De godsdienstoorlogen en de contrareformatie die daarop volgde had de muziek in Vlaanderen aan banden gelegd: met Adriaen Willaert en Orlandus Lassus waren de laatste grote Vlamingen naar het zuiden getrokken. Het is dan ook erg verwonderlijk dat reeds in 1678 de eerste Vlaamse opera opduikt, namelijk “De triomferende min” van de Bruggeling Carel Hacquart. Hij werd echter nooit uitgevoerd, want Hacquart leverde hem op vraag van de Haagse dichter Dirck Buysero die zijn libretto, waarin Cupido Mars overwint, had geschreven naar aanleiding van de Vrede van Nijmegen (18 augustus 1678).
De rond 1640 in Brugge geboren componist kwam eerst in het rijke Amsterdam van de Gouden Eeuw terecht, maar verhuisde naar Den Haag, waar hij tot de kring van Constantijn Huygens behoorde en concerten gaf aan het hof van Johan Maurits van Nassau.
De Triomfeerende Min is geschreven ter gelegenheid van de Vrede van Nijmegen in 1678. Met deze Vrede kwam een einde aan de oorlog waarmee de Franse ‘zonnekoning’ Lodewijk XIV de Nederlandse Republiek van de kaart had willen vegen.
De ellende was begonnen in het Rampjaar 1672, toen een enorm Frans leger oprukte tot aan de Hollandse waterlinie, ten westen van Utrecht. De invasie maakte het volk redeloos, de regenten radeloos en het land reddeloos, zoals de uitdrukking gaat. Uiteindelijk kon het tij worden gekeerd. Met de Vrede van Nijmegen kwam er voorlopig een einde aan de Franse agressie.
De dichter Dirck Buysero (1644-1707), in het dagelijks leven lid van de Admiraliteit van de Maas in Rotterdam, nam het initiatief voor De Triomfeerende Min. Hij schreef het libretto en vroeg de gambist Carolus Hacquart (ca. 1640-1701?) er muziek bij te componeren.
De Triomfeerende Min staat bekend als de ‘eerste Nederlandse opera’, maar dat is iets te veel eer. Het is eigenlijk een zangspel, dat in de uitgave van 1680 wordt aangekondigd als een ‘Vredespel, gemengt met zang- en snaarenspel, vliegwerken, en balletten’. De verbindende teksten tussen de zangstukken werden gesproken. Wel kunnen we de Min als een aanzet tot een Nederlandse opera beschouwen.
Het werk begint met lofprijzingen op de vrede en de voorspoed; als de oorlog begint is de vrouwen de lust tot liefde ontnomen. Cupido kan dat niet aanvaarden en benadert Mars, maar voordat die aan het vechten slaan, bemiddelt de moeder van Cupido, Venus. De vijandelijkheden worden gestaakt en er heerst vrede die in odes wordt bezongen.
Het was de bedoeling dat het zangspel in de pas heropende schouwburg van Amsterdam zou worden uitgevoerd, maar het literaire genootschap Nil volentibus arduum vond dat het “aanstotelyckheden” bevatte en dat de kosten voor de productie sowieso toch te hoog lagen. Het was dan wachten tot een kritische uitgave door wijlen Pieter Andriessen in 1997 vooraleer er nog eens iets van vernomen werd. In 2011 was er een opname door de Camerata Trajectina (zie bovenaan).
Ronny De Schepper
Zie ook: musicalifeiten.nl
dagelijks iets degelijks 