In de periode dat ik noodgedwongen enkele dagen “offline” was, was het 45 jaar geleden dat Jim Morrison, de zanger van The Doors (op de foto tweede van links), was overleden. Hij had zich immers achter het Who-adagium geschaard: “Hope I die before I get old”. Ikzelf heb The Doors zo’n 35 jaar geleden ontmoet, in de tijd dat Jim Morrison nog als een heilige werd beschouwd, maar sedert het boek “Riders on the storm” van drummer John Densmore weten we dat Morrison eigenlijk een gevaarlijke gek was…

In de jaren zestig was The Doors de meest succesvolle groep van de Amerikaanse westkust. The Doors was eigenlijk niet de groep van zanger Jim Morrison, zoals meestal wordt gedacht maar die van orgelist Ray Manzarek. Hij was samen met zijn broers begonnen als Rick and the Ravens. Met Jim Morrison er reeds bij, die Ray had leren kennen op de UCLA (Ray studeerde klassieke piano, Jim filmtechniek), werd onder die naam zelfs een demo opgenomen. Toen ze beiden in een meditatiecentrum gitarist Robbie Krieger (°1946) en drummer John Densmore (°1944) van The Psychedelic Rangers tegenkwamen (al dient gezegd dat Morrison in dat centrum zelf reeds ruzie begon te maken met de fameuze Mahesh Maharishi Yogi), besloot men professioneel door te gaan, zodat de broers van Manzarek afhaakten en Morrison de groepsnaam veranderde in The Doors (de naam komt van het drugsboek van Aldous Huxley, “The Doors of Perception”, zelf gebaseerd op een citaat van de Engelse dichter William Blake: “If the doors of perception were cleansed, all things would appear infinite”).
Het grappige is dat niet-kenners Jim Morrison vaak verwarren met Van Morrison, de zanger van de Ierse groep Them, maar dat er zowaar ook een aanleiding is voor die verwarring. Samen met The Turtles en Love speelden beide groepen immers een tijdlang in de bekende Whiskey-A-Go-Go club, waar ze samen jamden op o.m. “Gloria”. Er bestaat trouwens een lange live-versie van deze Them-hit door The Doors. Val Kilmer, die – daarover is iedereen (behalve Manzarek en Densmore) het eens – een waanzinnig realistische Jim Morrison is in de film van Oliver Stone en die ter gelegenheid daarvan een aantal van de Doors-songs zelf heeft ingezongen, houdt naar eigen zeggen (Panorama 11/4/1991) zelf ook veel meer van Van Morrison.
Het was de tijd van flower power, hippies, “psychedelische” muziek en underground. Kortom, het was het ogenblik waarop pop een “elitair” karakter kreeg, wat zich onder meer uitte in een minachting voor singles en een opbloei van het elpeewerk. Op die manier kreeg “bubblegum”-muziek de kans de hitparade te veroveren en sindsdien is ze er met geen stokslagen meer weg te krijgen.
EROS EN THANATOS
Dat The Doors tóch single-successen oogstten (“Light my fire”, “Touch me”, “Riders on the storm”), kwam door de sterk Brits getinte recht-toe recht-aan rock die ze brachten en die hen later bijvoorbeeld tot cultfiguren voor de punkbeweging zou verheffen.
Een ander verschil met de tijdsgeest was dat The Doors in plaats van over vogeltjes en bloemetjes over de dood zongen en over seks als afweermiddel (eros en thanatos). Deze teksten waren van de hand van Jim Morrison die op 3 juli 1971 in Parijs overleed in duistere omstandigheden (hij werd dood in bad aangetroffen door zijn vriendin Pamela Courson, die twee jaar later zelf aan een overdosis heroïne zou overlijden). De officiële doodsoorzaak luidde “hartinfarct”, maar omdat rond die tijd ook Jimi Hendrix, Janis Joplin en Al Wilson van Canned Heat in gelijkaardige omstandigheden heen gingen, spreekt men ook wel eens van “grensoverschrijding”: deze figuren balanceerden steeds op de grens tussen leven en dood (intens leven, fysieke uitputting, drugs, alcohol) en moesten die ipso facto wel eens overschrijden. Onbewuste zelfmoord zouden we het ook nog kunnen noemen.
James Douglas Morrison werd op 7 december 1943 in Melbourne (Florida) geboren als de oudste zoon van Steve en Clara Morrison. Hij kreeg later nog een zus Anne en een broer Andy, maar reeds vlug bleek hij daarmee niet te kunnen opschieten, net zo min als met zijn ouders zelf. De oorzaak ligt wellicht in het feit dat Steve Morrison als marine-officier bij de Navy vaak uithuizig was en weinig spraakzaam als hij dan toch eens thuis was (hij was betrokken bij een geheim atoomproject). Bovendien verhuisde de familie daardoor voortdurend zodat de kinderen nergens vriendjes konden maken. Het ontstaan van The Doors heeft dan ook alles met Jims rebellie tegen zijn ouders te maken, aangezien hij verondersteld werd in New York te zitten in plaats van in Los Angeles. Later zal hij in interviews bij hoog en bij laag beweren dat zijn ouders gestorven waren. Zij hebben hem echter integendeel heel lang overleefd en zijn – paradoxaal genoeg – dankzij zijn royalties steenrijk geworden, net als de ouders van Pamela Courson.
In 1981 verscheen de meest spraakmakende biografie van Jim Morrison (in de zin van: erg volledig, maar ook erg controversieel), geschreven door Jerry Hopkins en Danny Sugerman: “No one here gets out alive” (naar een tekst van Morrison zelf). John Densmore heeft als reactie op de Oliver Stone-film, met de toestemming van de twee andere Doors, ook een bio geschreven. Titel? “Riders on the storm”…
ELPEES
Als kwartet brachten The Doors op amper drie jaar tijd zeven elpees uit. Later zouden er nog een paar minder belangrijke elpees volgen in trio-vorm en tot op de dag van vandaag zijn de heruitgaven en compilaties op CD niet te tellen. Maar dit zijn de zeven “echte”:
1.The Doors (1967)
Een verkorte versie van “Light my fire” belandt op 5 augustus 1967 op de nummer één-plaats van de Amerikaanse hitparade.
2.Strange days (1967)
Hierop o.a. “When the music is over” met de slagzin “we want the world and we want it now”.
3.Waiting for the sun (1968)
De meest politieke elpee (Morrison noemde zichzelf “an erotic politician”), namelijk tegen de Amerikaanse inmenging in Vietnam. In bijna alle Vietnam-films wordt overigens muziek van The Doors gebruikt. Het gebruik van “The end” in “Apocalypse now” van Francis Ford Coppola is uiteraard het meest prangend. Oliver Stone, die – om het met Billy Joel te zeggen – in Vietnam “Doors-tapes” had meegebracht, gebruikt in “Platoon” het luchtige “Hello I love you”, maar zou dit goedmaken door in 1991 met de ultieme film over “The Doors” uit te pakken. Althans dat is de mening van Robby Krieger. John Densmore en Ray Manzarek, die nochtans zijn orgel uitleende voor de film, distantiëren zich er echter van. Enkel en alleen voor hun toestemming om de film te kunnen draaien, heeft elk lid van The Doors tien miljoen Belgische frank ontvangen.
4.The soft parade (1968)
Bij de tournee om de plaat te promoten deed de groep in september ook het Amsterdamse Concertgebouw aan. Maar Nederland lijkt wel verdoemd als het supergroepen betreft: na het optreden van The Stones in Scheveningen 1964, dat slechts enkele minuten duurde wegens hevige rellen, en na dat van The Beatles in datzelfde jaar, waarbij drummer Ringo Starr ontbrak en diende te worden vervangen door Jimmy Nicoll, was het nu Jim Morrison zelf die ziek was (hoogstwaarschijnlijk wegens alcohol en/of drugs), zodat The Doors slechts met zijn drieën optraden, met Ray Manzarek als (naar het schijnt niet onaardige) zanger.
5.Morrison Hotel (1970)
Na herhaalde arrestaties wegens exhibitionisme op het podium is Morrison wat gekalmeerd, maar ook “verdikt en papperig” (Elvis Presley in wording?) met een “bluesy” elpee als gevolg.
6.Absolutely live (1970)
Dit dubbelalbum is uniek omdat hier de enige “echte” versie van “The celebration of the lizard” op staat. Rond deze tijd geeft Morrison ook twee dichtbundels uit, “The Lords” en “The New Creatures”. In zijn dagen als filmstudent had hij ook reeds twee kortfilms gedraaid, “HWY” (of “Why”) en “Feast of friends”. En in zijn nalatenschap in Parijs trof men ook een scenario aan, “Break”, dat een toen nog jonge Oliver Stone geschreven had op basis van Doors-songteksten en naar de Doors-entourage gestuurd.
7.L.A.Woman (1971)
Een zwaarmoedige plaat die vergeleken wordt met de dubbele witte van The Beatles: de groepsleden zaten tijdens de opnames niet eens samen in de studio. Toch leverde dit nog het mooie “Riders on the storm” op.
AMERICAN PRAYER
De overgebleven “Doors” brachten nog twee elpees uit, maar zonder succes. Toen bogen ze zich over banden van Jim Morrison waarop hij zijn gedichten voordroeg. Na drie jaar werken kwamen ze eind 1978 met een prestigieus product op de markt: “American Prayer”, een conglomeraat van Jims poëzie, fragmenten uit oude opnamen en nieuwe sfeermuziek. In het Brusselse hotel Amigo praatte ik met co-producer Frank Lisciandro, tevens vriend van Jim Morrison, en de drie andere Doors. Ze zijn zo stoned als maar kan zijn en als ze horen dat ik van De Rode Vaan ben, doen ze allemaal hun best om te zeggen dat ze eigenlijk communisten zijn.
– Het laatste wat we in België over The Doors vernamen, was dat ze hadden opgehouden te bestaan…
Frank:
Ze zijn inderdaad een tijdje uit elkaar gegaan, omdat ze verschillende muzikale opvattingen hadden. John en Robbie richtten The Butts Band op en de groep van Ray heette Night City. Maar erg lang heeft dit allemaal niet geduurd en van zodra ze weer vrij waren, hebben ze zich aan het werk gezet met deze elpee als resultaat.
– Is er een speciale reden om nu juist met een poëzieplaat uit te pakken?
Frank:
Kijk, het is op de eerste plaats bedoeld als een hulde. Een hulde aan een zeer goede vriend en dichter. En we dachten dat dit laatste aspect tot hiertoe nog te weinig aan bod was gekomen. Indien we het om commerciële redenen zouden hebben gedaan, dan zouden we hooguit vijf maand nodig gehad hebben om deze plaat uit te brengen. Maar we hebben er drie jaar aan gewerkt omdat dit werkelijk een soort van monument moet worden voor Jim. Eigenlijk had hij zelf dergelijke plaat in gedachten toen hij op 8 december 1970, op zijn 27ste verjaardag dus, in de studio stapte om deze gedichten op te nemen, maar door zijn dood enkele maanden later is dat toen niet doorgegaan. Wellicht was die datum niet toevallig, want Jims grote voorbeeld was James Dean en die was 27 toen hij stierf. Jim heeft altijd gezegd dat hij niet ouder zou worden dan James Dean.
Ray: Janis werd ook maar 27. En Brian Jones. En Jimi Hendrix (en later zou hij daar nog Kurt Cobain kunnen aan toevoegen, RDS).
NIET DOOD?
– De dood van Jim Morrison is in een waas van mysterie gehuld.
Frank:
Voor ons is het ook een vraagteken. Voor zover ik weet, heeft bijvoorbeeld niemand die nu nog leeft zijn lijk gezien (*). Aan zelfmoord hecht ik geen geloof: Jim was niet neurotisch, niet depressief, integendeel, hij was naar Parijs gegaan om wat op te knappen en met nieuw werk voor de dag te komen (anderen beweren wel dat hij dat nieuwe werk niet meer met de oude Doors zou hebben gebracht, die op dat moment met hun drieën in Los Angeles in de studio zaten om een elpee op te nemen, die kort na de dood van Morrison ook werd uitgebracht, RDS). Eén van zijn idolen echter was de Franse dichter Arthur Rimbaud en naar het schijnt heeft deze ook eens zijn eigen dood “geregisseerd”. Ondertussen was hij naar Afrika gereisd en tien jaar later stond hij er terug. Uit het diepst van mijn hart hoop ik dat Jim ons ook zo’n macabere poets wil bakken. Zo had hij voor “L.A.Woman” het anagram Mr.Mojo Risin’ bedacht en voor zijn vertrek naar Parijs had hij laten weten dat hij enkel nog onder dat pseudoniem contact zou opnemen, “als hij eenmaal ondergedoken was in Afrika”. Dat zei hij letterlijk, dus dat sloeg duidelijk op het Rimbaud-verhaal. Maar voor zover je er nog mocht aan twijfelen: we hebben nooit meer iets gehoord van Mr.Mojo Risin’…
– Vooral het eerste deel van Jims “American Prayer” handelt over “inwijding”. Eerst als kind van vier, wanneer hij brutaal met de dood wordt geconfronteerd, nadien zijn ontmaagding. Het inwijdingsthema heeft in de literatuur meestal als uitgangspunt het verlies van onschuld, van zuiverheid. Het kind moet zich “bevuilen” om volwassen te worden, de oorspronkelijke mens is “gecorrumpeerd” door de maatschappij, zou Jean-Jacques Rousseau zeggen. Deze zuiverheid, is dat ook niet datgene waarnaar Jim op zoek was, doorheen het image van een popster, met al wat daarbij komt in de vorm van seks, drugs & alcohol? Of meer algemeen: is een popartiest niet een beetje zijn eigen psychiater?
John:
Ja. Jim was een soort medicijnman die zichzelf wou reinigen. De manier waarop hij op een podium evolueerde deed mij daar steeds aan denken. (Zijn podiumact gaf Morrison de bijnaam “The Lizard King”. Op “American Prayer” staat anderzijds een lang gedicht “The Celebration of the Lizard”, waaruit blijkt dat Morrison vindt dat de geest van één van de dode indianen waarmee hij als jongetje werd geconfronteerd – cfr.”Dawn’s highway” – in hem is gereïncarneerd. Men kan zich dus afvragen of Morrison zijn bijnaam niet zelf had bedacht, RDS)
Frank:
Ook de dood is een inwijding, een initiatie. En Jim was er zeker op voorbereid, sommigen beweren zelfs dat hij erdoor geobsedeerd was.
NO FUTURE
– Gaan The Doors nu nog Jim Morrison-materiaal uitbrengen of hebben jullie andere plannen?
John:
Wij hebben totaal géén plannen. De toekomst is onzeker. Misschien dat we nog wel eens samen optreden, misschien niet.
Frank: Er bestaan nog massa’s opnamen, maar die mogen niet worden uitgebracht zonder goedkeuring van The Doors. Er zullen dus zeker nooit overhaaste releases verschijnen, enkel als er weer een waardevol project in zit (in 1997 zou inderdaad de “box set” verschijnen, vier CD’s, waarvan drie met onuitgegeven materiaal, en tien jaar later werd alles nóg eens door de mangel gehaald, RDS).
– Jim Morrison stond bekend als anarchist. Heeft dit aspect samen met het muzikale bijgedragen tot de verering die punks voor jullie hebben? Wat vinden jullie daar zelf van?
Ray:
Anarchisten zijn vernielzuchtig, enkel met de bedoeling van de bestaande maatschappij te vernietigen, niet om iets nieuws op te bouwen. Dat is krankzinnig. Je moet altijd een doel voor ogen hebben, anders ontplooi je niet ten volle je menselijke capaciteiten. Maar de punks zijn natuurlijk een product van hun tijd. Wij, in de jaren zestig in Californië, wij voelden ons fantastisch. Er was wel de oorlog in Vietnam, maar dat was ver weg. De jaren zeventig zijn helemaal anders.
Robbie: Ik begrijp eigenlijk niet goed waarom zij ons als voorbeeld nemen. Muzikaal zijn wij toch totaal verschillend? Al beweren The Stranglers dat zij de orgelstijl van Ray nabootsen. Als de punk-rockers inderdààd wat meer zoals wij zouden klinken, dan zouden ze veel populairder zijn.

Ronny De Schepper

(*) Dat alleen de wetsdokter en Pamela Courson het lijk van Jim Morrison zouden hebben gezien, zoals meestal wordt beweerd, is helemaal niet waar. Integendeel, het lijk werd weggehaald door de Parijse brandweer, er zullen dus ongetwijfeld een tiental pompiers geweest zijn die het hebben gezien. Toch bevat dit verhaal dat ter gelegenheid van het verschijnen van de film van Oliver Stone in april 1991 verscheen in Paris Match ook enige ongerijmdheden. Het wordt in de mond gelegd van Alain Ronay, een Parijse vriend van Jim en Pamela, die op 1 juli nog met hen een terrasje zou hebben gedaan, zoals een foto getuigt. Ronay was blijkbaar bedrijvig in de filmwereld, want hij woonde in bij regisseuse Agnes Varda (herinner u dat ook Jim Morrison filmtechniek heeft gestudeerd). Volgens Ronay werd hij rond acht uur ’s morgens opgebeld door Pamela, die Jim “bewusteloos en bloedend” (uit zijn neus) in bad had gevonden. Officieel heeft zij hem echter reeds om vijf uur “dood” aangetroffen. Ook Ronay belt nog niet onmiddellijk de hulpdiensten, maar laat dit doen door Agnes Varda. Als ze dan uiteindelijk ter plaatse arriveren, durft Ronay niet naar het stoffelijk overschot gaan kijken, maar Varda wél. Volgens een geïnterpelleerde brandweerman is de hulp “op zijn minst een uur” te laat gekomen. Volgens de gerechtsdokter is Jim Morrison echter kort na middernacht gestorven…
Als het lijk verwijderd is en de eerste vaststellingen zijn gedaan, vraagt Ronay aan Pam om hem te vertellen wat er is gebeurd. Volgens haar hebben zowel zij als Jim de avond daarvoor tamelijk veel “heroïne gesnoven”. Dan zou Jim al zijn platen hebben opgezet om te eindigen met “The end”, waarna ze naar bed zijn gegaan. Midden in de nacht is ze gewekt door het feit dat Morrison blijkbaar moeilijkheden had om te ademen. Schudden noch slaan helpt om hem wakker te krijgen, daarom heeft ze een bad laten lopen en hem daarin gezet. Daar is hij beginnen overgeven, maar “na drie emmers” zou hij gezegd hebben dat hij zich beter voelde. Dan is ze maar terug gaan slapen. Dat lijkt natuurlijk allemaal wel onzin, zelfs als men ervan uitgaat dat ze alletwee zo stoned waren als garnalen.
doorsOp 7 juli liet Courson het lichaam van Jim Morrison begraven op het kerkhof van Père Lachaise zonder zijn familie of de andere Doors te verwittigen. Zo waren er slechts vijf mensen aanwezig op de korte afscheidsplechtigheid. In tegenstelling tot wat men zou verwachten, wisten de Franse autoriteiten niet echt wie ze in Père Lachaise begroeven. Volgens hen was het gewoon een jonge Amerikaanse dichter. Indien ze geweten hadden dat het een popvedette betrof, hadden ze wellicht geweigerd, omdat men de problemen die eruit zouden voortvloeien eigenlijk wel kon voorzien.
Op de grafsteen werd later ook een tekst in Griekse lettertekens aangebracht. Volgens de bewakers van het kerkhof zou het “je had de duivel in je” betekenen en werd de tekst in opdracht van Jims vader in de steen gebeiteld.

2 gedachtes over “Jim Morrison (1943-1971)

  1. Ks ks, gevaarlijke gek.. wie hanteert nu zo’n begrippen, geil genie, ok, als er dan toch alliteratie in moet.
    Ik moet ook zeggen dat ik zelf, ondanks alle affiniteit met punk, nooit één enkele punkgroep iets (noch positief noch negatief) over de Doors heb horen zeggen. Ik denk: dat kan ook moeilijk: de Doors (of Morrisson toch) is een uitloper van de free poetry van de beatniks, vergelijkbaar met de poëzie performances die je rond dezelfde tijd hier in Nederland en wat late rook in Vlaanderen zag, en met muzikale toetsjes die van samba tot klassiek gaan.
    Maar wel een heel goede reeks, jammer genoeg, zoals altijd, alleen aan Engelse of Amerikaanse platen gewijd, maar een heel klein deel van het popverhaal.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.