Het verblijf voor bejaarde mensen in de meeste woonzorgcentra wordt duurder. De dagprijs stijgt met 8% door de inflatie vnl. door de stijging van energie- en personeelskosten. Dat maakt de gemiddelde maandelijkse factuur 150 euro hoger. Onze vaders en moeders, ooms en tantes, die een leven lang werkten en belastingen betaalden, hun kinderen opvoedden, hebben hier te doen met een sociaal en politiek systeem in verval. Vooral voor de zwaksten onder ons zijn het pijnlijke tijden.

Het zou verkeerd zijn de forse prijsstijgingen alleen af te wentelen op de gestegen inflatie van de jongste maanden. Toen de inflatie onbeduidend was, waren er reeds prijsstijgingen. Globaal betaalde een bejaarde in een ouderenvoorziening in 2009 gemiddeld 1.250 euro per maand (supplementen niet inbegrepen). Vorig jaar in 2021 was dit gestegen tot 1850 euro, een stijging met 600 euro of 48%. Als de trend zo doorgaat zal de gemiddelde kostprijs in 2022 de kaap van 2000 euro per maand overschrijden. In de verschillende privaat geëxploiteerde centra worden de tariefstijgingen toegepast (Vlaanderen telt 80.000 bewoners in private en openbare rusthuizen). In 2009 werden er slechts 11% van de plaatsen in de rust- en verzorgingssector beheerd door commerciële groepen. In 2021 waren er dat bijna drie keer zoveel: 28%! Zoals in het privébedrijf Korian met 13.000 ouderen in 120 rust- en verzorgingstehuizen, de grootste van het land. Of bij de groep Orpea, goed voor 80 centra en zo’n 5.000 bewoners komt er ook zo’n 8% bij. Bij de openbare rusthuizen ligt de toestand iets anders. Hier heerst meer terughoudendheid. Er zullen daar ook zeker voorzieningen zijn die de index volgen, maar dat gebeurt niet massaal. Volgens Nathalie Debast van de Vereniging van Steden en Gemeenten (VVSG) “worden openbare rusthuizen ook geconfronteerd met mensen die het moeilijk hebben de maandelijkse prijs nog met hun pensioen betaald te krijgen. Dat probleem komt dan terecht bij het OCMW. En dat speelt wellicht mee”.

Waardig oud worden in Vlaanderen?

Lezersrubrieken staan bol van getuigenissen en verontwaardiging over deze prijsstijgingen. Maar ook over de gang van zaken in onze rusthuizen éér deze 8% sprong eraan kwam! Lezer Dirk Pepermans in de rubriek “Onze lezers” (Het Laatste Nieuws 13 april jl.) beschrijft treffend de toestand over zijn 88-jarige moeder Maria die nu drie jaar geleden werd opgenomen in een verzorgingstehuis. Ze heeft een pensioen van 1.335 euro. De zoon en dochters van Maria betalen voor haar verblijf maandelijks 2.400 euro, dokterskosten, haarverzorging niet inbegrepen. De dagprijs steeg recent met 80 euro en zal dus nog eens opslaan. Er is niet alleen het financiële plaatje. De personeelsbezetting is ondermaats, zegt hij. ’s Avonds en in het weekend is de bezetting minimaal. “Mijn moeder gaat nooit naar bad. Ik twijfel of ze wekelijks onder de douche gaat. Haar piepkleine kamer wordt één keer per week gepoetst. Activiteiten zijn er niet. Mijn moeder is licht dementerend en zit hele dagen in een rolstoel met doorzitwonden tot gevolg. Bij ieder bezoek zegt mama ‘ik wil dood’. Zo zijn er nog vele getuigenissen”. We herinneren ons nog de schitterende reportage van de VRT (2017). Twee jonge journalistieke wolven Lina Nasser en Kevin Calluy gingen – undercover – anderhalve maand in 7 verschillende commerciële rusthuizen werken voor Pano. Ze zagen vele weken de gang van zaken vanop de eerste rij. Wat zij schetsten in de reportage zijn de letterlijk stinkende scènes waarin sommige ouderen terecht komen, de ondermaatse voeding, bijvoeding die als extra supplement wordt aangerekend, enz… En niet te vergeten, hun eenzaamheid, wat uitmondt in een doodsverlangen. Na de uitzending kwam er protest uit de private groepen die het ‘eenzijdig’ vonden en de met deze sector solidaire politici in de VRT-bestuursorganen.  (Tot vandaag wordt van betrokken journalisten niks meer vernomen in dit dossier). Ondertussen zijn de alarmsignalen nog luider geworden, zeker tijdens covid en erna.

De ‘commerce’ degenereert de ouderenzorg

De forse prijsstijgingen die nu met de inflatie explosie nog een extra boost krijgen, zijn het gevolg van een aardverschuiving die de recente decennia door de opeenvolgende Vlaamse regeringen bijna geruisloos werd doorgeduwd. Privatisering en commercialisering werden in ‘slow motion’ opgediend met vnl. katholieke ministers op dit departement. De intrede van de private groepen wordt gefaciliteerd door decennialange onder investeringen en besparingen van de Vlaamse overheid.  Het Zorgbedrijf in Antwerpen wordt de recente trofee als het van rechts afhangt. Gelukkig verzetten vakbonden, de groene partij, samen met de linkse PvdA zich fel tegen die operatie. Sociaaldemocraten zijn flauw in hun verzet, ze zijn niet afkerig van wat ze noemen ‘een flinke scheut kapitalisme’ in de zorgsector.

Dat betekent de opmars van een ander model van ‘ouderenzorg’ in Vlaanderen in vergelijking met dat van de naoorlogse welvaartsstaat. De ouderen en een dienstverlenende overheid staan niet meer centraal in dat verhaal, maar de winsten van de aandeelhouders van de commerciële groepen. Daarenboven werken commerciële zorgcentra ook met overheidstoelagen. Op die manier organiseert de politiek een stroom gemeenschapsgelden naar private groepen. De ouderen zijn gedegradeerd, vernederd, tot een simpele kostenpost die zo laag mogelijk moet worden gehouden. De bejaarde mens in vele instellingen wordt ontmenselijkt. Dat betekent, zoals bleek uit de reportage van de VRT-Pano, veel confituurboterhammen, prefab-maaltijden en -desserten, veel gehakt, weinig of oppervlakkige verzorging, te kleine personeelsbezetting. De dagprijs van de commerciële woonzorgcentra is gevoelig hoger dan deze van de openbare instellingen. Studies wijzen ook uit dat er in de commerciële centra minder zorgpersoneel is dan in de openbare zorgcentra en de vzw’s. Per 100 inwoners zitten commerciële centra op 33 personeelsleden, tegenover 39 in de vzw’s en 43 in de openbare woonzorgcentra. Het is dan ook niet verwonderlijk dat private woonzorgcentra vaak een rode lijn overschrijden en soms geschorst, soms gesloten worden omdat ze de normen niet respecteren. Zo werd recent bekend dat twee Vlaamse woonzorgcentra dreigen geschorst te worden. Het gaat om het woonzorgcentrum Rusterloo in Beernem en Avondvrede in Linkebeek. Het Vlaams overheidsagentschap Zorg en Gezondheid wil deze twee centra schorsen. Deze schorsing is vaak het gevolg van ernstige tekorten of het uitblijven van verbeteringen na een aanmaning. Bij Avondvrede (58 woongelegenheden) kan de 24-urenpermanentie nog altijd niet gegarandeerd worden en waren er nog altijd te weinig verpleegkundigen en hoofdverpleegkundigen. In beide centra waren er tekorten in de zorgdossiers, onder meer qua medicatie. Bij Rusterloo stelde de laatste inspectie ook vast dat de leefruimten niet proper waren. Vandaag staan er 14 Vlaamse woonzorgcentra onder verhoogd toezicht. Het kleinschalige Huize Sion uit Leuven dreigt z’n vergunning definitief te verliezen.

Commerciële rusthuizen in een web van belastingparadijzen

Met de privatisering van de woon- en verzorgingscentra hangt er permanent onzekerheid over hun bestaan. Private-, commerciële centra komen soms existentieel in moeilijkheden. Gelukkig is dat een kleine minderheid. Maar toch kan het overal gebeuren. Vaak door wanbeleid van de managers. We herinneren ons vijf jaar geleden, in 2017, de moeilijkheden bij één van de grootste jongens in de commerciële rusthuissector, Senior Assist. Deze groep is de uitbater van 34 centra met 2.000 personeelsleden in Vlaanderen en ‘bedient’ 3.000 oudere mensen voor thuisverzorging. Dit bedrijf beheert ook rusthuizen in Chili, Turkije, Nederland. Het bedrijf Senior Assist was in België handen van de heren Frank Bamelis en Bert Vanderschrick. Ze kwamen om één of andere duistere reden in financieel stormweer en klopten aan bij de banken. De banken wisten dat de heren tentakels hadden in belastingparadijzen en aarzelden. In mei 2017 titelde de zakenkrant De Tijd: “Offshore route bedreigt rusthuisreus Senior assist. Achter de façade van Senior Assist, schuilt een web van vennootschappen en dubieuze offshore constructies in belastingparadijzen.

De recente tariefverhogingen, als gevolg van de inflatie door vnl. hoge energie- en personeelskosten, is de zoveelste nagel aan de doodskist van de ouderenzorg. De politieke klasse drijft al decennia onze ouderenzorg in de klauwen van commerciële groepen De ouderen worden ontmenselijkt, ze worden herleid tot een betaalautomaat voor de winsten van de aandeelhouders in drie op de tien centra in Vlaanderen. Er zou een begin van een oplossing kunnen komen als de regering een maximumfactuur invoert voor de residenten in verhouding tot hun inkomen, de btw op energie van verzorgingstehuizen verlaagt en controle en afroming van de winsten voorziet voor commerciële zorggroepen. En een einde maakt aan de ontoereikende investeringen. Er moet ok een cultuuromslag komen. Dat betekent het in ere herstellen van de oudere mens die een leven afrondt van werken, leren, sparen, sociaal engagement, kinderen opvoeden en belastingen betalen. Oudere mensen in rusthuizen zien heren, in dure maatpakken met hun geld en dat van de gemeenschap op de loop gaan. Het is cynisch daarmee nog geconfronteerd te worden in de schemering van je leven.

Miel Dullaert

Een gedachte over “De peperbus van nonkel Miele (18): rusthuisfactuur stijgt

  1. Dit artikel heeft ons de ogen doen openen. Zo lang mogelijk onze ouders thuis laten wonen, ze regelmatig hulp geven en bezoeken. Dat was al onze norm en dit artikel heeft onze mening gestaafd.

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.