Het is vandaag 405 jaar geleden dat de Spaanse schrijver Miguel de Cervantes Saavedra in Madrid is overleden. Hij is uiteraard vooral bekend van “El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de la Mancha”, dat een goede tien jaar eerder was verschenen. Gezien het grote succes verschijnt in 1614 een tweede deel van een plagiator, ene Avellaneda, waarin het komische aspect zeer wordt aangedikt. Cervantes is hierover zo woest dat hij een jaar later dan zelf maar een tweede deel uitgeeft.

don-quichote-door-gustave-dore

“Don Quichote” is tegelijk een terugblik (een parodie op de ridderroman) als een vooruitblik (op de komende rage van de schelmenromans met de figuur van Ginés de Pasamonte). Het is ook een scherpe maatschappijkritiek op de heersende klasse die de Arabieren heeft verdreven, maar zich verliest in dromerijen over heroïsche riddertoestanden en totaal geen zicht heeft op de belangrijke verworvenheden (zoals de irrigatiewerken en de landbouw) die de Arabieren met zich meebrachten. De economie ging dan ook de dieperik in, mede omdat de vele oorlogen dienden te worden gefinancierd met zware belastingen. Cervantes zou als kwartjood trouwens last krijgen met de inquisitie, waaruit Dale Wasserman, de librettist van Mitch Leigh, voor zijn “Man of La Mancha” de inspiratie zou putten om zijn eigen verhaal met dat van Don Quichote te laten versmelten, door het te laten opvoeren in de kerker, waar Cervantes op zijn veroordeling wacht. Die moeilijkheden had Cervantes echter ook aan zichzelf te danken, aangezien hij als belastingcontroleur vaak “vergissingen” had gemaakt. Toch is Don Quichote geen negatieve figuur: hij bedoelt het goed en zijn streefdoelen zijn eigenlijk nobel. Er is echter het gezonde boerenverstand van de volksmens Sancho Pança nodig om dit idealisme in goede banen te leiden. Ook in zijn jeugd had het Cervantes niet aan avonturen ontbroken. Als kind van een arme chirurgijn, was hij in 1569 uitgeweken naar Italië, waar hij kamerdienaar werd van kardinaal Giulio Aquaviva. In oktober 1571 nam hij deel aan de zeeslag bij Lepanto, waarin hij gewond raakte aan de linkerhand. Alhoewel ze niet werd geamputeerd bleef hij toch bekend als “el manco de Lepanto”. Nog onder Don Juan nam hij samen met zijn broer deel aan de expeditie tegen Tunis in september 1575. Toen hij wilde terugkeren werd het schip door zeerovers overvallen en werd hij als slaaf verkocht in Algiers. Hij werd pas vrijgekocht in 1580. Later vinden we hem terug in Sevilla, waar hij belast is met het innen van belastingen voor de Armada, de “onoverwinnelijke vloot”, die in 1558 niettemin door de Engelsen en de Nederlanders was verslagen. Op 12 december 1584 huwt hij met Catalina de Salazar, niet alleen een rijke boerendochter, bovendien ook nog zeventien jaar jonger dan hem. Als het huwelijk niet lang standhoudt, is het toch vooral door hem, aangezien kort nadien een dochter wordt geboren (Isabel de Saavedra) bij een andere jongedame, Ana de Rojas. Pas wanneer de rusteloze geest van Cervantes tot rust komt en hij zich aan het schrijven zet van “Don Quichote”, komt ook het echtpaar weer bij elkaar. In 1585 publiceert hij ondertussen zijn eerste roman, “La Galatea”, waarin o.a. weinig vleiende opmerkingen staan over collega’s schrijvers. Als een ware postmodernist maakte Cervantes immers van “Don Quichote” een boek over een boek. Met als gevolg ook dat het vertelperspectief herhaaldelijk wisselt. Zo is een groot deel van het verhaal zogezegd vertaald uit een Moors manuscript van ene Sidi Hamed Benengeli, waar de lezers echter “geen enkele waarheid konden van verwachten, want het waren allemaal bedriegers.” Het boek is trouwens een waarschuwing voor de lezers om net als Don Quichote niet te veel geloof te hechten aan wat auteurs schrijven. Na “Don Quichote” publiceerde hij nog tal van werken, waaronder novellen (“La Gitanilla” uit 1613), komedies (“El trato de Argel” en “Los banos de Argel” over zijn eigen avonturen in Algiers) en een klassieke tragedie (“La Numancia”), die pas lang na zijn dood werd gepubliceerd in 1784.

Ronny De Schepper

Een gedachte over “Miguel de Cervantes Saavedra (1547-1616)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.