De Chinese cineast Zhang Yimou wordt morgen zeventig jaar. In 1991 zou ik hem normaal ontmoet hebben, toen hij de prijs van de UFK (de vereniging van de Belgische filmcritici) in ontvangst kwam nemen, maar ik probeerde deze prijsuitreiking te combineren met het bijwonen van een try-out van een stuk geregisseerd door Jean-Pierre De Decker in de KVS en die poging is slecht afgelopen. Toen we ter plekke arriveerden, “Zhang Yimou had left the building“. Eerlijk gezegd, na al die jaren zou ik daar zeker niet meer van wakker liggen, ware het niet dat Zhang (of Yimou, hoe moet je dat eigenlijk zeggen in het geval van een Chinees?) vergezeld was van zijn toenmalige vriendin en fetisj-actrice, de bloedmooie Gong Li…

Die prijs kreeg hij voor “Het Rode Korenveld”, een sprookjesachtig liefdesverhaal dat passie, vitaliteit, verlangen en spanning uitstraalt via een bij wijlen flamboyante fotografie en een poëtische stijl. De oorlog op de achtergrond en de soms erg harde geweldscènes doen niets af aan de intensiteit en uitstraling van het landschap, de relatie tussen de verschillende personages, de Chinese traditie en de beklijvende miserie van de plaatselijke bevolking. Het is geen gemakkelijke film: het verhaal verloopt traag en de gehanteerde symboliek vraagt soms om verduidelijking, maar ‘Het Rode Korenveld’ ‑ goed voor de Gouden Beer op het festival van Berlijn 1988 ‑ is een schitterende debuutfilm die reeds alle kwaliteiten van de latere Zhang Yimou films in zich had. “Raise the red lanterns” wint een Zilveren Leeuw voor de regie op het festival van Venetië, evenals de prijs van de Italiaanse katholieke filmliga en de Fipresci-prijs.
In Cannes wint hij een paar jaar later met “Ju Dou” de Grote Prijs.
Zhang Yimou draait in 1994 “Qiu Ju”, gevolgd door “Huozhe”. “Leven” is net als Qiu Ju een hedendaagse film, want het motto van Zhang Yimou is “Zou yi bu, kan yi bu” (een stapje wandelen, een stapje kijken: wat betekent dat hij telkens een beetje verder wil gaan en dan zien of de Chinese censuur het hem toelaat). Ondanks zijn kritiek op het huidige China (de communistische machthebbers gebruiken het onderdanigheidsconcept uit de feodale traditie om hun macht te bestendigen, vindt hij, vandaar zijn eerste films uiteraard). Toch zegt hij: “Je maakt geen films om een revolutie te veroorzaken en het idee dat kunst het volk moet opvoeden, is helemaal verwerpelijk. Kunst is kunst en niets anders.” (in De Morgen) Daarmee nam de Chinese regering geen genoegen, zeker niet nadat “Leven” zonder toestemming in het buitenland werd vertoond. Hij kreeg dan ook een werkverbod voor vijf jaar opgelegd, waardoor hij de werken aan zijn nieuwe film “Shanghai Triad” diende te staken. Later kwam Gong Li in de plaats van de in quarantaine geplaatste Zhang Yimou de prijs afhalen voor “Huozhe”. Dat moet ongeveer de laatste keer geweest zijn dat ze nog iets voor hem heeft gedaan, want begin 1995 ging het koppel uit elkaar. Ze waren op dat moment dus wel nog samen die film aan het draaien over de onderwereld in het Shanghai van de jaren dertig, maar Gong Li, die het op dat moment met een Hong Kong-Chinees aanlegde, zou naar verluidt Marilyn Monroe-kuren hebben gehad op de scène. Toch kreeg “Shanghai Triad” van Zhang Yimou de Grote Prijs van de Hogere Technische Commissie (!) voor de beste artistieke bijdrage.
Op 8 oktober 2003 opende de competitie van het 30e Filmfestival Gent met “Hero” van Zhang Yimou. Zhang Yimou keert terug naar de oorlogen die van 481 tot 221 in China werden gevoerd. Toen was China in zeven koninkrijken verdeeld en toen Qin, de heerser over de noordelijke provincie het land wilde verenigen, werd er tegen hem gecomplotteerd. Zhang Yimou vertelt het wedervaren van zijn vier protagonisten in een Rashomon‑achtige stijl en ‑opbouw. Ieder personage is gelinkt aan een bepaalde kleur en dat levert een zelden gezien visueel aantrekkelijk schouwspel op. Voor Westerlingen zijn de politieke connotaties iets minder duidelijk maar laat dat de pret niet bederven.
In 2006 werkte Zhang Yimou opnieuw met Gong Li voor “The curse of the golden flower” (foto).

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.