Het is al vijftien jaar geleden dat de Ierse journaliste Clare Boylan is overleden.

Zeven jaar geleden heb ik haar boek “Emma Brown” gelezen uit 2003. Het is een boek dat verder fantaseert op een onafgewerkte roman van Charlotte Brontë (“Emma”) en trouwe lezers weten dat dit een afwijking van mij is. Ik kan zelfs al niet meer bij benadering schatten hoeveel spin-offs gebaseerd op “Wuthering heights” van Charlottes zus Emily ik al heb gelezen. Meestal is dit puur voor het amusement. Uitzonderlijk ontstaat er hieruit al eens een werk dat op zich ook literair relevant is. Ik denk hierbij aan “Wide Sargasso Sea” van Jean Rhys, overigens een prequel op een ander boek van Charlotte Brontë, “Jane Eyre”. “Emma Brown” situeert zich tussen de twee en wel hierom…
De nagelaten geschriften van Charlotte Brown vormen de eerste twee hoofdstukken van het boek van Boylan en het dient gezegd, ikzelf had niet gemerkt dat bij hoofdstuk drie een andere auteur aan het woord kwam, dat is dus positief. Alhoewel, eigenlijk doe ik mezelf een beetje onrecht aan, want ik had het wél gemerkt, maar – eerlijk is eerlijk – het had niets met stijl of woordgebruik te maken, het was echter overduidelijk dat Clare Boylan zich met vuur inleefde in het personage van Mrs.Chalfont. Haar moderne standpunten op het vlak van de positie van de vrouw begonnen van dan af dermate door te wegen (*) dat op een bepaald moment zelfs het hoofdpersonage van Emma in het gedrang komt. Even dacht ik zelfs dat Mrs.Chalfont een creatie was van Boylan, maar dat moest ik dus naderhand herzien, wanneer ik de ontstaansgeschiedenis van het boek ben gaan napluizen.
Boylan heeft die eenheid van stijl kunnen bewerken door in haar eigen tekst brieffragmenten van Charlotte Brontë te verwerken en ook nog een ander onafgewerkt verhaal, namelijk “The story of Willie Ellin”. Dit laatste is evenwel merkwaardig want die Mr.Ellin komt óók voor in die eerste twee hoofdstukken. Dus, ofwel werd er wat gesjoemeld met die ontstaansgeschiedenis van het boek (en is dus ook mijn visie op het personage van Mrs.Chalfont toch nog aan herziening toe), ofwel gebruikte zelfs Charlotte Brontë al tweemaal hetzelfde personage in twee (onafgewerkte) boeken.
Naast die trouw aan de stijl van Charlotte Brontë (al wordt die door native English speakers, met name o.a. door de obituarist van The Times, niet zo strikt aangevoeld) spreekt er nog een ander aspect in het voordeel van Clare Boylan. In tegenstelling tot haar fantasierijke confraters die met het “lost weekend” (**) van “Wuthering Heights” aan het werk zijn gegaan, heeft zij zich verdiept in de sociale wantoestanden uit die tijd en belicht zij vooral de armoede, de kinderarbeid en – natuurlijk – de onderdanige positie van de vrouw. Op dit vlak kan haar werk zich dus spiegelen aan b.v. “The Quincunx” van Charles Palliser, maar… tegelijk is dit haar noodlot.
Waar “The Quincunx” immers een meesterwerk is dat zonder blikken of blozen naast de werken van Charles Dickens, de Brontës of andere Jane Austens mag staan, is “Emma Brown” daarentegen een tearjerker eerste klas, die uiteindelijk gewoon een veredelde aflevering uit de Boucquet-reeks blijkt te zijn. Jammer maar helaas…

Ronny De Schepper

(*) Ik zou als contrast hiermee willen verwijzen naar het interview van Marnix Verplancke met de jongste Booker Prize-winnares Eleanor Catton in Knack Literatuur van 14 mei 2014: “Ik ben natuurlijk geen victoriaanse vrouw. En vooral waar het ethische thema’s betrof, of etniciteit en gender kon ik me moeilijk in de toenmalige gedachtegang inleven. Je vindt in mijn boek dus geen racisme of seksisme: ik wou mijn eigen waarden en tijd niet verloochenen. Waarom zou ik een echte victoriaanse roman schrijven? Dat hebben ze toen al gedaan, toch?”
(**) Uiteraard gaat het over meer dan een weekend. Het gaat zelfs over meerdere jaren. Ik gebruik echter deze omschrijving omdat deze uitdrukking algemene ingang heeft gevonden, wat de “verloren jaren” van John Lennon betreft.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.