“Gas-oil”

Gas-oil is een Franse film van Gilles Grangier die uitgebracht werd op 18 oktober 1955.

Wanneer vrachtwagenchauffeur Jean Chape (Jean Gabin) naar huis rijdt heeft hij de indruk dat hij iemand overreden heeft. Hij stopt en treft inderdaad het lichaam van een voetganger aan. Hij klopt aan bij zijn minnares (Jeanne Moreau) die hem aanraadt het ongeval aan de politie aan te geven. Aanvankelijk verdenkt men hem ervan in dronken toestand gereden te hebben maar later wijst de autopsie uit dat het slachtoffer al dood was op het ogenblik van de aanrijding. De politie kan het lijk identificeren: het gaat om Scopo, een bekende gangster (François Darbon). Jean wordt daarna lastiggevallen en opgejaagd door diens handlangers onder leiding van Roger Hanin. Ze denken immers dat hij het koffertje met geld, dat het slachtoffer bij zich had en dat afkomstig is van een eerder door hen gepleegde overval, gestolen heeft. Om hen het hoofd te bieden doet Jean een beroep op zijn collega’s routiers. Vandaar ook de titel. Maar chatgpt vertelt daar nog wat bij:

« Gas-oil » is in de eerste plaats het beroepsjargon van de vrachtwagenchauffeur — dieselolie — en de film helemaal draait rond het milieu van de vrachtwagenchauffeurs.

Maar er zit een aardige woordspeling achter. De film is gebaseerd op de Série-Noire-roman van Georges Bayle, die Du raisiné dans le gas-oil heette.

Daarin is raisiné een oud Frans argotwoord voor bloed. De oorspronkelijke titel betekent dus ongeveer:

« Bloed in de dieselolie »

Dat past natuurlijk perfect bij het verhaal: Jean Chape (Jean Gabin), vrachtwagenchauffeur, rijdt ’s nachts over een lichaam dat al vermoord blijkt te zijn. Vervolgens raakt hij verstrikt in een gangsterzaak.

Grangier en zijn scenaristen hebben voor de film het « raisiné » laten vallen en alleen Gas-oil overgehouden. Het Festival Lumière merkt expliciet op dat daarmee het woord raisiné, dus de argotische verwijzing naar bloed, uit de titel verdween.

En dat is eigenlijk heel typerend voor de film: « Gas-oil » klinkt als een nuchtere, stoere beroepsnaam, helemaal passend bij Gabin en zijn twaalf-tonner. Tegelijk weet de kijker, zodra hij het verhaal kent, dat die onschuldige dieselolie-titel ironisch genoeg boven een verhaal vol bloed, gangsters en moord staat.

Overigens is de titel historisch interessant: de roman heet dus Du raisiné dans le gas-oil, terwijl de film officieel simpelweg Gas-oil heet. De Bibliothèque nationale de France registreert hem als film uit 1955 en vermeldt de Franse bioscooprelease op 18 oktober 1955.

Kortom: de titel is tegelijk letterlijk én een uitgeklede versie van een argotische woordspeling: dieselolie voor de vrachtwagenchauffeur, met daarachter het verdwenen « bloed in de dieselolie ».

Ronny De Schepper (op basis van Wikipedia)