of als in een droom. Het hangt als een doem boven deze vrouwen. Wat nooit de daden rechtvaardigt maar wel verklaart, voor zover deze zich laten verklaren in een sfeer van mysterie. Waar het niet te duiden verdriet, de innerlijke pijn steeds op de loer ligt. Mooie, schrijnende portretten – getekend tegen sfeervolle adequate achtergronden: beschrijvingen van de natuur, impressies van het stadsleven. De titel van deze roman, ‘De regen voor hij valt’: wordt er niet gezegd “ik hou van de regen voor hij valt” en repliceert men “dat bestaat niet, dan is hij geen regen maar vocht”… “is dat niet juist zo mooi, houden van iets dat niet bestaat…”! Het onbereikbare, daar zijn al deze personen in de roman naar op zoek, daar hunkeren ze naar, daar houden ze van, zoals ze houden van de ideaalbeelden die ze zich van elkaar vormden, vergeefs en wanhopig.    

Johan de Belie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.